9 februari 2012

Vuurbol boven Marokko blijkt meteoriet van Mars te zijn

Een fragment van de Tissint-meteoriet, die van Mars afkomstig blijkt te zijn

De vuurbol die op 18 juli 2011 werd gezien boven Tata in Marokko blijkt van een meteoriet te zijn geweest die van Mars afkomstig is. Drie maanden later werden ten zuiden van de plaats Tissint in Marokko diverse fragmenten gevonden van de meteoriet die de vuurbol had veroorzaakt, variërend in gewicht van een gram tot een kilo. In totaal werd zeven kilo fragmenten gevonden. Analyses van die fragmenten laten zien dat het gaat om een meteoriet afkomstig van Mars, aldus Brigitte Zanda enViolaine Sauter, twee onderzoekers van de Amerikaanse Meteoritical Society. Uit die analyse kwam naar voren dat het gesteente nog ‘jong’ is, tussen 150 en 500 miljoen jaar. De meeste meteorieten stammen uit de beginperiode van ons heelal, 4,5 miljard jaar geleden. Ook blijken de verhoudingen tussen bepaalde isotopen in de Tissint-meteoriet precies overeen te komen met die in de Marsatmosfeer. Je vraagt je wellicht af hoe een meteoriet helemaal van Mars op aarde terecht kan komen? Nou eenvoudig, als er op Mars een inslag plaatsvindt van een groot object kunnen brokstukken van Mars in de ruimte terecht komen. Mars heeft niet zo’n grote zwaartekracht als de aarde en daarmee een lager ontsnappingssnelheid. Brokstukken kunnen daarom gemakkelijker na zo’n inslag in de ruimte terecht komen. Na miljoenen jaren door de ruimte te hebben gezworven kunnen ze op een gegeven moment worden aangetrokken door de aarde en daar als een vuurbol – een heldere meteoor – door de dampkring schieten, eindigend als meteoriet op de grond. De Tissint-meteoriet is de vijfde die in verband kan worden gebracht met de planeet Mars. De laatste keer dat dat gebeurde was op 3 oktober 1962, toen een dergelijke meteoriet uit de hemel viel. Ook heeft men in het ijs op de Zuidpool een Marsmeteoriet ontdekt – de beroemde Allan Hills 84001 meteoriet, waarin men ooit tekenen van vroeger leven meende te herkennen – maar die heeft men nooit zien neerkomen. :bron: Bron: NRC-Handelsblad, 20 januari 2012.

Ook een glaasje meteorietenwijn?

Het bestaat echt: Meteorito wijn

Een berichtje uit de (g-)astronomische keuken. We hadden al ruimtebier en chocolade planeten, maar daar kunnen we een nieuw culinair hoofdstuk aan toevoegen. Want sinds kort is er een nieuwe wijnsoort op de markt beschikbaar met een heus kosmisch tintje: Meteorito. De producent ervan is de Engelsman Ian Hutcheon, die een eigen wijngaard in Chili heeft, ergens in de Cachapoal vallei. Hutcheon is ook in sterrenkunde geïnteresseerd en van een Amerikaanse verzamelaar heeft hij een meteoriet geleend van bijna 8 cm doorsnede, die zo’n 6000 jaar geleden neerkwam in de Atacama woestijn in Chili, vlakbij de plek waar zich de grote submillimeter-telescoop van ALMA bevindt. Wat Hutcheon met die meteoriet doet is het volgende: die wijn ligt een jaar lang te rusten in een groot houten vat en daarin ligt ook die 4,5 miljard jaar oude meteoriet. Die geeft tijdens dat rijpen van de wijn z’n unieke smaak af en dat zorgt er voor dat deze wijn niet alleen soepel over de tong rolt, prikkelend aromatisch is, maar ook een vleugje… meteoriet heeft. Mmmmm, hoe zou dat toch smaken? Als je de wijn wilt kopen kan je maar op één plek op aarde terecht: in het Centro Astrononomica Tagua Tagua, het eigen observatorium dat Hutcheon in 2007 in Chili begon. :bron: Bron: Space.com.

Kijk nou, een meteoriet op bezoek bij de Comettes

De meteoriet van de familie Comettes uit Draveil

Een paar weken geleden blijkt een 4,57 miljard jaar oude ijzerrijke chondriet-meteoriet te zijn ingeslagen in het dak van het huis van de familie Comettes in Draveil, een voorstad ten zuiden van Parijs. Een meteoriet die inslaat bij de Comettes, what’s in a name. Nee, geen geintje, die familie heet echt zo. De Comettes waren op het moment van de inslag door vakantie niet thuis, maar toen ze thuiskwamen zagen ze een lekkage. Na enig zoeken kwam de 88 gram zware meteoriet tevoorschijn in de isolatie van het dak. Het projectiel kwam uiteindelijk terecht bij mineraal-deskundige Alain Carion, die er direct een chondriet in herkende, vermoedelijk afkomstig uit het gebied tussen de planeten Mars en Jupiter. In Nederland is het ook gebeurd dat een meteoriet in een huis insloeg. Zo kwam op 7 april 1990 een meteoriet van maar liefst 855 gram in een woonhuis in Glanerbrug terecht, een dorp ten oosten van Enschede. Er schijnt zelfs een meteoriet in m’n eigen woonplaats – da’s Dordrecht – te zijn ingeslagen in 1650, maar dat is niet helemaal zeker omdat die meteoriet in 1807 verloren ging. Meer info over Nederlandse meteorieten vindt je hier. De Comettes hebben besloten dat ze het stukje ruimtesteen niet verkopen, maar houden. Da’s in Frankrijk kennelijk mogelijk, want ik geloof dat je in Nederland meteorieten aan de overheid moet geven en die geeft het dan vervolgens aan een wetenschappelijke instelling. :bron: Bron: Universe Today.

150 jaar oude meteoriet bevat restant van supernova

Een oude tekening van de Orgueil meteoriet

Onderzoek aan de 14 kg zware Orgueil meteoriet, die in 1864 terechtkwam in Frankrijk, heeft laten zien dat de meteoriet microscopische fragmenten met het isotoop chromium 54 bevat. Dat isotoop is afkomstig van een supernova, welke ongeveer 4,5 miljard jaar geleden in de buurt van het zonnestelsel moet zijn geëxplodeerd, op het moment dat de Zon en de haar omringende planeten bezig waren zich te vormen uit een proto-planetaire schijf. ‘Kosmoscheikundige’ Nicolas Dauphas en z’n team vonden de mini-korrels met chromium (Ø 100 nanometer, da’s 1000 keer kleiner dan de diameter van een menselijke haar) door minutieus onderzoek met een ionen-speurder van het California Institute of Technology. Grote vraag is welk type supernova het is geweest die de meteoriet heeft ‘verontreinigd’ en die mogelijk het laatste ‘zetje’ heeft gegeven om het zonnestelsel te laten staan: een type Ia supernova, een witte dwerg die gevoed door een nabije ster een kritische massagrens overschrijdt en dan explodeert, of een type II, een zware ster wiens kern na de ijzerverbranding ineenklapt tot een neutronenster of zwart gat en wiens buitenlagen daarbij worden weggeblazen. Komend onderzoek van Dauphas z’n team moet aan het licht brengen of dat chromium in de Orgueil meteoriet terecht is gekomen door het verval van calcium 48 of niet. Vindt men Ca-48 dan is het een type Ia supernova geweest, vindt men geen Ca-48 dan is ‘t een type II. Vondsten van aluminum 26 en ijzer 60 in andere meteorieten wijzen er overigens op dat de supernova van type II moet zijn geweest. Vindt men Ca-48 in de Orgeuil-meteoriet dan is de uitkomst dus verrassend: dat twéé supernovae aan de basis hebben gestaan van ons zonnestelsel. :bron: Bron: Universiteit van Chigago.

Shampoo met een vleugeltje meteorietenstof

Ik zat gisteravond naar dat programma van Jort Kelder te kijken, die gast in altijd dure maatpakken die chique winkelstraten afloopt op zoekt naar Neerlands jet-set anno 2010. Op een gegeven moment was hij in een kapsalon aanbeland, eh… sorry in een hairstyling & beauty salon, en daar liet men hem een shampoo zien die verrijkt was met een vleugeltje meteorietenstof! Het gaat om de shampoo Truffle van ‘t merk Fuente en één setje van twee flesjes kost slechts € 275,-, ahum… Het schijnt een ‘zelfdenkende’ shampoo te zijn, gevuld met witte truffel, diamantstof en zoals gezegd meteorietenstof, en na vier jaar ontwikkelen is het een product dat voor ieder haartype het meest ideale product schijnt te zijn. Op een site (zie de bron) waar het product wordt beschreven lees ik verder dat ”het wetenschappelijk is aangetoond dat zodra een meteoriet de aarde bereikt en in zeewater neerstort, er een reactie plaatsvindt tussen de meteoriet en het zeewater. Er ontstaan mineralen die normaal gesproken niet op aarde voorkomen. Deze mineralen zijn zeer geschikt voor het menselijk haar en de hoofdhuid.” Eh… meteorieten die in zee storten en dan reageren met het zeewater? Dat ze in zee storten geloof ik best, per slot van rekening bestaat het grootste gedeelte van het aardoppervlak uit water. Maar laat Fuente die meteorieten van de zeebodem halen? Hoe vinden ze die meteorieten? Hoe halen ze het ruimtepuin van de bodem vandaan? Hebben ze een duiboot of één of andere boot met een zuiger? Graag de antwoorden op deze simpele vragen voordat ik overga tot de aanschaf van de shampoo van Fuente. Voorlopig gebruik ik gewoon m’n vertrouwde shampoo van Andrelon. :-) :bron: Boinge-Beauty.

Zonnestelsel mogelijk 2 miljoen jaar ouder dan gedacht

Impressie van het vroegste zonnestelsel

Onderzoek aan een in Marokko gevonden meteoriet heeft laten zien dat het zonnestelsel mogelijk 1,9 miljoen jaar ouder is dan men eerst dacht. De 1,5 kg zware meteoriet NWA 2364 kwam in 2004 vanuit de ruimte in de woestijn in Marokko neer en werd daarna uitgebreid bestudeerd door Meenakshi Wadhwa en Audrey Bouvier (Arizona State University). Zij onderzochten een 1 cm groot stuk van de meteoriet, een zogenaamde calcium-aluminum-rijke inclusie (CAI). Die inclusies zijn mineralen die ontstaan zijn in de vroegste fase van het zonnestelsel, toen uit de gas- en stofwolk de eerste vaste objecten zich vormden. Door naar de hoeveelheid lood-isotopen in de CAI van NWA 2364 te kijken konden Wadha en Bouvier bepalen dat de meteoriet 4,5682 miljard jaar oud is, 1,9 miljoen jaar ouder dan eerdere gevonden meteorieten. Met name de lood-60 isotoop gaf de twee onderzoekers aanwijzingen tot de leeftijd van het brokstuk en dus tot het zonnestelsel. Da’s ook precies de isotoop die de natuurkundige Gunther Korschinek in 1999 ontdekte in mangaanknollen op de oceaanbodem en die daarin terecht waren gekomen door een nabije supernova. De supernova die 2,8 miljoen jaar geleden het zetje gaf tot de eerste schreden van de mensapen in Afrika op hun pad richting mensheid, de supernova van Munchen. :bron: Bron: Space.com.

Vakantiesouvenir uit Drenthe: een tektiet

Yep, 'mijn' tektiet, ahum...

Ik heb van m’n vakantie in Drenthe nog iets leuks overgehouden: een tektiet, gekocht in een edelstenenwinkel ergens in het plaatsje Drouwen. Het kostte € 3,75, dus niet een investering waarvoor je een lening bij de ING moet afsluiten. Tektieten hebben in zekere zin een astronomische oorsprong, want het zijn gestolde fragmenten van aardse gesteenten, die na een inslag van een meteoriet smelten en worden weggeslingerd en vervolgens weer terug op Aarde vallen. Tijdens de val stollen de stukken tot een glasachtige massa. Vaak vertoont het oppervlak van een tektiet typische kenmerken die zijn ontstaan tijdens de val. Doordat tektieten uit aards gesteente ontstaan, zijn ze rijk aan siliciumdioxide. Ik vroeg de medewerkster in de winkel, waar ze allerlei geologische stenen en sieraden verkopen, of zij ook meteorieten hebben en toen verwees ze naar een schap waar tektieten liggen en ook Moldavieten, tektieten uit Moldavië. Maar tektieten zijn géén meteorieten, want ze komen niet zèlf uit de ruimte. Daarvoor zal ik ook iets meer in de buidel moeten tasten, vrees ik. Volgende vakantie. :-) :bron: Bron: Wikipedia.

Verwarrende berichten over Mexicaanse ‘meteoriet’

De Mexicaanse meteoriet?

Volgens verschillende bronnen zou gisteren, 11 februari om 01.30 uur Nederlandse tijd, een heldere vuurbol te zien zijn geweest in Mexico. In eerste instantie werd gezegd dat er ook sprake was van een inslag van de meteoriet in het plaatsje Ahuazotepec, zo’n 160 km boven Mexico Stad, resulterend in een krater met een doorsnede van 30 meter. Maar er is vervolgens geen enkele foto gepubliceerd van die krater, dus vermoedelijk is hier sprake van loos alarm.  Vervolgens kwam daar het bericht dat de meteoriet wellicht een stuk satelliet was, afkomstig van de Russische Komsos 2421. Maar ook dat bericht kan inmiddels naar het rijk der fabelen worden verwezen, want Marco Langbroek, de bekende satellietspotter uit Leiden, heeft laten zien dat a) de Komsos 2421 op het moment van de meteorietinval ver weg van Mexico was en b) dat die satelliet nog steeds keurig z’n rondjes draait om de Aarde. Kortom, eventjes afwachten tot er wat definitieve berichtgeving vanuit Mexico komt. Joolee, thanx voor de tip. :-) Bron: Bad Astronomy en SatTrackCam Leiden.

Zonnestelsel is 5 miljoen jaar jonger dan gedacht

Het zonnestelsel in wording

Het zonnestelsel blijkt vijf miljoen jaar jonger te zijn dan voorheen werd gedacht. Geen 4,5662 miljard jaar, maar 4,5657 miljard jaar oud, aldus de sterrenkundige Gregory Brennecka en z’n collegae. Op zo’n lange periode van ruim viereneenhalf miljard jaar lijkt die vijf miljoen een oogwenk, maar voor een goed begrip van de opeenvolgende processen bij het ontstaan van het zonnestelsel is een goede datering nodig. Sterrenkundigen leiden de leeftijd af uit zogenaamde inclusies – insluitingen – in meteorieten, waarbij gekeken wordt naar oude isotopen zoals uranium-238 en -235, die in de loop van de tijd als gevolg van radioactief verval overgaan in recentere isotopen, zoals lood-206 en -207. Het tempo van het verval, de zogenaamde halveringstijd, is nauwkeurig bekend en door de concentraties te meten van moederisotoop (238U/235U) en dochterisotoop (206Pb/207P) kan gemakkelijk berekend worden gedurende welke tijdsspanne dit verval heeft plaatsgevonden. Eén van de meteorieten waarmee dit werd gedaan was de Allende-meteoriet, die op 8 februari 1969 in Mexico in verschillende brokstukken verspreid neerkwam. Lange tijd werd gedacht dat de concentraties 238U en 235U in alle brokstukken hetzelfde zijn, maar onderzoek van Brennecka’s team laat zien dat er variaties zijn. Men denkt dat die verschillen ontstaan zijn door kleine hoeveelheden curium-247 (247Cu), dat tijdens het ontstaan van het zonnestelsel vrij snel tot uranium-235 is vervallen. Dat zorgde ervoor dat de concentratie van dat laatste isotoop iets werd verhoogd en daardoor werd de leeftijd iets te hoog ingeschat. Kortom, het zonnestelsel is vijf miljoen jaar jonger. Da’s een mooie start van een nieuw jaar. :-D Bron: NRC-Handelsblad, 2 januari 2010.

Student vindt meteorietkrater via Google Earth

De ontdekte meteorietkrater

Hij heet Duane Hamacher en hij studeert aan de Macquarie Universiteit ergens in Australië. Van de Arrernte, een indianenvolk dat verwant is aan de aboriginals, had hij de legende gehoord van een ster die langgeleden in een waterput viel in de vallei van de Puka, waar de slang Kulaia leefde. Op basis van die schamele aanwijzingen ging Hamacher kijken middels Google Earth in het Finke National Park, 130 km ten zuidwesten van Alice Springs, en raad eens wat ‘ie daar vond: yep, de sporen van een oude meteorietkrater. Samen met geologen en sterrenkundigen van z’n universiteit ging Hamacher vervolgens naar dat gebied toe en hij vond daar geschokte kwarts, een kwartskristal dat ontstaat door deformatie onder relatief gezien extreem hoge druk maar lage temperatuur. Dat is bijvoorbeeld bij meteorietinslagen. In Finke National Park zijn al eerder meteorietkraters gevonden, zoals de Gosses Bluffkrater, die naar schatting 145 miljoen jaar oud is, en het Henbury meteorietenveld, een serie van maar liefst 13 kraters, 4000 jaar oud. Afijn, als ik een kml-bestandje heb van de Palm Valley krater van Hamacher, zoals ‘ie inmiddels wordt genoemd, zal ik die hier plaatsen. Voor de niet-Google Earthers onder ons: met zo’n bestand kan je zelf naar die lokatie surfen. Zo en nou ga ik oliebollen bakken. Het is per slot van rekening de laatste dag van het jaar. :-) Bron: Universe Today.

Switch to our mobile site