11 februari 2012

CryoSat maakt eerste complete kaart met ijsdiktes Noordpool

Impressie van CryoSat

Hoe dik is het zee-ijs in het Arctisch gebied? Dat blijkt uit de eerste kaarten van ESA’s ijsmissie CryoSat. De waarnemingen van de satelliet geven de wetenschap meer inzicht in het complexe samenspel van ijsdikte en klimaatverandering. Van zevenhonderd kilometer hoogte in een bijna polaire baan van 88 graden, heeft CryoSat de afgelopen zeven maanden metingen gedaan aan de dikte van het ijs op aarde. Satellieten hebben al aangetoond dat de hoeveelheid zee-ijs op de Noordpool afneemt. Sinds satellieten de dikte van het ijs meten, is het slechts twee keer dunner geweest dan in het voorjaar van 2011. Voordat we kunnen begrijpen hoe klimaatverandering de kwetsbare poolgebieden beïnvloedt, moeten we eerst meer weten over de variatie in ijsdikte door de jaren heen. Om die reden stelde een groep wetenschappers, samen met professor Duncan Wingham van het University College in London, in 1998 voor om een ijsmissie te lanceren. CryoSat zou aanvankelijk in 2005 starten met de metingen, maar de satelliet ging verloren bij de lancering. In april 2010 werd een nieuwe CryoSat gelanceerd. Die heeft nu de eerste kaarten afgeleverd van de ijsdiktes op aarde. De kaarten tonen aan dat CryoSat een hoogstaande missie is die grote sprongen voorwaarts mogelijk maakt in het poolonderzoek.  CryoSat meet het ijs boven de zeespiegel, waarmee vervolgens de dikte van het totale ijspakket kan worden berekend. De gegevens waarmee de eerste kaarten zijn gemaakt, werden verzameld in januari en februari dit jaar. De maanden waarin het ijs op z’n dikst is. :bron: Bron: ESO.

Eigenaardigheden poolkap Mars worden bepaald door de wind

De Noordpool van Mars

Wie naar een foto van de noordpoolkap van Mars kijkt ziet twee eigenaardigheden: er is een diepe inham, die ijsvrij is, links naar het midden toe lopend op de afbeelding, en er zijn spiraalswijs lopende geulen te zien, waar ook geen ijs ligt. Die diepe inham is de canyon Chasma Boreale, qua lengte vergelijkbaar met de Grand Canyon in de Verenigde Staten, maar veel dieper en breder. De poolkap van Mars is naar schatting zo’n 3 km dik, maar over de vraag waarom in de Chasma Boreale géén ijs ligt bestaan vele theorieën. Zo zou vulkanische hitte de bodem ter plekke hebben verwarmd en een vloedgolf hebben veroorzaakt, waardoor al het ijs permanent verdween. Voor de spiraliserende geulen bestaan ook vele theorieën, onder andere dat de rotatie van Mars ijsstromen zouden veroorzaken die spiraalsgewijs lopen. Radar- en optisch onderzoek aan de poolkap met behulp van SHARAD (surface-penetrating radar) respectievelijk HiRISE (the high-resolution camera) aan boord van de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) heeft nu laten zien dat de meeste verklaringen overboord kunnen en dat er maar eentje overblijft: wind! Onder leiding van Jack Holt (Universiteit van Texas in Austin, VS) ontdekte men dat sterke poolwinden, ook wel katabatische of valwinden genoemd, de Chasma Boreale ijsvrij hebben gemaakt. De kloof lag er al, de winden hebben ‘m als ‘t ware schoongeveegd. Ook de spiraalvormige structuren in de poolkap zouden het gevolg zijn van de wind. Hierbij zou het welbekende Corioliseffect een rol spelen, welke op Aarde verantwoordelijk is voor de draairichting van bijvoorbeeld orkanen en die veroorzaakt wordt door de draairichting van de Aarde. Eh… leuke vraag is dan natuurlijk: komen die spiraalswijs lopende geulen ook op ònze Zuidpool voor? Wie ‘t weet mag het zeggen. :bron: Bron: Eurekalert.

Varen rondom de Noordpool is mogelijk!

Omvang van de ijskap van de Noordpool
Voor het eerst in de geschiedenis is het mogelijk dat schepen geheel rondom de Noordpool varen. Zoiets was eerder nog onmogelijk omdat bepaalde passages, zoals de noordwestelijke route langs Canada, permanent met ijs bedekt waren. Ook de noordoostelijke route langs Rusland en Finland schijnt geheel bevaarbaar te zijn, aldus de Engelse krant The Independent on Sunday (op Teletekst vandaag). Metingen aan de omvang van de ijskap van de Noordpool met behulp van ESA’s Envisat satelliet laat zien dat de kap nu zo minimaal is dat scheepvaart wel mogelijk is. De foto-animatie hierboven is gemaakt op basis van metingen van de Advanced Synthetic Aperture Radar (ASAR) aan boord van Envisat tussen vroeg-juni en midden-augustus 2008. Blauw is ijs en donkergrijs is water. De totale ijsomvang is nog niet zo klein als in 2007, maar voor 2008 wordt verwacht dat deze half-september z’n kleinste omvang bereikt en dat deze dàn kleiner zal zijn dan in 2007. Het jaar 2007 werd al een record minimumomvang van de ijskap van de Noordpool gemeten. Bron: ESA + Teletekst/The Independent

Smelt dit jaar al het Noordpoolijs?

De ijssituatie van de noordpoolAlarmfase 1 is aangebroken voor het Noordpoolijs. Tenminste, als ik het verhaal in de Independent mag geloven. Daarin staat dat de opwarming zó snel gaat dat het in de lijn der verwachting ligt dat rond september 2008, dìt jaar dus, het is ijs van de Noordpool gesmolten is. Je kan dan dus zo in je zeilbootje stappen en over de Noordelijke IJszee naar de Noordpool op 90° noorderbreedte varen. Ik zou wel wat dekens meenemen. :-) Wetenschappers denken dat de kans op een ijsvrije Noordpool ((Dat wil zeggen geen aaneengesloten ijs meer, wel losse ijsschotsen voor de duidelijkheid) dit jaar meer dan 50% is. Eén van die deskundigen is Mark Serreze (US National Snow and Ice Data Centre in Colorado, VS). Hij zegt dat het pakijs van de Noordpool, ieder jaar aangevuld met vers ijs, normaal dik genoeg is om de ‘zomer’ te doorstaan. Maar het ijs is afgelopen tijd zo geslonken, dat er nu nog slechts éénjarig ijs ligt, ijs dat afgelopen herfst en winter is gevormd. En dat is zo dun dat de kans bestaat dat het komende herfst verdwijnt. Dat zou natuurlijk dieptriest zijn. :-( Bedenk daarbij dat ik december 2006 een astroblog schreef over hetzelfde Noordpoolijs met de mededeling dat wetenschappers vreesden dat de Noordpool in 2040 wel eens helemaal gesmolten zou kunnen zijn! En nu, twee jaar later, zou die nachtmerrie wellicht al werkelijkheid worden. Bron: Independent

Switch to our mobile site