9 februari 2012

Opgelet, morgen staat de aarde het dichtste bij de zon

Perihelium en aphelium

Allemaal even opgelet: morgen – donderdag 5 januari 2012 – staat de aarde het dichtste bij de zon. Z’n baan is niet helemaal cirkelvormig en om twee uur ‘s middags die dag staat de aarde in haar ‘perihelium’, het punt het dichtste bij de zon. De afstand bedraagt dan 0,983284 AE (Astronomische Eenheid, de afstand aarde-zon), 147 miljoen km. Over een half jaartje, pakweg op 5 juli om 6 uur, staat de aarde in het ‘aphelium, het punt het verste van de zon. Dán bedraagt de afstand 1,016675 AE, 152 miljoen km. Eh perihelium in de winter, aphelium in de zomer, moet dat niet andersom zijn, gelet op het weer? Tsja, dat zou je wel denken. Maar het punt is dat ons klimaat niet afhankelijk is van de afstand van de zon, maar van de schuine stand van de aardas, die 23° uit het lood staat. De invloed van die 5 miljoen km verschil tussen perihelium en aphelium is minimaal. :bron: Bron: Sterrengids 2012.

Video: komeet Lovejoy die passage langs de zon overleeft

Komeet Lovejoy overleeft een tocht door de corona van de zon!`

Gisteren – vrijdag 16 december 2011 – om 01.35 uur Nederlandse tijd passeerde de komeet C/2011 W3 (Lovejoy) rakelings de zon, die ‘m dwars door de corona voerde, de gloeiendhete atmosfeer van de zon. Van tevoren dacht men dat de op 27 november door amateur Terry Lovejoy ontdekte komeet deze ‘periheliumpassage’ niet zou overleven. Maar wonder boven wonder wist komeet Lovejoy de één uur durende tocht door het hellevuur te overleven. In eerste instantie was de schatting dat de kern van de komeet 100 tot 200 meter in diameter zou zijn, maar nu denkt men dat dat 500 meter was. Hoeveel daarvan na het perihelium over is dat is niet bekend. Met NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) werd de komeet Lovejoy gefilmd kort voor én na de tocht door de corona. Moet je echt even bekijken!

:bron: Bron: Universe Today.

Zo ver is de Aarde nog nooit van de Zon geweest – eh… dit jaar tenminste

Het perihelium en aphelium van de Aarde

Vanmiddag om 17.00 uur Nederlandse tijd beleefde de gehele Aarde een uniek moment in 2011: de Aarde stond in z’n aphelium, het verst verwijderde punt van de zon. De Aarde heeft een elliptische baan en ieder jaar beleeft ‘ie begin januari zijn perihelium – helemaal goed, het punt dat ‘ie het dichtste bij de Zon staat – en begin juli dat genoemde aphelium. De afstand tussen de middelpunten van Zon en aarde bedroeg vandaag 1,016740 Astronomische Eenheid (1 AE is de gemiddelde afstand tussen Zon en Aarde). Dat is 152.102.000 kilometer. Op 3 januari was de afstand 0,983341 AE, zeg 147.106.000 km. Je zou wellicht zeggen dat het vreemd is dat de aarde nu 5 miljoen km verder van de zon staat dan ‘s winters en dat je zou verwachten dat het NU winter zou moeten zijn. Maar het temperatuursverschil dat door die 5 miljoen km afstandsverschil wordt veroorzaakt zinkt in het niet bij de invloed op de temperatuur die de schuine stand van de aardas heeft. Die as, welke een hoek van 23,44° maakt met het baanvlak van de Aarde om de Zon, bepaalt de seizoenen op Aarde en omdat nu die as ‘naar de Zon toewijst’ is het warmer dan een half jaartje terug. Bij ons tenminste, onder de evenaar is ‘t precies andersom. :bron: Bron: Sterrengids 2011.

Dinsdag staat de Aarde in het aphelium

Het perihelium en aphelium

Noteer ‘t maar vast in je agenda: komende dinsdag, 6 juli om 13.00 uur, staat de Aarde in z’n ietwat elliptische baan om de Zon in het aphelium. Da’s het punt dat het verst van de Zon verwijderd is. We zijn dan met z’n allen op deze aardkloot 152.096.000 km van de Zon verwijderd, da’s 1,016702 Astronomische Eenheid (AE), de gemiddelde afstand Aarde-Zon. Op 3 januari stond de Aarde in het perihelium en toen bedroeg de afstand 147.098.000 km, een kleine 5 miljoen km dichterbij dan dinsdag. Eh… nú vijf miljoen km verder van de Zon dan in januari, moeten we niet een dikke winterjas aantrekken? Nee dus, zoals je vermoedelijk wel aan voelde komen. Van veel meer invloed op het weer dan die afstand tot de Zon is de stand van de Aardas. Door de scheve stand van die as staat in de zomer het noordelijke gedeelte van de aardbol meer naar de Zon gekeerd, zodat de nachten kort en de dagen lang zijn en we meer warmte ontvangen. Kortom, lekker die winterjas in de kast laten hangen. Tenzij ‘t weer plots omslaat, je weet in Nederland maar nooit. :-) :bron: Bron: Sterrengids 2010.

Vannacht staat de Aarde het dichtste bij de Zon

Vannacht (2 > 3 januari 2010) staat de Aarde in het perihelium. Dat wil zeggen dat onze Moederplaneet -ahum – in z’n elliptische baan om de Zon het meest dichtbij de Zon staat. Om 01.17 uur vannacht Nederlandse tijd zal de afstand 147.098.000 km bedragen, oftewel 0,983.290 Astronomische Eenheden (1 A.E. is de afstand Aarde-Zon, zeg 149.597.870,7 km). Over een half jaar, op dinsdag 6 juli om 01.30 uur om precies te zijn, bereikt de Aarde haar aphelium, het verste punt van de Zon. De afstand bedraagt dan 152,096 miljoen km, dus ruim 3% verder. Tussen peri- en aphelium zit zo’n 5 miljoen km. Het perihelium valt bij ons in de winter en als we naar buiten kijken leidt dat niet tot de constatering dat de mussen dood van het dak vallen door de hitte. Ergo, het is nu winter en geen zomer. Het ‘positieve’ temperatuursverschil dat door die 5 miljoen km afstandsverschil wordt veroorzaakt zinkt namelijk in het niet bij de invloed op de temperatuur die de schuine stand van de aardas heeft. Die as, welke een hoek van 23,44° maakt met het baanvlak van de Aarde om de Zon, bepaalt de seizoenen op Aarde en omdat ‘s winters die as ‘van de Zon afwijst’ is het kouder. Snappie? Bron: Bad Astronomy + Sterrengids 2010.

De Aarde in perihelium

periheliumVandaag staat de Aarde in het perihelium. Dat wil zeggen dat ‘ie in z’n baan om de Zon het meest dichtbij de Zon staat. Om 16.38 uur vanmiddag was de afstand 147.096.000 km, oftewel 0,983.273 Astronomische Eenheden1. Over een half jaar, op 4 juli a.s. om precies te zijn, bereikt de Aarde haar aphelium, het verste punt van de Zon. De afstand bedraagt dan 152,091 miljoen km, dus ruim 3% verder. Dat perihelium valt bij ons in de winter, dus het temperatuursverschil dat door die 3% afstandsverschil wordt veroorzaakt zinkt in het niet bij de invloed op de temperatuur die de schuine stand van de aardas heeft. Die as, welke een hoek van 23,44° maakt met het baanvlak van de Aarde om de Zon, bepaalt de seizoenen op Aarde. Om het trouwens nog iets ingewikkelder te maken: feitelijk maakt niet de Aarde een ellipsbaan om de Zon, maar is het het zwaartepunt van het stelsel Aarde-Maan dat zo’n baan beschrijft. Het moment waarop dat zwaartepunt het dichtste bij de Zon staat is niet exact hetzelfde als het moment dat alleen de Aarde het dichtste bij de Zon staat. Het stelsel Aarde-Maan stond gisteren om 9 uur ‘s morgens Nederlandse tijd in het perihelium. Als je wilt weten of die 3% nog verschil uitmaakt in de schijnbare grootte van de Zon aan de hemel moet je m’n blog van een jaar geleden even lezen. Bron: Bad Astronomy + Sterrengids 2009.

Noot:
  1. Eén A.E. is de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon. De precieze waarde ervan is 149.597.870.697 meter. []

Aarde bereikt vannacht haar perihelium

De baan van de Aarde om de ZonKomende nacht om 01.00 uur zal de Aarde in het perihelium staan. Da’s het punt in de aardbaan waar ze het dichtst bij de Zon staat. De afstand tot de Zon zal op dat moment 0,983280 AE1 bedragen, zeg maar 147.096.593,6136 km. Vergeet die laatste 60 cm niet! ;-) Op 4 juli zijn we het verst verwijderd van de Zon, hetgeen het aphelium heet. Dat de temperatuur is Nederland niet afhangt van de afstand tot de Zon mag duidelijk zijn: het is hier nu winter. Meer bepalend voor de temperatuur is de schuine stand van de aardas: in december is het noordelijk halfrond van de Zon afgekeerd en dat levert korte dagen en lage nachten op. De Zon staat laag aan de hemel en dat levert minder warmte op per m² (zie de afbeelding hierboven). In de sterrengids 2008 staat op blz. 18 nog een heel interessant verhaal over het perihelium. Het ingewikkelde van het verhaal is dat we niet alleen moeten kijken naar Zon en Aarde, maar ook naar de Maan. Het Aarde-Maan-systeem hebben een gemeenschappelijk zwaartepunt, hetgeen gemiddeld 4671 km afligt van het centrum van de Aarde. de Aarde zelf heeft een straal van 6378 aan de evenaar, dus dat zwaartepunt ligt ìn de Aarde. En dat zwaartepunt bereikt het perihelium niet komende nacht, maar 25 uren later, dus op 4 januari om 2 uur. Afijn, het is een lang verhaal en ik nodig de lezer uit om die Sterrengids er es op na te slaan. Bron: Sterrengids 2008.

Noot:
  1. Astronomische Eenheid, d.w.z. de afstand tussen Zon en Aarde. []

Switch to our mobile site