7 februari 2012

Artikelen Reacties

Je bent hier: Home / Archief voor planetoïden

Help mee de afstand tot planetoïde Eros te bepalen

29 januari 2012 Door Reageer

Zoekkaartje van de planetoïde Eros in het sterrenbeeld Sextant

(433) Eros is een kleine, ongebruikelijk langwerpige planetoïde, die op 13 augustus 1898 onafhankelijk van elkaar werd ontdekt door twee astronomen, Gustav Witt in Berlijn en Auguste Charlois in Nice. Eros bleek de eerste planetoïde te zijn die zich binnen de baan van de planeet Mars kan bevinden – alle tot dan bekende planetoïden bevinden zich tussen de banen van Mars en Jupiter. Komende dinsdag staat Eros in z’n zogenaamde perigeum, d.w.z. het punt dat ‘ie zich het dichtste bij de aarde bevindt: 0,1786756 AE (26.729.500 km). Hij staat dan in het sterrenbeeld Sextant (zie het zoekkaartje hiernaast. Zie ook de Sterrengids 2012, blz. 23) en heeft een helderheid van +8,56m, gemakkelijk zichtbaar in kleine telescopen. Komende dagen wordt het perigeum aangegrepen om wereldwijd met de inzet van amateur-sterrenkundigen metingen te doen aan Eros en daarmee z’n exacte afstand tot de aarde te bepalen: het Eros Parallax Project. Dat project – opgezet door Steven van Roode en Michael Richmond – is bedoeld om van deze planetoïde de parallax te bepalen en daarmee diens afstand, een techniek die ook kan worden toegepast op nabije sterren. Zoals je hieronder ziet kunnen verschillende waarnemers op aarde Eros op verschillende plekken aan de hemel zien.

Op de dag van het perigeum, 31 januari 2012, kan het verschil voor waarnemers aan beide kanten van de aarde maximaal 98″ bedragen, dat is de hoek P in de afbeelding. Als de afstand tussen die waarnemers bekend is – de ‘baseline’ in de afbeelding – kan met simpele trigonometrie de afstand tot Eros worden berekend. Daarom willen van Roode en Richmond dat amateur-sterrenkundigen van over de gehele wereld in de periode tussen 28 januari en 3 februari Eros fotograferen en dat ze hun gegevens vervolgens opsturen. Details van het project zijn te vinden in de bron van deze blog. Succes er mee! :bron: Bron: Transit of Venus.

Onderwerp: favoriet, planetoïden Tags: , ,

Zoef, daar ging weer een mini-planetoïde vlak langs de aarde: 2012 BX34

27 januari 2012 Door Reageer

Zoef, vanmiddag passeerde 2012 BX34 de aarde op 59.044 km

Ik noem het maar even mini-planetoïden, maar ik heb geen idee of dat de werkelijke naam is die er aan wordt gegeven: planetoïden die enkele meters tot tientallen meters in doorsnede zijn. Ze willen nog wel eens gevaarlijk dicht in de buurt van de aarde komen – of er zelfs tegenaan knallen. Vandaag zijn we opnieuw door zo’n brokstuk benaderd: om 16.25 uur Nederlandse tijd kwam de planetoïde genaamd 2012 BX34 tot 59.044 km (da’s ~0,2 keer de afstand aarde-maan) boven het aardoppervlak. De mini-planetoïde werd op 25 januari j.l. ontdekt met de 0,68 meter Schmidt telescoop van de Catalina Sky Survey en z’n helderheid bedroeg toen ~20. Op de foto hiernaast zie je ‘m als dat vage streepje, het resultaat van 120 seconden belichten, gedurende welke hij maar liefst 11 boogminuten aan de hemel opschoof. Op basis van de absolute helderheid van 2012 BX34 (27,6m) komt men uit op de diameter van dit brok ruimtesteen tussen 8 en 18 meter. Mmmmm, dat wil je toch niet op je dak krijgen, nietwaar? :bron: Bron: Remanzacco.

Onderwerp: favoriet, planetoïden Tags: , ,

De passage van planetoïde 2005 YU55: was ‘t echt kantje boord?

11 november 2011 Door Reageer

Afgelopen woensdagnacht – 9 november om 00.28 uur om precies te zijn – scheerde de 400 meter grote planetoïde 2005 YU55 op zo’n 325.000 km langs de aarde. Lezeres Claudia Verhoeven was stellig van mening dat ik niet zo laconiek had moeten zeggen dat we allemaal rustig kunnen slapen en dat we volgens haar aan een ramp zijn ontsnapt. Is dat zo? Zijn we inderdaad ontsnapt aan een ramp, was het kantje boord? Nee, ik blijf er bij dat er geen enkele dreiging was en dat ik met een gerust hart iedereen naar bed kon sturen om een heerlijk uiltje te knappen. In dit ene specifieke geval! Die laatste toevoeging doe ik niet voor niets, want het is de crux van het verhaal. In dit ene specifieke geval van planetoïde 2005 YU55 – ontdekt op 28 december 2005 door Robert S. McMillan van het Steward Observatorium op Kitt Peak, VS – wisten de sterrenkundigen exact wat diens baan in de ruimte was en welke minimale afstand tot aarde en maan er zouden zijn. Dat is geen kwestie van gokken geweest, maar louter van het berekenen van de baan van 2005 YU55 met toepassing van de wetten van Kepler en Newton. Visueel zag de passage langs het Aarde-Maansysteem er afgelopen woensdag zo uit:

Niks kantje boord dus. De vergelijking die lezer Cockie maakte was duidelijk: als de aarde een dartbord is van 25 cm, dan had je er met die planetoïde zo’n 6,37 meter naast gegooid. Daar zou Barney nooit wereldkampioen mee zijn geworden. :-) Om die baan van een planetoïde precies te kunnen berekenen heeft men de zogenaamde baanelementen nodig. Waarnemingen van een aan de hemel voorbijtrekkende planetoïde met professionele telescopen gedurende enkele nachten volstaan om die baanelementen precies te kunnen vaststellen. In het geval van 2005 YU55 zijn dit de baanelementen. Bij het berekenen van de baan wordt ook rekening gehouden met gravitationele effecten van zon, aarde, maan en zelfs van andere – ver weg staande – planeten, zoals Jupiter. Ook van andere ‘grote’ planetoïden weet men precies hoe de baan er uit ziet en welke minimale afstand tot de aarde er zal zijn. De volgende zal  planetoïde (153814) 2001 WN5 zijn, die op 26 juni 2028 op 0,6 maanafstand (250.000 km) langs de aarde zal vliegen. Diens middellijn is iets tussen de 700 meter en 1,5 km. Een jaar later volgt Aphopis, 270 meter in diameter, die op vrijdag de 13 april – woehahaha – langs vliegt. De kans dat die tegen de aarde knalt is klein, 1 op 250.000. Tsja, is dat kantje boord? Dacht het niet. Maar dit betekent allemaal niet – beste Claudia – dat ik hier beweer dat we nooit wakker hoeven te liggen van voorbijrazende planetoïden. De aarde is de afgelopen 4,5 miljard jaar regelmatig bestookt met grote en kleine planetoïden en kometen, zoals het giga-grote exemplaar dat 65 miljoen jaar geleden de dinosauriërs uitroeide. En korter geleden, de planetoïde (of komeet?) die in 1908 boven Siberië explodeerde. We kunnen wel degelijk in de toekomst te maken krijgen met potentiëel gevaarlijke planetoïden. Maar als het zo ver is geef ik wel een seintje om wakker te blijven. Afgesproken?

Onderwerp: favoriet, planetoïden Tags: , , ,

Zoef, daar ging ‘ie: planetoïde 2005 YU55

9 november 2011 Door Reageer

2005 YU55 dor Marco Langbroek

Nee, we hoefden afgelopen nacht gelukkig niet te bukken. De 400 meter grote planetoïde 2005 YU55 scheerde om 00.28 uur Nederlandse tijd op een veilige afstand van 319.000 km – da’s 0,85 keer de afstand aarde-maan en 0,00217 keer de afstand aarde-zon – langs de aarde en leverde geen enkel probleem op. Integendeel, menig amateur en professional sterrenkundige heeft de passage gevolgd en eventueel gefotografeerd. Zoals Marco Langbroek uit Leiden. Meestal neemt ‘ie overvliegende satellieten waar met z’n eigen apparatuur, maar vannacht ‘leende’ hij een 61-cm F/10 Cassegrain telescoop van het Sierra Stars Observatory. Om 04:21:41 Nederlandse tijd maakte Langbroek een opname van 30 seconden en gedurende die korte periode legde YU55 een behoorlijk stukje aan de hemel af. Met de Goldstone 70 meter radiotelescoop van NASA’s Deep Space Network hebben ze enkele radarbeelden van 2005 YU55 gemaakt en daar hebben ze een kort filmpje van gefabriceerd, waarin de rotatie van de planetoïde goed zichtbaar is en waarin een formidabele resolutie van 3,75 meter wordt bereikt. Het fragment wordt 5x herhaald. Afgelopen nacht is 2005 YU55 ook met de gigantische 300 meter radiotelescoop van Arecibo op Puerto Rico gefotografeerd en gefilmd. Zodra dát filmpje bekend is zal ik die hier uiteraard plaatsen.

Talloze amateur-foto’s en video’s van 2005 YU55 vind je in de bronnen Universe Today en Space Weather. :bron: Bron: SatTrackCam Leiden + Universe Today + Space Weather.

Onderwerp: planetoïden Tags: ,

Dit vliegt vannacht langs de aarde: planetoïde 2005 YU55

8 november 2011 Door 4 Reacties

Planetoïde 2005 YU55

Hij is 400 meter groot – maatje woonwijk – en komende nacht ergens rond 00.28 uur Nederlandse tijd zal dit rotsblok voorbij de aarde vliegen: planetoïde 2005 YU55. Geen paniek, want YU55 zal ons op een veilige afstand van 0,85 ‘maanafstand’- da’s ongeveer 325.000 km – passeren. Gisteren hebben ze met de 70 meter radiotelescoop in Goldstone, Californië radarbeelden van de planetoïde gemaakt, toen deze nog op 1,38 miljoen km van de aarde verwijderd was. Die telescoop maakt deel uit van NASA’s Deep Space Network (DSN) en wat ze doen is radiosignalen naar dat stuk steen in de ruimte zenden en dan heel precies meten hoe lang de signalen er over doen om terug te kaatsen. Een signaal uit een dal op YU55 zal er een fractie langer over doen dan een berg en dat levert een beeld van diens oppervlakte op. Komende nacht gaan ze ‘m nauwkeurig waarnemen met de 300 meter grote Arecibo Planetary Radar Facility in Puerto Rico, die dan het beste ‘uitzicht’ op de planetoïde heeft. OK mensen, ga maar rustig slapen hoor. :bron: Bron: NASA.

Onderwerp: planetoïden Tags: , ,

Lutetia blijkt geen gewone planetoïde, maar embryonale planeet

29 oktober 2011 Door Reageer

De 'planetesimaal' Lutetia

Op 10 juli van het vorige jaar vloog de sonde Rosetta op een afstand van 3170 km langs de planetoïde (21) Lutetia,  die met z’n 120 km lengte de grootste planetoïde was die tot dan toe door een ruimtesonde van dichtbij werd bestudeerd. Inmiddels wordt een nóg grotere planetoïde bestudeerd, de 560 km grote planetoïde Vesta, waar de sonde Dawn sinds 16 juli omheen draait. Wat blijkt nou uit de waarnemingen aan Lutetia die vorig jaar gedaan zijn: dat z’n gemiddelde dichtheid met 3,4 gram per kubieke cm veel groter is dan die van gewone planetoïden. Zijn planetoïden normaal gesproken een verzameling stenen, lichtjes bijeen gehouden door de zwaartekracht, Lutetia heeft een dichtheid die hoger is dan van graniet en dat betekent volgens de onderzoekers dat het waarschijnlijk geen planetoïde is, maar een planetesimaal, een bouwsteen van een planeet. De planetoïden, die zich grotendeels ophouden tussen de banen van de planeten Mars en Jupiter, zijn in het algemeen fragmenten van grotere objecten of zoals gezegd losse opeenhopingen van puin en gruis, dus overblijfselen van nog oudere objecten. Lutetia heeft, zo denkt men, gezien z’n dichtheid een compact en stevig inwendige en dit zou ooit gesmolten kunnen zijn geweest. Lutetia zou stammen uit de oudste tijd van het zonnestelsel, ontstaan door samenklontering van oermaterie in een schijf rond de proto-zon. De ‘embryonale planeet’ was op weg om aan te groeien tot een volwaardige planeet, maar door één of andere oorzaak stokte dit proces en bleef Lutetia zo groot als ‘ie nu ruim 4,5 miljard jaar later nog is. :bron: Bron: NRC-Handelsblad 29 oktober 2011 + New Scientist.

Onderwerp: favoriet, planetoïden Tags: , , ,

9 november vliegt de 400 m grote planetoïde 2005 YU55 langs de aarde

29 oktober 2011 Door 1 Reactie

Op woensdagnacht 9 november a.s.1 zal de planetoïde 2005 YU55 op een afstand van 0,85 ‘maanafstand’- da’s ongeveer 320.000 km – de aarde passeren. De planetoïde werd in 2005 ontdekt door Robert McMillan (Spacewatch Program in Tucson, Arizona) en z’n diameter is 400 meter. De kortste nadering van 2005 YU55 tot de aarde is om 00.28 uur ‘s nachts en tot de maan is om 08.13 uur ‘s ochtends. In april 2010 werd de planetoïde waargenomen met de grote radioschotel van Arecibo op Puerto Rico en dat leverde het radarbeeld op dat je hierboven ziet. De bedoeling is om komende tijd 2005 YU55 nog verder te observeren, zowel met de Arecibo-schotel als met NASA’s Deep Space Network (DSN) van radiotelescopen. De verwachting is dat men details op de planetoïde van maar liefst 2 meter kan zien. Bij de aanstaande passage schijnt 2005 YU55 een helderheid van ongeveer 11m te bereiken, genoeg om ‘m in het zicht van amateur-telescopen te brengen. De beste tijd schijnt rond 22.00 uur Nederlandse tijd te zijn. Op deze website en in deze PDF kan je meer lezen over het waarnemen van dit enorme ruimteblok. Mocht je soms denken

(2005 YU55=akelig groot) + (320.000 km=akelig dichtbij) = PANIEK

dan kan ik je gerust stellen:  de baan van de planetoïde is exact bekend en 2005 YU55 zal NIET tegen de aarde botsen, dat zal de komende honderd jaar ook niet gebeuren en het is géén bruine dwergster, als je dat onverhoopt en geïnspireerd door kometen als Elenin soms mocht denken. Passages van kleinere planetoïden – met afmetingen van enkele meters tot tientallen meters doorsnede – langs de aarde komen vaker voor, zoals pas nog 2010 TD54, die tussen de 5 en 10 meter groot was en de aarde op 46.000 km passeerde. Passages van planetoïden met de omvang van 2005 YU55 zijn een stuk zeldzamer. De volgende zal  planetoïde (153814) 2001 WN5 zijn, die op 26 juni 2028 op 0,6 maanafstand (250.000 km) langs de aarde zal vliegen. Diens middellijn is iets tussen de 700 meter en 1,5 km, oeps! :bron: Bron: Bad Astronomy + NASA.

Noot:
  1. In de beide bronnen lees je dat het op 8 november zal gebeuren. Maar dat is in de VS, waar ze vroeger in de tijdzones zitten. [↩]
Onderwerp: favoriet, planetoïden Tags: , , ,

Dinosauriërs niet uitgeroeid door de Baptistina familie

20 september 2011 Door Reageer

Voorstelling van de botsing waarbij de planetoïden-familie Baptistina ontstond

Mmmmmm, dat klinkt toch als een goede plot uit een film over de Maffia: de dinosauriërs zijn niet uitgeroeid door de Baptistina familie, maar wie heeft ‘t dan wel gedaan? In zekere zin kan je ‘t ook als een soort kosmische detective zien: 65 miljoen jaar geleden kwamen in één klap alle dinosauriërs om het leven door de inslag van een grote planetoïde, de ‘dader’ die afkomstig zou zijn van de Baptistina familie, een groep planetoïden die allemaal dezelfde eigenschappen hebben en die vermoedelijk afkomstig zijn van een hele grote planetoïde – welke Baptistina heette. Deze moet pakweg 160 miljoen jaar geleden na een botsing met een ander groot object aan gruzelementen zijn geslagen, zo berekende men in 2007. Eén van die planetoïden uit deze familie, ongeveer 10 km in diameter, zou 65 miljoen jaar geleden bij het schiereiland Yucatan in Mexico zijn ingeslagen, met alle gevolgen voor de dinosauriërs van dien. Maar wat blijkt nou uit recente waarnemingen gedaan met NASA’s Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE) missie? Dat het helemaal niet waarschijnlijk is dat de uitroeiing van die lieve beestjes veroorzaakt is door een lid van de Baptistina’s. Tussen januari 2010 en februari 2011 hebben ze met een deel van WISE, NEOWISE geheten, twee maal de hemel in infrarood afgestruind en daarbij hebben sterrenkundigen 157.000 bekende en 33.000 nieuwe planetoïden bekeken. Van 120.000 planetoïden – waaronder 1056 leden van de Baptistina familie – werd het reflecterend vermogen en de diameter gemeten en de uitkomst van het onderzoek is dat de botsing van Baptistina niet 160 miljoen jaar geleden, maar 80 miljoen jaar geleden moet hebben plaatsgevonden. De 15 miljoen jaar die tussen dat moment van de botsing en de inslag van het familielid op Yucatan 65 miljoen jaar geleden zit is te kort voor de planetoïde om de aarde te bereiken. Via allerlei ingewikkelde resonanties en gravitationele inwerking van de grote planeten als Jupiter en Saturnus kan zo’n planetoïde uit z’n normale baan tussen Mars en Jupiter worden gekegeld, maar dat vergt tientallen miljoenen jaren. Kortom, de Baptistina’s hebben ‘t niet gedaan. Wie dan wel? :-D :bron: Bron: NASA/JPL.

Onderwerp: favoriet, planetoïden Tags: , ,

Wat ze al niet kunnen afleiden uit stof van planetoïde Itokawa

27 augustus 2011 Door Reageer

Voorstelling van Hayabusa boven het oppervlak van Itokawa

November 2005 landde de Japanse sonde Hayabusa na een moeizame tocht op de kleine planetoïde Itokawa. Na een nog moeizamere terugtocht wist de sonde – wonder boven wonder – een capsule naar de aarde terug te brengen, welke op 13 juni 2010 met een parachute in Woomera test Facility in Australië landde. Laboratoriumonderzoek van de capsule bracht aan het licht dat – wonder boven wonder – 1500 minuscule stofdeeltjes van het oppervlak van Itokawa waren meegebracht. De meeste van de gevonden deeltjes zijn kleiner dan 10 micrometer en uit analyse van die deeltjes zijn Japanse onderzoekers – wonder boven wonder – heel wat te weten gekomen over Itokawa:

  • bijvoorbeeld dat de planetoïde door erosie langzaam afslijt en dat ‘ie er over een miljard jaar helemaal niet meer is;
  • dat Itokawa bij z’n geboorte ca. 4,5 miljard jaar geleden ongeveer 800 °C heet moet zijn geweest;
  • dat de hitte vermoedelijk kwam door radioactief verval;
  • dat hij toen een diameter van ruim 20 km moet hebben gehad – nu heeft ‘ie een aardappelvorm van 500 bij 250 m.;
  • dat het oerobject door botsingen uit elkaar is geslagen en dat sommige fragmenten daarvan weer bijeenkwamen om Itokawa te vormen;
  • en tenslotte dat door de inslagen van micrometeorieten en zonnedeeltjes ieder miljoen jaar van Itokawa enkele tientallen centimeters oppervlaktemateriaal in de ruimte verdwijnt.

Toch knap dat je uit stof zoveel informatie kan halen, nietwaar? :bron: Bron: NRC-Handelsblad, 27 augustus 2011.

Onderwerp: planetoïden Tags: , ,

WISE ontdekt Trojaanse planetoïde van de Aarde: 2010 TK7

7 augustus 2011 Door 4 Reacties

Impressie van planetoïde 2010 TK7 en z'n ingewikkelde baan om de zon

Een jaar geleden stelde ik de volgende vraag: “Heeft de aarde Trojanen?”. Dat zijn planetoïden die zich op kunnen houden in de baan van een planeet om de Zon, zestig graden verderop (Lagrangepunt L4, 60° ten oosten van de Zon) óf zestig graden terug (Lagrangepunt L5, 60° ten westen van de Zon1 ). Het antwoord was toen: we weten het niet. Alle speurtochten naar een Trojaanse planetoïde van de aarde hadden tot dat moment geen resultaat opgeleverd. En dat was vreemd, want Mars heeft Trojanen in L4 en L5, Jupiter heeft ze – meer dan duizend zelfs - Neptunus heeft ze en zelfs twee manen van Saturnus – Dione en Thetys - zijn in het bezit van Trojanen. Waarom de aarde dan niet? Nou mensen, we kunnen gerust zijn: met de Amerikaanse infrarood-satelliet WISE (‘Wide-field Infrared Survey Explorer’) hebben ze een planetoïde ontdekt, die een regelrechte Trojaan van de aarde blijkt te zijn: planetoïde 2010 TK7, een rotsblok van 200 á 300 meter doorsnede, met een ingewikkelde baan, die rondjes draait rondom L4. In een artikel in Nature verklaarden de ontdekkers onlangs dat 2010 TK7 een stabiele baan heeft, die de planetoïde wel tienduizend jaar lang kan volhouden. Momenteel bevindt 2010 TK7 zich 80 miljoen km van de aarde en hij zal nooit dichterbij dan 25 miljoen km van de aarde kunnen komen. De tip voor deze blog kwam van Trevor Lipscombe, voormalig hoofdredacteur van Johns Hopkins University Press. Trevor, thanx! :bron: Bron: BBC.

Noot:
  1. De Lagrangepunten L4 en L5 bevinden zich op de baan van de aarde, met voor- of achterstand van 1 maal de afstand aarde-zon (in rechte lijn, niet langs de kromming van de baan). Het object staat zo in de tip van een gelijkzijdige driehoek, met de as aarde-zon als basis. Omdat de afstanden van het object tot de zon en tot de aarde gelijk zijn, is de verhouding tussen de aantrekkingskrachten gelijk aan de verhouding tussen de massa’s van zon en aarde. Hierdoor zal de resulterende kracht exact door het zwaartepunt van het tweelichamensysteem gaan. De resulterende kracht is exact groot genoeg zodat de omlooptijd gelijk is aan die van de aarde. Bron: Wikipedia. [↩]
Onderwerp: diversen, favoriet, planeten, planetoïden Tags: , , ,
Volgende pagina »

Switch to our mobile site