11 februari 2012

Rapport: falen Phobos-Grunt sonde aan de Russen zelf te wijten

De Phobos-Grunt viel op 15 januari j.l terug naar de aarde.

Deze week heeft het Russische ruimtevaartagentschap Roscosmos een rapport gepubliceerd over de mislukte missie van de Phobos-Grunt sonde, welke op 9 november vorig jaar gelanceerd werd en die in plaats van naar Mars te reizen om de aarde bleef cirkelen, tot ‘ie op 15 januari terugviel in de dampkring en verbrandde. In eerste instantie leek het er op dat de Russen de schuld van de mislukking elders neerlegden: zo zou het niet ontbranden van de voortstuwingsmotoren van de sonde te maken hebben met een radarinterventie van de Amerikanen - al of niet met opzet bedoeld. Ook werd gedacht aan de invloed van straling van de zon, zodat de elektronica aan boord van de Phobos-Grunt  gestoord werd – elektronica die afkosmtig zou zijn van kwalijke buitenlandse leveranciers . Maar naar  nu blijkt hebben de Russen gewoon zelf gefaald, zo blijkt uit het rapport. Feitelijk was de sonde gedoemd te mislukken, al voordat de lancering plaatsvond. Alles ging goed tot het moment dat men vanaf de aarde de voortstuwingsmotoren aanzette om de sonde richting Mars te sturen. Dat gebeurde niet en de sonde ging in een veilige modus. Twee chips in de elektronica – Russische makelij! – ondervonden inderdaad een merkbaar effect van energetische straling, maar de Phobos-Grunt zat in een dermate lage baan om de aarde, nog veilig binnen de stralingsgordels rondom de aarde, dat die straling op zich weinig kwaad had gekund. Maar door het gebruik van inferieure chips, die niet waren getest op de omstandigheden in de ruimte, was dat beetje straling al voldoende om de elektronica in de war te sturen. Ergo: eigen schuld, dikke bult. In veel opzichten lijkt het mislukken van de Phobos-Grunt missie op een eerdere Russische missie die faalde – de Mars-96 missie – en waar ook de wens om met weinig middelen zo veel mogelijk te willen presteren fataal bleek te zijn. Hopelijk dat ze er lessen uit trekken. Wellicht dat ze in de toekomst eerder geneigd zullen zijn om missies samen met anderen op te pakken, dan het zelf helemaal te organiseren. Zo zouden ze mee kunnen doen met de twee Europese Marsmissies, de Mars Trace Gas Orbiter in 2016 en de ExoMars rover in 2018. :bron: Bron: Planetary Society.

Een opzienbarend kijkje in een Russische raketfabriek


Ik kwam vandaag een fotorapportage tegen die gemaakt is in een Russische fabriek waar ze onderdelen maken voor o.a. de Sojoez raketten én de Amerikaanse Atlas raketten, de RD-180 motor in het laatste geval. Een opzienbarende rapportage eigenlijk, want als je de foto’s ziet heb je de sterke neiging om te denken aan een lang geleden gesloten en vervallen fabriek in een Derde Wereldland. Maar de fabriek – ergens buiten Moskou gelegen – is ondanks de slechte omstandigheden gewoon in productie. 8-O Je snapt dat de autoriteiten nooit en te nimmer toestemming voor de rapportage hebben gegeven en dat ze media in een dergelijke fabriek nooit toe zullen laten. Maar de onderzoeksjournaliste Lana Sator - hieronder op de foto te zien – wist enkele weken geleden stiekem de fabriek binnen te komen en daar vele foto’s te maken, die in de bron te zien zijn. Dat de autoriteiten niet blij waren met dit bezoekje blijkt uit deze brief, die ze onlangs ontving en waar vast een boel onvriendelijke dingen in staan (iemand die goed Russisch kent?). Maar Lana Sator laat zich daar niet door afschrikken en gaat vrolijk verder met misstanden in Rusland in beeld te brengen. Het schokkende van de rapportage is natuurlijk de chaotische toestand van deze ‘NPO Energomash’ fabriek en je vraagt je direct af of de reeks van mislukte lanceringen met de Sojoez raketten afgelopen jaar er iets mee te maken heeft. Ik ben benieuwd of de Amerikanen na het zien van de rapportage door zullen gaan met het afnemen van die RD-180 raketmotoren. Hieronder een gigantische loods vol met eh… raketbuizen?

En dit is Lana Sator, naast een veiligheidscamera van de fabriek, nou ja eentje die als veiligheidscamera zóu moeten werken.

:bron: Bron: Starts with a Bang + Gizmodo.

Even heel iets anders: ik ben al een poosje bezig een nieuwe plugin voor reacties te installeren, maar dat gaat niet zo gemakkelijk. Regelmatig zijn reacties niet zichtbaar op de voorpagina, met name voor geregistreerde bezoekers of auteurs. En m’n nieuwste plugin Intense Debate is ook ingewikkeld om te installeren, hetgeen bijvoorbeeld betekent dat een deel van de ruim 8000 reacties die ik afgelopen jaren heb ontvangen even spoorloos is. Nou ja, wordt vervolgd… zucht.
Arie.  

Sojoez raket met militaire satelliet aan boord stort neer na de lancering

De Sojoez 2-1-b raket. Deze lancering - van 27 november 2011 - ging wel goed.

Het kan verkeren met de Russische ruimtevaart. Het ene moment vier je successen als de Sojoez TMA-03M capsule met aan boord André Kuipers vastkoppelt aan het ISS, het andere moment blijkt dezelfde dag een Sojoez 2-1b raket na de lancering neer te zijn gestort. Die raket werd vandaag om 16.08 uur plaatselijke tijd gelanceerd vanaf lanceerbasis Plesetsk. Aan boord was een Meridian communicatiesatelliet, die voor militaire doeleinden in de ruimte moest worden gebracht. De Sojoezraketten hebben drie stappen van ontbranding en de derde ontbranding – van de zogenaamde Fregat-raket – geschiedt op 208 kilometer hoogte, nabij de grens van de dampkring. Hier had de satelliet 421 seconden na de lancering moeten loskoppelen – maar dat zou zijn mislukt, waarna het geheel naar de Aarde terugviel. Brokstukken van de raket en satelliet schijnen neergekomen te zijn bij Ordynsk in de Novosibirsk Regio – niet bij Tobolsk in de Tyumen Regio, zoals aanvankelijk werd gemeld. Het vermoeden bestaat dat de oorzaak van de mislukte lancering gelegen is in de RD-0124, de motor van de Fregat-raket. Voor de Russische ruimtevaart is de mislukking erg vervelend, want in augustus dit jaar was er ook al een ongeluk met een onbemande Sojoez-raket, een Sojoez-U variant. En vorige maand was er nog de lancering van de sonde Phobos-Grunt, die mislukte omdat de voortstuwingsraketten van de sonde weigerden om te ontbranden. Sinds de pensionering van de Amerikaanse Space Shuttles zijn de Russische Sojoez-raketten de enige manier om astronauten van en naar het ISS te vervoeren. De Russen zullen alles in het werk moeten stellen om het vertrouwen in deze raket, die al in de  jaren zestig ontworpen werd, te herstellen. :bron: Bron: Universe Today + Russian Spaceweb.

Opnieuw Russische spiraliserende raket gezien. Toeval?

Welgeteld één dag na het vreemde lichtverschijnsel dat woensdagochtend boven Noorwegen werd gezien is opnieuw een spiraliserende raket waargenomen. 8-O Op donderdag 10 oktober werd boven delen van Rusland, onder andere bij Jekaterinaburg, hetzelfde lichtverschijnsel waargenomen. Hier een video:

De gelijkenis tussen de twee lichtverschijnselen is frappant. De Russen hebben al toegegeven dat het Noorse lichtverschijnsel een RSM-56 Bulava ICBM raket betrof. Van de Russische variant van afgelopen donderdag wordt  gezegd dat het zou gaan om een Topol/SS-25 raket. De grote vraag is natuurlijk of het toeval is dat de Russen twee keer kort na elkaar een raket lanceren waarbij de raket gaat tuimelen en voor het oog van de wereld een lichtspektakel oplevert. Er zijn dan ook deskundigen die zeggen dat het helemaal geen mislukkingen zijn, maar dat de Russen experimenteren met afleidingsmanoeuvres voor vijandelijke raketten. Dat spiraliseren zou dan één manier zijn. Afijn, dit krijgt vast nog een staartje. Bron: Cosmic Log.

Soyuz klaar om circusartiest naar ISS te brengen

Expeditie 21 Soyuz RolloutVandaag werd de Russische Soyuz TMA-16 raket vanuit een hangar van het Baikonu Cosmodrome in Kazachstan met een lokomotief naar z’n lanceerplek gereden. Overmorgen, woensdag de 30e september, zal de Soyuz worden gelanceerd voor expeditie 21, welke drie astronauten naar het internationale ruimtestation ISS moet brengen. Eén van die drie astronauten is de circusartiest Guy Laliberté, de oprichter en directeur van het bekende Cirque du Soleil. Hij gaat als ruimtetoerist mee, dat wil zeggen dat hij z’n portemonee flink heeft opengetrokken om dit ruimtereisje mee te maken. Liberté betaalde welgeteld (hóe letterlijk) € 25 miljoen om mee te mogen. Hij is miljardair geworden met z’n circusaktiviteiten, dus hij kan ‘t vast lijden. In de NRC van vanavond stond trouwens een andere (prachtige) foto van de Soyuz, terwijl deze nog in de hangar was, omgeven door tientallen mensen. Een lange serie van de rollout van de Soyuz kan je hier zien. Laliberté heeft aangekondigd dat hij z’n trip – die hij zelf omschrijft als een Poetic Social Mission in Space – wil gebruiken om aandacht te vestigen op enkele sociale en humanitaire zaken, zoals waterbeheer. Over dat laatste onderwerp schijnt hij ook een gedicht te willen voordragen in de ruimte. Poetry from space, yeah! :-) Bron: NRC-Handelsblad, 28 september 2009.

Opvolger Soyuz gaat onorthodox landen

De opvolger van de Soyuz (© Anatoly Zak)De Russische Soyuz-capsule begint oud te worden. De in 1966 voor het eerst gebruikte ruimtecapsule kan drie astronauten vervoeren. Afgezien van de vluchten van Soyuz 1 en 11 ging dat meer dan honderd keer goed. De Soyuz is gebleken een zeer veilige en robuuste capsule te zijn, die de astronauten – kosmonauten in Rusland geheten, weer veilig op Aarde terugbrengt. De Russische ruimtevaartorganisatie Roscosmos is nu bezig na te denken over een opvolger, die als werknaam Perspektivnaya Pilotiruemaya Transportnaya Sistema (PPTS) heeft. De voorlopige schetsen van die opvolger tonen ook nogal Soyuz-aandoende capsule. Wat vooral opvalt in de wijze waarop de PPTS gaat landen: niet met een parachute, zoals de Soyuz het doet, maar middels remraketten. Die wijze van landen, in het Engels een rocket-powered landing system genaamd, wordt op Aarde door geen enkel land toegepast1. De bedoeling is dat die raketten pas 600 tot 800 meter boven de grond aangaan en voor tegengas zorgen. De reden dat de PPTS deze onorthodoxe wijze van landen krijgt is dat Rusland de terugkeer van de capsule om politieke redenen niet meer in Kazachstan wil hebben.

Landing van de PPTS (© Anatoly Zak)

Landing van de PPTS (© Anatoly Zak)

In dat land met z’n uitgebreidde steppen was een gebied van 25 x 30 km uitgekozen om de Soyuz te laten landen en zelfs bij de bijna mislukte ‘ballistische afdaling’ een jaar geleden kwam de Soyuz in een steppe terecht. In de nieuwe plannen wordt het lanceergebied in Rusland slechts 2 x 5 km, dus 10 km². Da’s 1,3% van de ruimte in Kazachstan2! Oeps, da’s wel erg klein. En die hoogte van 600-800 meter boven het aardoppervlak is wel errug laag. Het zal mij benieuwen hoe dat uit zal gaan pakken. Bron: BBC.

Noot:
  1. De Amerikaanse ruimteveren maken zoals jullie weten een daling via een glijvlucht door de dampkring, waarbij de Shuttle op een landingsbaan eindigt. []
  2. En ik maar denken dat ze in het uitgestrekte Rusland ruimte zat hebben. []

24 oktober 1960: de Nedelin catastrofe

De Nedelin catastrofe
De Nedelin catastrofe

Eerlijk gezegd had ik er nog nooit van gehoord, todat afgelopen vrijdag Ger Dörr er in z’n lezing over de geschiedenis van de ruimtevaart gewag van maakte: de Nedelin catastrofe. Het was de grootste ramp uit die geschiedenis en ìk had er nog nooit van gehoord. Adrianus V, shame on you! Nou ja, lang leve Wikipedia en dus heeft een korte zoektocht heel wat info opgeleverd over hetgeen zich die 24e oktober 1960 allemaal afspeelde op de lanceerbasis Kosmodrom Baykonur in Kazachstan, toen nog onderdeel van de Sovjet-Unie. Hoofdrolspeler in het drama was de Russische maarschalk artillerie Mitrofan Ivanovich Nedelin. Hij mag de twijfelachtige eer hebben deze ramp te hebben veroorzaakt en daarom draagt ‘ie ook zijn naam. Op die lanceerbasis stond een R-16 ICBM, een intercontinental ballistic missile. Die konden niet alleen met een kernwapen richting grote vijand de Verenigde Staten vliegen, maar ook naar boven de ruimte in. De R-16 was ontworpen door Michael Yangel. Nedelin was z’n opdrachtgever. Oktober 1960 was de R-16 zo’n beetje uitontwikkeld, klaar om gelanceerd te worden en Nedelin wilde ‘m per sé voor 7 november de lucht in hebben, de datum van de Russische revolutie. De R-16 stond 23 oktober 1960 klaar op platform 41 en werd gevuld met de brandstof genaamd Duivels gif, zoals de naam al doet vermoeden een zeer gevaarlijke mix van nitraatzuur en dimethylhydrazine.  Nedelin heeft voor de lancering van de R-16, waarvan negen eerdere pogingen allemaal waren mislukt, een hele stoet militaire hoogwaardigheidsbekleders uitgenodigd. Als blijkt dat de technici de volgende dag, de 24e oktober 1960, nog steeds bezig zijn met de voorbereidingen  voor de lancering wordt Nedelin kwaad en besluit zelf de touwtjes in handen te nemen. Hij zet een stoel vlakbij de raket en gaat vanaf daar instructies geven. Nou, jullie begrijpen al wat er op dat moment gebeurt: ook in Rusland slaat de Wet van Murphy zo nu en dan toe. Doordat allerlei veiligheidsprocedures tegelijkertijd moeten gebeuren maken de technici fouten en op een gegeven moment is er een electrische storing in de tweede trap van de R-16. Het Duivels gif daarin begint te branden en slaat direct over op de eerste trap. Die explodeert gelijk, waarbij alle technici, Nedelin en tientallen ingenieurs en hoge legerofficieren die zich om hem heen hadden verzameld, in één klap verbranden.

Restanten van de R-16 ná de ramp
Een automatische camera verderop, die alles filmde voor het Russische bioscoopjournaal, nam de gehele ramp op1. Filmpje is hier te zien, inclusief een nagespeelde intro:

Maarschalk Nedelin

Maarschalk Nedelin

Bij de ramp kwamen officiëel 90 mensen om het leven, maar het vermoedelijke aantal slachtoffers was 120 en sommige bronnen spreken zelfs van 200 doden. Wonderlijk behoorde Yangel niet tot de slachtoffers. Op het moment van de explosie was hij same met een ander een sigaretje roken in een bunker. 8-O Wow, dat was wel een gelukssigaret. Echt blij was hij er overigens niet mee, want toen de Sovjetleider Nikita Chroetsjev hem later vroeg waarom híj het ongeluk had overleefd zei Yangel met trillende stem “ik was weg om te roken, het is allemaal mijn schuld.2” Later kreeg hij een hartinfarct en kwijnde hij langzaam weg. Yangel had ooit de ambitie om Sergei Korolev als technisch hoofd van het ruimtevaartprogramma op te volgen, maar dat idee verdween uiteraard in een diepe prullebak. De Nedelin Catastrofe is door de Spaanse televisie nagespeeld en dat hoogst interessante filmpje is hier te zien. Daarin zitten ook die echte beelden van de explosie, gemaakt met de automatische camera. Gruwelijk om te zien, want je ziet mensen brandend wegrennen. Er wordt Spaans commentaar bij geleverd, maar ach, de beelden spreken voor zichzelf. Je zou denken dat na de ramp de R-16 naar de schroot ging, maar niets daarvan. Het programma ging door en in november 1961 werd ‘ie voor het eerst met succes gelanceerd. Bron: Wikipedia.

Noot:
  1. Een wonder dat die film op YouTube te zien is. Normaal werd alles in de Sovjet-Unie stevig onder de pet gehouden. []
  2. Oftewel Отошел покурить. Во всем виноват я.” []

Russische zonverkenner vrijdag gelanceerd

De Coronas Foton

De Coronas Foton

Afgelopen vrijdag 16.00 uur Nederlandse tijd is vanaf Plesetsk Cosmodrome ergens ver weg in Noord-Rusland de Russische zonverkenner Coronas Foton gelanceerd1. In feite is het een satelliet die vanaf z’n baantje om de Aarde de Zon gaat bestuderen. Een zogenaamde Tsyklon 3 raket bracht de Coronas Foton naar z’n baan, die 500 km boven het aardoppervlak ligt. De bedoeling is dat ‘ie met name de deeltjes gaat onderzoeken die door de zonnevlammen worden gegenereerd en die in het electromagnetische spectrum variëren van ultraviolette tot harde röntgenstraling. Zo ergens rond 2012 wordt het volgende maximum verwacht in de 11-jarige zonnevlekkencyclus en ook de Russen willen er dan klaar voor zijn om de Zon op dat moment waar te nemen. Voor Rusland is het trouwens de eerste keer sinds vier jaar dat ze weer een verkenner met een dergelijke omvang de ruimte in sturen. Staan we aan het begin van een Russische inhaalslag? Bron: Space.com.

Noot:
  1. Op z’n Russisch heet de satelliet de Коронас-Фотон, oftewel de Koronas Photon. ‘T is maar dat je het weet. []

Switch to our mobile site