9 februari 2012

Kunnen ballonnen defecte satellieten terug naar aarde brengen?

De opgeblazen heliumballon, vast aan een satelliet

Rondom de aarde cirkelen ontelbare kunstmatige objecten, waarvan er zo’n 20.000 groter dan 10 cm zijn. 90% daarvan bestaat uit kapotte of afgeschreven satellieten, onderdelen van draagraketten en vele brokstukken, die o.a. na de botsing tussen de Russische satelliet Cosmos 2251 en z’n Amerikaanse collega Iridium 33 in februari 2009 de ruimte in zijn geslingerd. Al dat ruimtepuin vormt een potentieel gevaar voor de werkende satellieten en voor het internationaal ruimtevaartstation ISS. Satellieten die bijna op hun einde zijn kunnen naar een veilige parkeerbaan (of grafbaan) worden gebracht, zoals onlangs met de WMAP is gebeurd, òf versneld terug naar de aarde, maar dat kost brandstof die er niet altijd is.

Remballonnen

Het Californische bedrijf Global Aerospace Corp. heeft wellicht een oplossing bedacht: een ‘pakketje’ van 37 kg dat een opgevouwen heliumballon plus gaspatroon bevat en met toekomstige satellieten mee ‘naar boven’ moet. Dreigt een satelliet het te begeven dan kan de ballon worden opgeblazen, tot een omvang van wel 100 meter. Op de hoogte waar de meeste satellieten zich bevinden, tussen 500 en 1000 km, zijn nog ijle sporen van de dampkring aanwezig. De ballon die aan de satelliet vast zit ondervindt de remmende werking van die ijle resten en daardoor zakt de satelliet in hoogte. Normaal kan zoiets eeuwen duren, maar dankzij de ballon wordt die periode tot enkele periode teruggebracht. Als de ballon opgeblazen wordt tijdens een maximum van zonneactiviteit, wanneer de aardse dampkring iets is opgezweld, wordt het effect van de ballon nog groter. De terugkeer kan zodanig gecontroleerd worden dat de satelliet verbrand in de dampkring òf in zee stort. De ballon zelf staat natuurlijk ook bloot aan ruimtepuin en kan dus lek raken, maar met reservegas schijnt dit goed op te vangen te zijn. Afijn, een leuk idee op papier, met maar één ‘maar’. Kan die ballon wel zwart – niet reflecterend -worden gemaakt? Anders wordt zo’n ballon maandenlang een gigalicht aan de nachthemel en daar zitten we niet op te wachten. :bron: Bron: NRC-Handelsblad, 4 november 2010.

Het blijft geen feest

Wij zijn ontzettend verwend. Iedere dag weer kan ik jullie met vreugde konde doen van de ontdekkingen die gedaan worden met instrumenten die daarboven in de ruimte rondbungelen, zoals Hubble, Chandra, Herschel, Spitzer, WISE, WMAP, Planck, Fermi en noem het allemaal maar op. Astroluxe om ‘t maar eventjes een naam te geven. Maar ik kwam vanmorgen onderstaande grafiek tegen en die werpt toch wel een ander licht op die gelukkige situatie:

Hierin zie je welke wetenschappelijke missies in de ruimte hun werk doen, vanaf welk moment ze dat doen en tot wanneer ongeveer. De stippellijn is nu. Zoals je ziet is Hubble de satelliet met de langste dienst van staat en na SM-4 (Service Mission 4) is ‘ie nog wel een paar jaartjes bezig. Maar over het algemeen genomen zie we toch een beeld ontstaan dat al die bestaande missies uiterlijk in 2014 ermee stoppen, de WMAP is onlangs al gestopt. En die hele lange rij van de nu lopende missies wordt vervangen door een kort lijstje met zes nieuwe missies, waarvan de James Web Space Telescope (JWST) de belangrijkste is en waarvan er nog twee op de tekentafel liggen1. Er ligt wel een wensenlijstje van de sterrenkundigen, maar da’s erg duur en de vraag is of de politiek in Amerika er geld aan wil besteden. De JWST is een erg dure opvolger van de Hubble ST, want het prijskaartje wat er aan hangt bedraagt al meer dan $ 5 miljard en dat loopt nog verder op. Die slurpt dus veel van het bestaande budget op. Kortom, we zullen ‘t de komende jaren met minder satellieten moeten doen, waarmee het heelal wordt bestudeerd. Ook hier wordt de broekriem aangehaald. Jammer, maar het is niet anders. :bron: Bron: Cosmic Variance.

Noot:
  1. En waar vreemdgenoeg de Alpha Magnetic Spectrometer ontbreekt. Misschien omdat dit giga-apparaat aan het ISS komt te hangen? []

Lanceer je eigen satelliet met Tube Sat!

Je eigen satelliet?

Je eigen satelliet?

Ja ja mensen, het is zover. Voor het luttele bedrag van € 5.550,- – zeg maar de prijs van een vette bontmantel in de PC Hooftstraat – wordt je in staat gesteld om je eigen satelliet te laten lanceren en in een lage baan om de Aarde te brengen. 8-O Dat kan door de zogenaamde TubeSat Personal Satellite (PS) Kit, waarbij de door jou gebouwde satelliet met behulp van de IOS NEPTUNE 30 raket naar een hoogte van 310 km boven het aardoppervlak wordt gebracht. In de satellieten, die de vorm en grootte van een blikje1 hebben, zit voor een deel ingebouwde apparatuur, zoals zonnepanelen, radiozender, veiligheidssystemen en microcomputer. Daarnaast is er ruimte voor eigen apparatuur van de gebruiker. Middels amateur-radio ben je in staat het signaal van je eigen satelliet op te pikken. Per lancering kunnen door de Neptunus-raket 32 van die Tubesats de ruimte in worden gebracht. De firma Interorbital Systems (IOS) die dit allemaal doet is van plan om vanaf het laatste kwartaal 2010 met de lanceringen te beginnen. Wie goed in de slappe was zit kan ook dubbele, drievoudige of zelfs viervoudige tubesats bouwen, met meer volume en gewicht. Als je meer wilt weten over de eisen en specificaties kan je deze brochure van IOS lezen. Afijn, volgend jaar een keertje niet op wintersport, maar wel m’n eigen satelliet in een baan om de aarde. :-) Bron: Spacefellowship.

Noot:
  1. Eén zo’n Tubesat weegt maximaal 0,75 kg. Zelfde dimensies dus als die zogenaamde cansats, welke al door studentenverenigingen omhoog worden geschoten. []

Volg het satellietenschroot met Google Earth

Ruim twee weken geleden botsten twee communicatiesatellieten tegen elkaar, het mag inmiddels bekend in de oren klinken. Nieuw is dat we het schroot van die satellieten inmiddels real-time zelf ook kunnen volgen en wel via Google Earth! 8-O Rob van de blog Orbiting Frog was zo vriendelijk én kundig om een zogenaamde KMZ-plugin te maken waarmee je dat kan bereiken. Het schroot van de Iridium is in wit te zien, dat van de Kosmos is rood. Bron: Orbiting Frog.

Satellietafval met Google Earth

Waar blijft ‘t puin van de satellietenbotsing?

Puin van Iridium en Kosmos

Puin van Iridium en Kosmos

Inmiddels is er meer bekend over de restanten die achterbleven na de botsing op 10 februari tussen de Amerikaanse Iridium- en de Russische Kosmos-satelliet. In totaal zo’n 600 stukken schroot ontstonden door die botsing, waarvan inmiddels 200 stukken zijn gecatalogiseerd, waarvan de meeste van de Kosmos 2251 (≈2/3e) zijn. Kennelijk heeft die de meeste schade ondervonden van de botsing. De verwachting is dat het meeste schroot tien jaar in de ruimte zal bivakkeren. Zes procent van het afval van de Kosmos en drie procent van de Iridium zal binnen de komende 2,7 jaren verbranden in de dampkring. Zoals ik onlangs meldde is er een kans dat de reparatie van de Hubble wordt uitgesteld òf wellicht helemaal van de baan is. Afgelopen vrijdag lieten woordvoerders van de NASA weten dat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie half maart een besluit zal nemen over de reparatiemissie, STS-125. Die missie gaat worden uitgevoerd door de Space Shuttle Atlantis en de lancering stond voor 12 mei dit jaar gepland. Bron: Sattrack Cam + Science News.

Brengt satellietenbotsing Hubblereparatie in gevaar?

Kan de Hubble reparatiemissie gewoon doorgaan?

Kan de Hubble reparatiemissie gewoon doorgaan?

Het zal inmiddels wel bekend zijn: vorige week dinsdag, 10 februari, botsten ergens hoog boven Noord-Siberië twee communicatiesatellieten tegen elkaar. Een werkende Amerikaanse Iridium- en een defecte Russische Kosmos-satelliet. Boem, knal, 600 losse brokstukken waren het gevolg. Met een vaartje van ongeveer 28.000 km per uur bewegen die moertjes, boutjes, uitlaatpijpen en andere losse onderdelen door de ruimte en zorgen voor een enorm risico voor satellieten die zich ongeveer op dezelfde hoogte bevinden. Het internationale ruimtestation ISS zit met z’n hoogte van 435 km een stuk onder de gevarenzone (≈ 780 km), maar de Hubble ruimtetelescoop zit met z’n hoogte van 590 km dicht tegen de gevarenzone aan. Brokstukken kunnen in lagere banen terechtkomen en zodoende een gevaar opleveren. In 2007 heeft China al een keer een satelliet express aan diggelen geschoten als onderdeel van een test en dat heeft destijds tot felle protesten van de Verenigde Staten en Europa geleid. Risico-analyses lieten destijds al zien dat dankzij die Chinese voltreffer de kans dat een Space Shuttle ter hoogte van Hubble een kans van 1 op 185 had om geraakt te worden met een brokstuk van de Chinese satelliet, hetgeen catastrofale gevolgen zou hebben. De aanvaardbare norm ligt volgens de NASA op 1:200, dus daar zat men in 2007 al onder. Nu is daar de botsing van die twee communicatiesatellieten bijgekomen en dat heeft de kans op een catastrofale voltreffer alleen maar groter gemaakt. De NASA heeft een reparatiemissie op stapel staan, die later dit jaar wordt uitgevoerd, maar de vraag is of het risico genomen kan worden. Er staan vijf ruimtewandelingen in de agenda’s van de Hubblereparateurs en die zullen niet graag vol geraakt willen worden door zo’n stukje van de Iridium of Kosmos. Volgens de berichten neemt de NASA binnen twee weken een besluit over het wel of niet doorgaan van de reparatiemissie! Oeps, dat wordt spannen! :???: Bron: Free Space.

Kunnen er tòch brokstukken neerstorten?

Dit geloof je toch zeker niet? Tien minuten geleden plaats ik een Astroblog over een heldere vuurbol die gisteren in texas te zien was en die vermoedelijk GEEN fragment was van de botsing vorige week tussen twee satellieten. En was lees ik zojuist op NOAA’s National Weather Service (nee, géén geintje):

PUBLIC INFORMATION STATEMENT
NATIONAL WEATHER SERVICE JACKSON KY
1145 PM EST FRI FEB 13 2009

…POSSIBLE SATELLITE DEBRIS FALLING ACROSS THE REGION…

THE NATIONAL WEATHER SERVICE IN JACKSON HAS RECEIVED CALLS THIS EVENING FROM THE PUBLIC CONCERNING POSSIBLE EXPLOSIONS AND…OR EARTHQUAKES ACROSS THE AREA. THE FEDERAL AVIATION ADMINISTRATION HAS REPORTED TO LOCAL LAW ENFORCEMENT THAT THESE EVENTS ARE BEING CAUSED BY FALLING SATELLITE DEBRIS. THESE PIECES OF DEBRIS HAVE BEEN CAUSING SONIC BOOMS…RESULTING IN THE VIBRATIONS BEING FELT BY SOME RESIDENTS…AS WELL AS FLASHES OF LIGHT ACROSS THE SKY. THE CLOUD OF DEBRIS IS LIKELY THE RESULT OF THE RECENT IN ORBIT COLLISION OF TWO SATELLITES ON TUESDAY…FEBRUARY 10TH WHEN KOSMOS 2251 CRASHED INTO IRIDIUM 33.

Bewolkt met hier en daar kans op neerstortende satellieten. :-D Bron: Cosmic Variance.

Zondag daglicht-vuurbol waargenomen in Texas

Afgelopen zondag, 15 februari j.l., zag men rond 11 uur ‘s morgen lokale tijd in Texas (VS) een zeer heldere vuurbol aan de hemel. Op klaarlichte dag dus! Op Youtube verscheen vandaag een video daarvan, opgenomen tijdens één of andere hardloopwedstrijd:

De vraag is uiteraard wat het precies is geweest wat neerstortte. Kort na de gebeurtenis waren er al de nodige meldingen op internet dat wellicht een brokstuk afkomstig van de botsing tussen een Amerikaanse en Russische satelliet in Texas was neergestort. Maar gezien de hoge snelheid waarmee het object volgens de ooggetuige-waarnemingen neerstortte lijkt dat onwaarschijnlijk. Waarschijnlijker is daarom dat het een ordinaire, ahum, meteoriet moet zijn geweest. Phil Plait, de welbekende Bad Astronomer, denkt zelfs dat het een kleine planetoïde moet zijn geweest van iets minder dan een meter in doorsnede. Het geeft mij inmiddels wel het onbehagelijke gevoel dat we de laatste tijd wel erg veel inslagen van brokstukken uit de ruimte meemaken. Even een kort overzicht van het laatste half jaar:

En nu dus eentje boven Texas. Nou, het gaat lekker tekeer daarboven. :-) Bron: Bad Astronomy.

Terugkeer- of parkeersystemen voor satellieten

ruimtepuinAfgelopen dinsdag botsten voor de eerste keer in de geschiedenis twee satellieten tegen elkaar. Sindsdien is de discussie behoorlijk opgelaaid over de beveiliging van satellieten.  Niet-bemande satellieten die maar voor één doel bestemd zijn, zoals de communicatiesatellieten, draaien rondjes om de Aarde en hebben verder geen sturingsmogelijkheden. Ze doen hun werk en daarmee basta. Via een ingezonden brief in het NRC-Handelsblad van gisteren begrijp ik dat Het Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR) in het verleden al voorstellen heeft gedaan om een terugkeer- of parkeersysteem voor satellieten verplicht te stellen. Ik ken die systemen niet goed, maar ik stel mij zo voor dat bij een terugkeersysteem het mogelijk is om een satelliet ‘geleid’ te laten verbranden in de atmosfeer. Dus niet hopen dat de satelliet ergens boven de grote oceaan verbrand en niet boven Amsterdam Centraal, maar daar gewoon gericht naartoe sturen. En dat parkeren zal zoiets zijn als een satelliet eventjes afremmen als je weet dat een onbestuurbare Russische Kosmos op ramkoers ligt. Er draaien op dit moment zo’n 4.000 satellieten boven ons hoofd, deels werkend en deels zo dood als een pier. Verder zijn er zo’n 6.000 grote brokstukken (zie afbeelding), die vanaf de Aarde in de gaten worden gehouden en 200.000 stukjes puin, groter dan 1 cm die niet in de gaten kunnen worden gehouden. Beveiligingssystemen voor satellieten zijn daarom hard nodig. Het NIVR heeft een modulair systeem voor dat parkeren en terugkeren ontwikkeld, welke ondersteund is door andere internationale ruimtevaartclubs zoals ESOC en ESTEC. Alleen is er verder niets mee gedaan. Misschien dat de botsing van dinsdag de beleidsmakers in Den Haag, Brussel en Washington op andere gedachten kan brengen. Bron: Space.com + NRC-Handelsblad, 14 februari 2009.

Boem, de video

Van de allereerste ruimtebotsing, afgelopen dinsdag tussen een Russische en Amerikaanse communicatiesatelliet, is een animatie gemaakt:

De hoek tussen de banen van de Cosmos en Iridium bedroeg 83,5 °, dus de ene satelliet ramde de ander vanaf de zijkant (bij 180° zou ‘t een frontale botsing zijn).  Phil Plaits, de Bad Astronomer, heeft uitgerekend dat bij de botsing zo’n 2 x 1017 ergs energie vrijkwam, gelijk aan 5 ton TNT! 8-O Bron: Astroengine + Bad Astronomy Blog.

Switch to our mobile site