Het huidige zonnestelsel telt vier vaste planeten – Mercurius, Venus, Aarde en Mars – en vier gasvormige reuzenplaneten – Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Berekeningen van de Amerikaanse sterrenkundige David Nesvorny (Southwest Research Institute, VS) laten zien dat er in het vroegste gedeelte van het zonnestelsel een vijfde reuzenplaneet moet zijn geweest. Die zou zo’n 600 miljoen jaar na het begin van het zonnestelsel door baanveranderingen van alle reuzenplaneten uit het zonnestelsel zijn gekegeld en vervolgens in een vrije baan door de ruimte terecht zijn gekomen. Nesvorny heeft computersimulaties uitgevoerd van het turbulente en dynamische begin van het zonnestelsel. In die fase moeten de reuzenplaneten, waaronder de vijfde reuzenplaneet, dichterbij de zon hebben gestaan. Toen het oergas van het planetenstelsel was verdwenen gingen de reuzenplaneten elkaars baanbeweging flink verstoren. De berekeningen laten zien dat er bij het bestaan van slechts vier reuzenplaneten problemen zouden rijzen: of de aarde zou in botsing zijn gekomen met zo’n reuzenplaneet – hetgeen volgens onze waarneming gelukkig niet is gebeurd – of de twee buitenste gasreuzen Uranus en Neptunus zouden uit het zonnestelsel zijn verstoten – maar ook dat is niet gebeurd. Nesvorny laat zien dat een vijfde reuzenplaneet tussen de banen van Saturnus en Uranus óf voorbij de baan van Neptunus de genoemde problemen zou hebben voorkomen, waarbij de planeet zelf het noodlot onderging en weg werd geslingerd. De grootte van de planeet zou vergelijkbaar zijn met die van Uranus en Neptunus.
Bron: Universe Today + NRC-Handelsblad, 19 november 2011.
Vroege zonnestelsel kende wellicht vijfde reuzenplaneet
Bekijk NASA’s driedimensionale Eyes on the Solar System
De NASA heeft vandaag een nieuwe website op internet gelanceerd, waar je een fantastische driedimensionale reis door het zonnestelsel kunt maken: Eyes on the Solar System. Je kan via de menu’s onderaan je bestemming kiezen (planeten, manen, planetoïden, noem maar op), iedere gewenste datum/tijd, de snelheid waarmee je door het zonnestelsel wilt razen, real-time de vele sondes die zich ergens in het zonnestelsel bevinden volgen, enzovoorts. Ik kan er een kilo woorden aan wijden om uit te leggen hoe mooi het allemaal werkt en hoe simpel het is om te zien waar Cassini, Dawn, New Horizons, STEREO en andere sondes zich bevinden, maar het is makkelijker gewoon naar de volgende video te kijken, waarin Amy Mainzer (JPL) ons uitlegt hoe Eyes on the Solar System werkt:
Bron: NASA.
Een hééééééél lange afbeelding van het zonnestelsel
Ik had al eens een hééééééél lange afbeelding van de atmosfeer van de aarde en tevens een hééééééél lange afbeelding van de Space Shuttles. Ik zet de traditie maar even voort met een hééééééél lange afbeelding van het zonnestelsel. Bovenaan de figuur staat de zon en naar beneden toe zie je waar de verschillende planeten, planetoïden, dwergplaneten, kometen, Kuiper-gordelobjecten en sondes zich bevinden. De afstanden tot de zon worden weergegeven in AE – de afkorting van de Astronomische Eenheid, de afstand tussen zon en aarde, 149 miljoen km. Enig idee wat zich helemaal onderaan deze ‘infografiek’ bevindt, 114 AE (0,002 lichtjaar) verwijderd van de zon? Kijk en ontdek ‘t!

Source SPACE.com: All about our solar system, outer space and exploration
Mmmmm, dit wordt vast een hééééééél lange traditie van hééééééél lange afbeeldingen.
Bron: Space.com
Spectaculaire video van SDO’s eerste jaar van zonwaarnemingen
Op 11 februari 2010 werd NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) gelanceerd, enkele maanden later – op 21 april 2010 om precies te zijn – werden de eerste foto’s van de sonde die de zon bestudeert gepubliceerd. Afgelopen week werd met onderstaande schitterende video vol hoogtepunten gevierd dat de SDO z’n eerste jaar van waarnemingen erop heeft zitten. Mocht je trouwens een ander muziekje horen, dwars door deze video heen dan komt dat door de vorige Astroblog over de Endeavour, hieronder te vinden. Even op “Audio Off” zetten.
Je zal je wellicht afvragen wat je allemaal in beeld ziet in deze compilatie. Het volgende rijtje geeft inzicht, waarbij ik gemakshalve de originele Engelse tekst weergeef (lees: geen zin heb dat allemaal te vertalen):
1. Prominence Eruption from AIA in 304 Angstroms on March 30, 2010
2. Cusp Flow from AIA in 171 Angstroms on February 14, 2011
3. Prominence Eruption from AIA in 304 Angstroms on February 25, 2011
4. Cusp Flow from AIA in 304 Angstroms on February 14, 2011
5. Merging Sunspots from HMI in Continuum on October 24-28, 2010
6. Prominence Eruption and active region from AIA in 304 Angstroms on April 30, 2010
7. Solar activity and plasma loops from AIA in 171 Angstroms on March 4-8, 2011
8. Flowing plasma from AIA in 304 Angstroms on April 19, 2010
9. Active regions from HMI in Magnetogram on March 10, 2011
10. Filament eruption from AIA in 304 Angstroms on December 6, 2010
11. CME start from AIA in 211 Angstroms on March 8, 2011
12. X2 flare from AIA in 304 Angstroms on February 15, 2011
Ter verklaring van de afkortingen: Atmospheric Imaging Assembly (AIA) en Helioseismic and Magnetic Imager (HMI).
Bron: Space.com.
Messenger portretteert het zonnestelsel
NASA’s Messenger, het ruimtevaartuig dat op 18 maart 2011 om 03.14 uur Nederlandse tijd in een baan om de planeet Mercurius zal komen, heeft zes van de acht planeten van het zonnestelsel weten te kieken. Tussen 3 en 16 november 2010 nam MESSENGER’s Wide Angle Camera (WAC) 34 foto’s en die gecombineerd leverden dit mooie familieportret van het zonnestelsel op:
Uranus en Neptunus zijn niet door Messenger gefotografeerd, omdat voor de WAC deze ver verwijderde planeten te zwak zijn. Op de compositie is wel aangegeven wáár ze zouden staan. De overige planeten, plus onze eigen maan èn de vier grote manen van Jupiter, zijn wel keurig gefotografeerd. In het midden is ook een stukje van de Melkweg te zien. Alle planeten liggen ruwweg in een zelfde vlak rondom de zon, de ecliptica. Dat de compositie een soort van golf laat zien komt doordat de baan van Messenger een hoek maakt met de ecliptica, waardoor ‘ie voor sommige planeten ‘omhoog’ moet kijken en voor andere planeten ‘omlaag’. Messenger is overigens niet het eerste ruimtevaartuig dat het zonnestelsel heeft gefotografeerd. In 1990 heeft Voyager 1 hetzelfde kunstje geflikt, met één duidelijk verschil met de Messenger: de Voyager keek vanaf de buitenkant van het zonnestelsel naar binnen, de Messenger keek van binnen naar buiten. Vandaar dat Voyager wèl Uranus en Neptunus zag, maar niet Mercurius en Venus. Hier het familieportret van het zonnestelsel van Voyager 1:
Bron: Messenger.
Dit moet je zien: het zonnestelsel als flash-animatie!
De hieronderstaande flash-animatie van het zonnestelsel is echt SUPER! Creatief directeur Piotr Kaczmarek van Dynamic Diagrams heeft ‘m ontworpen en met deze animatie kan je het gehele zonnestelsel in beweging zien op welke willekeurige datum dan ook. Flash wil zeggen dat het ook nog eens interactief is, dus dat jezelf aan de knoppen kan zitten – zowel links als rechts. Probeer ‘t maar! De letters zijn nogal klein, ondanks de 800×400 px afmeting, dus voor een volledige schermversie moet je hier zijn. Hieronder in de afbeelding rechtsklikken en dan inzoomen kan trouwens ook, da’s het handige van flash.
Even de mogelijkheden op een rijtje:
- je kan de snelheid van de beweging variëren met de schuif linksboven en je kan zelfs terug in de tijd.
- onder die schuif zit een help-knop.
- daaronder zit een geluidsknop, yep de animatie heeft zelfs geluid.
- met de knop linksonder kan je de maanfasen zien.
- rechtsboven een knop om de datum te kiezen.
- daaronder een knop om de sterrenbeelden van de dierenriem te tonen.
- rechtsonder een knop – standaard aan – om het Copernicaanse zonnestelsel te laten zien.
- daaronder een knop om Tycho’s zonnestelsel te laten zien, waarbij alles om de aarde draait.
- Naast de zon, planeten en manen zie je ook met groen de planetoïden, tussen de banen van Mars en Jupiter
- En last but not least: op de achtergrond zie je een beetje gebogen vage grijze sliert: da’s de Melkweg!
Kortom, een geweldige animatie!
Bron: Dynamic Diagrams.
Okt. 2010 – aug. 2012: Jaar van het Zonnestelsel

De periode van oktober 2010 tot augustus 2012 is door de NASA uitgeroepen tot het Jaar van het Zonnestelsel (Year of the Solar system, YSS). Bedoeld om het publiek op grote schaal kennis te laten maken met de lopende en komende reeks onderzoeken aan diverse planeten, manen en andere objecten in het zonnestelsel. De eerste vraag die ons te binnen schiet is natuurlijk ‘die periode is toch helemaal geen jaar?’ Klopt, tenminste niet op aarde. Maar de NASA heeft een Marsjaar gebruikt, de tijd die Mars nodig heeft om één omwenteling om de zon te maken - dat doet ‘ie in 687 dagen – en da’s de periode van het YSS. Om een idee te krijgen wèlke lopende missies – mmmm, tikkeltje verwarrende benaming voor vliegende sondes door de ruimte – er nu bezig zijn in het zonnestelsel èn welke er komende jaren hun werk zullen doen hebben Emily Lakdawalla en Olaf Frohn van de Planetary Society dit schitterende overzicht gemaakt:

[Hier is een grotere versie] In haar blog geeft Lakdawalla per missie ook nog een korte beschrijving, dus een rijke bron aan informatie. Ik mis overigens het Solar Dynamics Observatory (SDO) in het overzicht. Geen idee waarom die er niet bij staat. De YSS-website van de NASA geeft niet alleen informatie over wetenschappelijke missies. Je vindt er ook nuttige informatie over het komende maximum van de meteoren Geminiden en over de maansverduistering. Eigenlijk over alles wat zich in het zonnestelsel afspeelt en dat is, zoals je zal begrijpen, hééél veel.
Bron: NASA/YSS + Planetary Society.
IBEX ziet de rand van het zonnestelsel veranderen
Bron: Eurekalert.
Hoe zouden aliens ons zonnestelsel zien?
De NASA heeft een mooie simulatie op video gemaakt van het zonnestelsel zoals dat er bekeken vanaf een verre exoplaneet bevolkt met aliens uit zou kunnen zien. Met name de ijsobjecten in de Kuipergordel zouden met hun infraroodstraling een duidelijke indruk moeten achterlaten op die aliens. Mooi te zien in de video is welke invloed de planeet Neptunus op die Kuipergordel heeft en hoe die invloed uiteindelijk tot een ringvormige structuur leidt, een structuur die in het echt waargenomen is bij een ster zoals Fomalhaut:
Bron: NASA/GSFC.
150 jaar oude meteoriet bevat restant van supernova
Bron: Universiteit van Chigago.





Social profiles Adrianus V