Astronomisch nieuws, wetenswaardigheden én persoonlijke opinies
De M9-zonnevlam die vandaag door de zon werd geproduceerd
Bron: Space.com.
Hij heet AR 1339 en z’n afmetingen zijn 80.000 bij 40.000 km. We hebben het over een gigantische zonnevlek, die vandaag aan de noordoostelijke rand van de zon tevoorschijn kwam en die direct door NASA’s Solar Dynamics Observatory (SDO) opgemerkt werd. De grootste zonnevlek die ze in jaren hebben gezien, eentje waarvan de donkere kernen – de zogenaamde umbra’s – al groter zijn dan de aarde. Zonnevlekken als AR 1339 kunnen ook zonnevlammen produceren en eventueel ook daarbij behorende uitstoten van geïoniseerd gas, de Coronal Mass Ejections (CME’s). Deze kunnen op hun beurt weer leiden tot mogelijke verhoogde activiteit van het noorderlicht en tot verstoring van de telecommunicatie. Op 2 november was er al een kleine M4 zonnevlam van AR 1339. De zonnevlek is gemakkelijk in kleine telescopen of verrekijkers te zien, mits voorzien uiteraard van de noodzakelijke filters om het felle en voor je ogen schadelijke licht van de zon te verminderen.
Een zonnevlek - tikkeltje overdreven qua kleur - met de aarde op dezelfde schaal, ter vergelijking
Bron: Space.com.
Afgelopen maandag fotografeerde Paul Bakker twee fraaie zonnevlekkengroepen aan de rand van het zonsoppervlak, #1226 en #1227. Beiden werden ook door André v.d. Hoeven gefotografeerd en wel op woensdag 1 juni, dus twee dagen later:
Je ziet overigens bovenin nog andere groepen. Welke dat zijn zie je hieronder aangegeven, geplukt van Spaceweather. Ik zie alleen #1224 nergens meer, maar dat kan André wellicht uitleggen.
Zo, de zon begint nu lekker op stoom te komen. Heerlijk!
Het is maar dat jullie het weten: het deepsky-seizoen is gesloten, het zomerseizoen geopend! Korte nachten, lange dagen, je kent het wel. Aldus Paul Bakker gisteren in een mailtje aan diverse kennissen, waarin hij meedeelde maandag de tropische zon te hebben waargenomen. En met goed gevolg, want bovenstaande fraaie opname is daar het resultaat van. Paul – hier op de Astroblogs ook wel bekend als Mount Paulomar – zag zonnevlekgroepen 1226 en 1227 door zijn kleine 80mm William Optics refractor met een 2,5x Barlow. De camera is een DMK21AU04. Hij maakte er 800 opnames mee, welke vervolgens werden gestackt met Registax. Verder ‘rommelde’ hij wat in Photoshop- woehahaha. Zeker ook die rand erbij verzonnen? 
Met behulp van het Solar Dynamics Observatory (SDO) van de NASA heeft men de geboorte van een zonnevlek vanaf het begin in beeld gebracht. Tussen 7 en 20 februari 2011 werd door de SDO, welke op 11 februari 2011 werd gelanceerd, met de Helioseismic and Magnetic Imager (HMI) de zon bestudeerd en dat leverde de volgende schitterende video op – let vooral op wat er na 18 seconden gebeurt:
Wat je in dat korte filmpje ziet heeft zich dus in bijna twee weken voltrokken, even voor de duidelijkheid. Zonnevlekken zijn gebieden op de zon waar het ongeveer 1000 tot 1500 graden ‘kouder’ is dan in de omgeving, waar het normaal zo’n 5800 K is. Door dat temperatuursverschil steken ze donker af tegenover hun omgeving. Kenmerkend voor een zonnevlek is de donkere kern, de umbra genaamd, en de ‘oranje’ buitenrand, de penumbra. Beiden zie je mooi in beeld in de video. :bron: Bron: Bad Astronomy.
Ofwel een keiharde hanenkraaiende wake up call voor al die zonne-aanbidders die vanwege dat ogenschijnlijk eeuwig aanhoudende zonnevlekken-minimum een beetje in slaap zijn gesukkeld. Enne….met zonne-aanbidders bedoel ik NIET de toplos, factor 100 smerende, kuilengravende zon-aanbiddende medemensch maar wel de door een goed afgefilterde (Zonnewaarnemingen kunnen gedaan met niet deugdelijke zonnefilters LEVENGEVAARLIJK zijn!!!) telescoop glurende homo sapiens. Onder die een beetje erg ingesukkelde amateur-astronomen bevond zich tot een paar dagen geleden ook den schrijver dezes…..tot..hij een e-mailtje kreeg van astro-collega Wim of ik wel wist hoe druk het was op de Zon deze dagen!! Zo….da’s niet mis….drie hele grote groepen maar liefst plus zeker één enorm fakkelveld zichtbaar aan de zonne-rand, erg mooi en zeer zeer fotogeniek!! Het zonneplaatjes maken doe ik voor de verandering eens even niet met de webcam maar met de (ouderwetse??) oculairprojectie-methode en de Canon 1000 Digitale camera. Middels het nodige aan astrofotografisch “loodgieterswerk” laat ik een 25mm orthoscopische oculair het zonsbeeld op de camerasensor projecteren. Met oculairprojectie kan je kunstmatig de brandpuntsafstand en dus de afmetingen van het zonsbeeld vergroten. 
Door te varieren met oculairen en projectie-afstanden kun je de afbeeldingsgrootte op de sensor te beinvloeden afhankelijk of je een detailplaatje wil of een groter overzicht. Deze methode is iets minder (computer) arbeidsintensief omdat je geen laptop nodig hebt voor de opname en je hoeft niet eerst die hele reeks afbeeldingen (een filmpje genaamd AVI-file), ook weer met de computer en het programma REGISTAX te bewerken tot één plaatje……die je vervolgens nog met photoshop verder kan bewerken tot het “finale plaatje”. Het eventuele nadeel van een paar opnames maken met oculairprojectie is dat je meer last hebt (kunt hebben) van luchtonrust omdat je maar net toevallig op het “juiste” moment (het moment van zo weinig mogelijk turbulentie!) moet afdrukken…..en da’s heel lastig, zo niet bijkans onmogelijk omdat je die luchtonrust heel moeilijk kan zien/inschatten. Met de webcam maak je gewoon een stuk of 2000 opnames achter elkaar en laat je Registax er de ultieme plaat uit pikken!! Nog even iets over dat ozo belangrijke zonnefilter: Gebruik alleen maar speciaal voor zonnewaarnemingen bestemd (objectief) filtermateriaal. Dit spul, aan te schaffen bij o.a. Stichting De Koepel, is flinterdun maar oersterk kunststof folie waar een speciaal laagje reflecterend materiaal op is aangebracht. Dit folie reflecteerd zo ongeveer 99,9 procent van het zichtbare licht…maar OOK…alle onzichtbare naar ozo schadelijke UV en Infrarood straling. 
Deze folie koop je gewoon als een los velletje waar je vervolgens zelf heel makkelijk een (kartonnen, aluminium, houten..etc…etc..) houder voor kunt maken die je over de VOORKANT van de lelescoop kunt/MOET plaatsen voordat je gaat waarnemen. Nog iets wat ook heel belangerijk is: ….Gebruik NOOIT zomaar je zoeker…..tenzij deze ook is voorzien van een objectieffilter!!!!!!!!!! De beste methode om je telescoop op de Zon te richten is naar de schaduw aan de onder/achterkant van je telescoop te kijken…..Als de schaduw op z’n kleinst is staat de Zon over het algemeen bijna practisch in het midden van een oculair met een lage vergroting………..een heel makkelijke maar vooral een heel ongevaarlijke methode….U bent gewaarschuwd!!! Veel zonnepret toegewenst!
Afgelopen week heeft de zon een zonnevlam geproduceerd, welke mogelijk leidt tot noorderlicht dat vanavond in onze streken te zien zou zijn en tot storingen in navigatiesystemen, zoals GPS. Het gaat om zonnevlek nummer 1158, die tot twee keer toe een flinke uitbarsting te zien gaf. De 13e februari produceerde de zonnevlek een zonnevlam van de M-categorie, dat is middelmatig tot sterk, en gisteren kwam daar nog eens een vlam van de X-categorie bij, de zwaarste categorie. De eerste was M6.6 om precies te zijn, de tweede X2.2, da’s drie keer sterker dan de eerste. Het kan nog véél krachtiger, want in november 2003 zagen we een zonnevlam van de giga-gigacategorie X28. De foto hiernaast – gemaakt door het Solar Dynamics Observatory - toont die laatste vlam. Een zonnestorm bestaat uit protonen en elektronen die loskomen van de zon en met enorme snelheid de ruimte worden ingeslingerd. De deeltjes kunnen in de buurt van de polen de aarde bereiken en krijgen daar een elektrische lading. Dat kan leiden tot het bekende verschijnsel van het Noorderlicht (Aurora Borealis). Op de vraag hoe groot de kans is dat we vanavond in Nederland noorderlicht te zien krijgen wordt wisselend gedacht: in België zijn ze er vrij positief over, Nederlandse sterrenwachten zijn wat sceptischer. Nou, we wachten het gewoon af. Hieronder nog een korte video van de uitbarsting van 15 februari.
Een porie tussen de granulae
Bron: NRC-Handelsblad, 13 november 2010.
Zie hier de zon zoals je ‘m waarschijnlijk nooit eerder gezien hebt:
Is ‘t geen prrrachtiggge foto? En het mooiste van dit alles is dat het geen fabrikaat van een professioneel instrument zoals SOHO of het Solar Dynamics Observatory (SDO) is, maar van een… amateur-astronoom! Yep, de beste man heet Alan Friedman, in ‘t dagelijks leven creatief met kaartenmaken bezig. In z’n vrije tijd ook astrofotograaf. En hoe! Op 20 oktober keek hij met z’n telescoop plus camera naar de zon en legde bovenstaand tafereel vast. Het grote geheim daarbij was het gebruik van een Hα (H-alpha) filter, welke alleen licht doorlaat van deze ene specifieke spectraallijn, uitgezonden door waterstof met een golflengte van 6562,8 Ångström. Hoe Friedman aan die super-resolutie gekomen is weet ik niet, maar ik weet wel dat de foto op schitterende wijze gebeurtenissen op de zon laat zien, zoals protuberansen, zonnevlammen, zonnevlekken en convectiecellen (granulae). Voor een volledige beschrijving van de foto en van enkele detailfoto’s ervan moet je de bron lezen, Phil Plait’s Bad Astronomy. En voor een grotere en nog veel mooiere versie van de foto moet je op Alan Friedman’s site wezen.
Social profiles Adrianus V