11 februari 2012

IceCube produceert eerste kaart kosmische straling zuidelijke hemel

Met behulp van ‘s wereld grootste neutrinodetector IceCube, een verzameling van 2,5 km lange kabels vol met optische sensoren in het ijs van de Zuidpool, zijn natuurkundigen erin geslaagd om voor het eerst een kaart van de zuidelijke sterrenhemel te produceren waarop te zien is waar de kosmische straling precies vandaan komt (zie afbeelding hierboven). IceCube is eigenlijk gemaakt om neutrino’s vanuit het heelal te detecteren, maar Marcos Santander (Universiteit van Wisconsin-Madison) en zijn team gebruikten de sensoren om de kosmische straling in kaart te brengen. Als een hoogenergetisch deeltje van de kosmische straling bij de aarde komt kan ‘ie botsen met deeltjes in de atmosfeer. Daardoor worden muonen geproduceerd en met de sensoren van IceCube kunnen ze de zogenaamde Čerenkov-straling van die muonen detecteren. In de periode dat de kosmische straling werd bestudeerd – tussen 2007 en 2009 - bestond IceCube nog maar uit 59 kabels met sensoren. December vorig jaar was IceCube voltooid en hingen er 86 lange kabels in het ijs. De geproduceerde kosmische stralingskaart laat zien dat de straling anisotroop is, d.w.z. dat er duidelijke verschillen in intensiteit zijn. Er zijn gebieden waar veel straling afkomstig is, de rood-gele gebieden, en er zijn gebieden met minder straling, welke groen-blauw gekleurd zijn. Santander’s groep denkt dat de hotspots ontstaan door pulsars, welke zich tussen 150 en 300 parsec (1 pc=3,21 lichtjaar) afstand van de aarde bevinden. Nader onderzoek met de voltooide IceCube moet dat beeld bevestigen. :bron: Bron: Physics World.

‘s Werelds grootste neutrinodetector IceCube is klaar

Op 18 december j.l. is ‘s werelds grootste neutrinodetector gereedgekomen, IceCube geheten. Het lijkt een beetje vreemde naam voor een apparaat dat neutrino’s moet detecteren, deeltjes die met miljarden per seconde door je heen schieten zonder dat je er iets van merkt, maar het is terecht dat ’ie zo wordt genoemd. IceCube is namelijk gebouwd ìn het ijs van de Zuidpool en z’n omvang is  1 x 1 x 1 km, dus met z’n volume van één kubieke kilometer is het een giga-ijsklontje, zeg maar gerust klont! In dat ijs zijn 86 diepe putten geboord van een km lang, die vervolgens volgestouwd zijn met optische sensoren die aan lange kabels hangen, 5160 sensoren in totaal, 60 per kabel. Op de afbeelding hiernaast zie je zo’n kabel in een put, met ergens onderin een sensor. De € 211 miljoen kostende IceCube moet met die sensoren neutrino’s kunnen detecteren, elementaire deeltjes die bijna nooit reageren met andere deeltjes. Met gemak kunnen ze door een lichtjaar van puur lood reizen. Omdat er zoveel neutrino’s zijn kan er af en toe eentje reageren met bijvoorbeeld het ijs van Antartica. IceCube moet dan dergelijke botsingen waarnemen. De neutrino’s kunnen afkomstig zijn van de zon, maar ook van bijvoorbeeld supernovae uit de Melkweg of uit andere sterrenstelsels. IceCube wordt ook geacht meer informatie op te leveren over donkere materie en hij zou ons ook meer kunnen vertellen over de kern van de aarde. Kortom, een hoogst nuttig ijsblokje! :bron: Bron: Science Daily.

De beste waarneemplek ter wereld

Waarnemen in Antartica

Waarnemen in Antartica

Ik schreef drie jaar geleden een astroblog over Dome C, een plek op de ijskoude Zuidpool, die op dat moment door sterrenkundigen werd omschreven als de beste plek ter wereld om waar te nemen. De ‘beste’ waarneemplaatsen op ‘normale’ lokaties, zoals die van de VLT in Chili hebben een seeing van 0,5 tot 1 boogseconden, de kleinste afstand tussen objecten die gescheiden kan worden. Op Dome C is de seeing 0,07 boogseconden, net iets meer dan de 0,05 seeing van Hubble – die búiten de dampkring cirkelt. Dome C is echter onttroond, want een recent onderzoek heeft laten zien dat er een nòg betere plek is om naar de sterren te turen: Ridge A, een plateau op 4 km hoogte, gelegen in het Australische zuidpoolgedeelte (lokatie 81,5 °Z 73,5 ºO). In dat onderzoek worden diverse lokaties op Antartica onderzocht, te weten Domes A, B, C en F, en Ridges A en B. De sterrenkundigen onder leiding van Dr. Will Saunders (Anglo-Australian Observatory in Australie) keken bij hun ‘vergelijkend warenonderzoek’ naar diverse aspecten, zoals luchtvochtigheid, bewolking, seeïng, poollicht, thermische achtergrond, etc… Uitkomst was zoals gezegd dat Ridge A, eigenlijk een bergkam die loopt vanaf Dome A, de allerbeste waarneemplek ter wereld is. Het is er extreem koud (gemiddeld wintertemperatuurtje -70 °C, brrrrrr….) en zéér droog. De hoeveelheid vocht in de dampkring boven Ride A blijkt minder te zijn dan het equivalent van de hoeveelheid water in een laag met de dikte van een menselijke haar. 8-O Er staat ook bijna geen wind en dat zorgt er voor dat het oplossend vermogen op die plek drie keer zo scherp is als van de huidige beste waarneemlokaties in de wereld. Kortom, waar gaat de eerstvolgende Astrovaçance van Christiaan Huygens naar toe? Yep, naar Ridge A! Bontjassen meenemen. :-D Bron: Universe Today.

Switch to our mobile site