19 mei 2013

Zwaartekrachtslens helpt Hubble om Space Invader in beeld te brengen

space invaders

De Hubble ruimtetelescoop is één van de meest krachtige instrumenten, waarmee het heelal tot in z’n diepste uithoeken kan worden gefotografeerd – IS gefotografeerd, gezien de duizenden prachtige foto’s van talloze hemelobjecten die ermee zijn gemaakt. Maar af en toe helpt de natuur ook een handje, want de afbeelding van de cluster van sterrenstelsels Abell [...]

Zwaartekrachtslens gezien bij onwaarschijnlijk zwaar en ver verwijderd cluster van sterrenstelsels

De Cluster van sterrenstelsels IDCS J1426.5 +3508 plus zwaartekrachtslens

Zwaartekrachts- of gravitatielenzen zijn al sinds 1979 een bekend fenomeen, toen sterrenkundigen ontdekten dat de ‘tweeling’ quasar Q0957+651 eigenlijk één quasar was, wiens licht door een tussenliggende cluster van sterrenstelsels werd afgebogen tot twee afzonderlijke beelden. Sindsdien heeft men tientallen zwaartekrachtslenzen ontdekt, soms zelfs complete ringen, de zogenaamde Einstein Ringen, genoemd naar degene die de lenzen [...]

Donkere materie rondom cluster Abell 383 heeft vorm rugbybal

Abell 383

Onderzoek van sterrenkundigen aan de cluster van sterrenstelsels genaamd Abell 383 – 2,3 miljard lichtjaar van ons vandaan in het zuidelijke sterrenbeeld Eridanus – laat zien dat de cluster omgeven is door een enorme wolk van donkere materie, die de vorm schijnt te hebben van een rugbybal, wiens lange zijde onze kant uit is gericht. Donkere [...]

Hubble zoomt in op een sterk verbogen sterrenstelsel

Reconstructie van het sterrenstelsel áchter de cluster RCS2 032727-132623

Wat je hierboven ziet is een unieke blik op een helder en zéér ver verwijderd sterrenstelsel. Die gele vlekjes in het midden zijn de sterrenstelsels die behoren tot de cluster genaamd RCS2 032727-132623. Waar het om gaat zijn die vele gekromde en blauwgekleurde boogjes, met name die links van de cluster. Die boogjes zijn ‘lenzen’ [...]

Astronomen ontdekken ver, donker dwergsterrenstelsel

Zwaartekrachtslens B1938+666 in het infrarood, waargenomen met de 10 meter Keck-II Telescoop op Mauna Kea in Hawaii. Copyright: D. Lagattuta / W. M. Keck Observatory

Astronomen van onder meer ASTRON, het Kapteyn Instituut (RuG) en het Massachusetts Institute of Technology (MIT), VS, hebben een donker dwergsterrenstelsel ontdekt op 10 miljard lichtjaar afstand van de aarde. Het is het tweede en meest ver weg gelegen dwergsterrenstelsel dat ooit buiten ons eigen sterrenstelsel is ontdekt. Het resultaat wordt vandaag online gepubliceerd bij [...]

Hubble brengt donkere materie Abell 1689 in kaart

De verdeling van donkere materie in Abell 1689

 Abell 1689 is een gigantische cluster van sterrenstelsels, gelegen op een afstand van 2,2 miljard lichtjaar in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Een team sterrenkundigen onder leiding van Dan Coe (NASA’s Jet Propulsion Laboratory in Pasadena) keek met de Advanced Camera for Surveys (ACS) van de Hubble ruimtetelescoop naar de pakweg duizend (!) sterrenstelsels in Abell [...]

Herschel speurt naar zwaartekrachtslenzen

Zó werkt de zwaartekrachtslens: licht van een ver verwijderd sterrenstelsel wordt afgebogen door een voorgrondstelsel.

Astronomen hebben een nieuwe manier ontdekt om ‘kosmische zoom-lenzen’ te vinden: met ESA’s Herschel Ruimtetelescoop. Dat is gebeurd binnen het Herschel-ATLAS-project waarbij honderdduizenden sterrenstelsels op sub-millimeter golflengten in kaart worden gebracht. De Leidse astronoom Paul van der Werf is co-auteur van een artikel hierover in Science dat op 5 november verschijnt. De lenswerking ontstaat als het [...]

Een zwaartekrachtslens met een glimlach

smiley-lens

Zie hier SDSS J103843.08+484916.1, een zwaartekrachtslens in het sterrenbeeld Grote Beer. De twee sterrenstelsels in het midden verbuigen met hun zwaartekracht het licht van een sterrenstelsel dat zich nog veel verder weg bevindt en die verbuiging leidt tot de lichtbogen. Jean Tate van de Galaxy Zoo noemde het niet voor niets ‘The Smilie’. Zooniverse Blog.

Gravitatielens wijst de weg naar donkere energie

De cluster van sterrenstelsels Abell 1689

Onderzoek met behulp van de Hubble ruimtetelescoop aan de cluster van sterrenstelsels Abell 1689,  2,2 miljard lichtjaar van ons vandaan in het sterrenbeeld Maagd (Virgo), heeft gegevens opgeleverd over de donkere energie. Sterrenkundigen keken daarbij naar de werking van de cluster als gravitatielens, waarbij de massa van de cluster ervoor zorgt dat het licht van [...]