Europese Smart-1 slaat zondagmorgen te pletter op de maan

Na in totaal 2890 rondjes om de maan te hebben gedraaid zal de Europese ruimteronde Smart-1 komende zondag (3 september) om 07.41 uur Nederlandse tijd te pletter slaan op de maan. Volgens de berekeningen zal hij neerkomen in de buurt van Lacus Excellentiae, een vlakte op het deel van de maan dat in de schaduw ligt. Het is wel vanaf de Aarde te zien. De Smart-1 werd op 27 september 2003 gelanceerd. De sonde werd aangedreven met een zogenaamde ionenmotor, door de European Space Agency (ESA) ontwikkeld. Die werkte naar behoren. Smart-1 kwam in een baan om de maan terecht en sindsdien begon een lang programma van observaties van het maanoppervlak. E

Pluto hoog in de Zeitgeist van Wikipedia

Sinds drie dagen houden ze bij de Internet-encyclopedia Wikipedia een top-100 bij van meest bekeken onderwerpen, de zogenaamde Wikicharts. Op deze top-100, die een aardig beeld oplevert van de Zeitgeist, staat Pluto hoog in de top-10. Gisteren, de tweede dag in het bestaan van de Wikicharts, stond Pluto op nummer 2. OK, vandaag staat de gedegradeerde planeet op nummer 5 (roem is vergankelijk), dus het IAU-effect is wel aan het wegebben. De Wikicharts zijn er van een paar talen, waaronder Engels en Duits. Van de Nederlandstalige Wikipedia is nog geen top-100 lijstje te bekijken. Die nummer 5 van Pluto vandaag betekende dat 47.000 mensen naar het lemma Pluto hebben gekeken. Andere veelbekeken onderwerpen zijn JonBen

De bewustwording van het heelal

Behalve veel commotie over het wel of niet planeet blijven van de ijsdwerg Pluto en het kiezen van een nieuwe president in de persoon van de Franse infraroodastronome Catherine Cesarsky, heeft de vergadering van de IAU deze week ook iets leuks opgeleverd: de lancering van het internationale project Universe Awareness (Bewustwording van het heelal), een initiatief van prof. George Miley uit Leiden. De bedoeling van Universe Awareness is om economisch benadeelde kinderen tussen 4 en 10 jaar in aanraking te laten komen met inspirerende aspecten van de moderne sterrenkunde, in het bijzonder de omvang en schoonheid van het heelal. Goh, da’s wel een heel nobel streven.
Op 22 augustus werd UNAWE, zoals de afkorting van het project luidt, tijdens de bijeenkomst van de IAU in Praag officieel gelanceerd. De website van UNAWE geeft een kijkje in de doelstellingen, achtergronden en uitvoeringsprojecten. Die laatste worden momenteel geraliseerd in onder andere Venezuela en Tunesi

Computerberekeningen atomen nuttig voor zwart gat-onderzoek

Credit: Gam-Ol/Pixabay.

Met behulp van een supercomputer van de Universiteit van Ohio hebben astronomen onder leiding van Anil Pradhan berekeningen uitgevoerd aan de toestand van verschillende soorten atomen bij zeer hoge temperaturen. Die berekeningen zijn weer van nut voor het onderzoek aan superzware zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels. Waarnemingen van satellieten zoals Chandra en Multi-mirror Mission-Newton tonen aan dat die zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels aanwezig zijn, maar ze kunnen deze niet rechtstreeks waarnemen. Wat ze wel zien is het hete gas dat in duizelingwekkende vaart rondom het zwarte gat tolt of er zelfs in valt. Dat gas is een plasma waarin atomen in allerlei toestanden verkeren. Onderzoek aan de atoomtoestanden kan dus bruikbaar zijn voor een betere interpretatie van de waarnemingen van het invallende gas bij die zwarte gaten. Tot de berekeningen van Pradhan’s team kenden de atoomtoestanden van koolstof tot en met ijzer bij hoge temperaturen grote onzekerheden, variërend van 30% tot een factor 2 of 3. Nu is die onzekerheid teruggebracht tot slechts enkele procenten. Hiermee kunnen de waarnemingen van Chandra en Multi-mirror Mission-Newton (en al die tientallen andere satellieten, balonnen en andere waarneeminstrumenten) met betere ‘laboratoriumwaarden’ worden vergeleken. Met name gaat het daarbij om het ijzeratoom. De enorme zwaartekracht van het zwarte gat zorgt er voor dat het röntgensignaal van ijzeratomen flink wordt verstoord. De spectraallijn van ijzer, de zogenaamde K-alpha lijn, wordt dan een stuk breder en dat wordt door de astronomen gezien als bewijs voor de aanwezigheid van een zwart gat. De ‘smoking gun’ van de zwarte gaten zullen we maar even zeggen. In het septembernummer van het vaktijdschrift Journal of Physics B zal Pradhan’s team haar resultaten van de computerberekeningen publiceren. ’t Schijnt een gratis nummer te zijn aldus de website van dat blad, maar ik heb ’t zelf nog niet bekeken. Moet straks naar een feestje;-)) Bron: Ohio State Universiteit.

Nauwe samenstand Venus en Saturnus

Komende zondag is er een zeer nauwe conjunctie (samenstand) te zien van de planeten Venus en Saturnus. Om 1 uur ’s nachts staan beiden op een afstand van 0,04 graden van elkaar, da’s ongeveer 1/7e van de diameter van de volle maan. In Nederland is dat moment niet te zien, maar enkele uren later tussen 5 en 6 uur ’s morgens kunnen we de samenstand mooi in een verrekijker bekijken. Venus is de helderste van de twee. De samenstand vindt plaats aan de noordoostelijke horizon (zie kaartje, eventjes van de NASA geleend).

Geboortedag Philippus Lansbergen
Vandaag trouwens, 25 augustus, is het precies 445 jaar geleden (in 1561 om precies te zijn) dat Philippus Lansbergen werd geboren. Hij werd vooral bekend om zijn waarnemingen aan planeetposities, waarover hij ook een tabellenboek publiceerde, de Tabulae motum coelestium. Hij werd geboren in Gent (Belgi

Pluto is planeet af

Vandaag is op de algemene vergadering (General Assembly) van de IAU besloten dat Pluto niet meer tot de planeten wordt gerekend. De 424 overgebleven astronomen (van de meer dan tweeduizend die er aan het begin van de IAU-bijeenkomst bij waren) kwamen na een lange discussie tot de conclusie dat er drie soorten van objecten moeten worden onderscheiden:

  • Planeten: de acht ‘klassieke’ planeten Mercurius t/m Neptunus;
  • ‘Dwergplaneten’: een nieuwe categorie, waarvan Pluto de eerste is. Het betreft volgens de definitie bolvormige objecten die ‘nog niet de omgeving in hun baan hebben schoongemaakt’ (geen idee wat ze daarmee bedoelen) en die ook geen maan zijn;
  • Kleine zonnestelsel-lichamen (Small solar system bodies): alle overige objecten in het zonnestelselOp deze indeling is vandaag ook al weer kritiek gekomen.

Het kriterium van de dwergplaneten die nog niet hun baan van ‘vuil’ hebben schoongemaakt klopt bij de klassieke planeten ook niet, aldus Alan Stern, leider van de NASA-missie New Horizon naar de ‘dwergplaneet’ Pluto. Want planeten zoals Jupiter nemen in hun slipstream een hele berg asteroïden mee. Volgens Stern is het hele gebeuren in Praag een farce. Volgens hem zou er een petitie in omloop zijn van astronomen die tegen de IAU-beslissing in beroep wil gaan……En verder hadden we vandaag de buren op visite en heb ik even geen zin om daar verder over door te gaan. Volgens Mike Brown, ontdekker van de kandidaat-dwergplaneet Xena, is Pluto dood. En daarmee basta! Bron: MSNBC.

Ontdekker 12e planeet is tegen nieuwe planeetdefinitie!

Opschudding in Astroland! De ontdekker van de voorgestelde 12e planeet Xena, de Amerikaanse sterrenkundige Michael E.Brown is het niet eens met de door de IAU voorgestelde nieuwe definitie van planeten. Vorige week heeft een IAU-commissie onder leiding van Dr. Owen Gingerich in Praag een nieuwe definitie voorgesteld voor planeten (zie mijn Astroblog van 16 augustus j.l.). Met die nieuwe definitie, waarover komende donderdag door de IAU gestemd zal worden, zal de in 2003 ontdekte ijsdwerg 2003UB313 ook tot planeet worden gepromoveerd. Mike Brown (California Institute of Technology) is