Astronomische hoogtepunten in 2006

Het jaar onzes Heeren 2006 is zo’n beetje afgelopen, dus traditiegetrouw een mooi moment om alles even de revue te laten passeren en te kijken wat er zoal gebeurd is op astronomisch gebied. Een overzicht aan de hand van wat Astroblogs:

  • Januari: op 15 januari 2006 kwam de Stardust-missie terug op Aarde. Stof van de komeet Wild-2 was opgevangen in een speciale gel en dat stof werd in laboratoria onderzocht. In december werden de eerste resultaten van dat onderzoek in Science Express gepubliceerd.
  • Februari: Sterrenkunde is in het geheel niet een zaak van louter professionals. In februari twee mooie voorbeelden hoe amateurs ook nuttig werk kunnen verrichten aan sterrenkundige onderwerpen: kosmische stralen die via skiboxen worden waargenomen door middelbare scholieren (zie m’n astroblog hierover van 3 februari) en de actie van de Universiteit van Amsterdam om met behulp van amateur-astronomen ook gammaflitsers te gaan waarnemen. M’n astroblog van 26 februari repte daarover.
  • Maart: op 29 maart vond de totale zonsverduistering plaats. Ik zat op dat moment op m’n werk in Delfshaven 🙁 . Afijn, jullie kennen het verhaal: in Turkije hebben ze ’t allemaal heel mooi kunnen zien, al was er wel sprake van een soort van time-warp. Die twee minuten leken wel seconden.
  • April: de komeet met die makkelijke naam P73/Schwassmann-Wachmann 3 (SW3) blijkt in een heleboel stukjes uiteen te vallen. Doemscenario’s dat enkele van die stukken op aarde gaan vallen duiken hier en daar ook op (zie m’n astroblog van 20 april).
  • Mei: het is allemaal een beetje onderbelicht gebleven, maar persoonlijk vond ik het toch wel

NASA gaat maanstof nabootsen

Zoals ik sinterklaasavond j.l. schreef heeft de NASA weer plannen om bemande vluchten naar de Maan te organiseren. Ter voorbereiding gaan ze op Aarde het fijne stof dat de maanbodem bedekt proberen na te bootsen. Eh… stof nabootsen om bemande vluchten te kunnen organiseren? Adrianus, leg es eventjes uit 😉 . Welnu, het heeft volgens de NASA allemaal te maken met wat ze daar noemen “in situ resource utilization,” oftewel ISRU. Er moeten volgens de Global Exploration Strategy van de NASA bemande stations op één van de polen van de Maan komen en die moeten gebruik kunnen maken van de grondstoffen in de bodem van de Maan. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om zuurstof. Dat is die ISRU. De maanbodem is duidelijk anders dan de aardbodem, doordat de Maan geen atmosfeer heeft en de bodem daardoor continue is blootgesteld aan kosmische straling, electromagnetische straling van de zon, bombardementen van micrometeorieten, enzovoorts. Maanstof is daarom behoorlijk gehavend van uiterlijk (zie afbeelding). Vroeger dacht men dat de maanbodem behoorlijk stabiel was en weinig veranderde. Maar de Apollo-onderzoeken hebben aan het licht gebracht dat dat niet het geval is. Zo komen er voortdurend micrometeorieten neer, die kleiner zijn dan een potloodpunt, met snelheden van meer dan 100.000 km per uur. Die veroorzaken mini-inslagkraters in de bodem en doen de glasachtige buitenkanten van het maangesteente verdampen en smelten (zie de afbeelding hieronder).

Door die erosie wordt de bodem veranderd in zogenaamd regolieth, een soort stof die bij inademing schadelijk is voor de longen van astronauten. De astronauten in de Apollo-periode 1969-1972 hadden ook al last van dat Maanstof, dat op de één of andere manier kennelijk wist door te dringen ondanks de beschermende pakken. Astronaut Harrison H. (Jack) Schmitt klaagde bijvoorbeeld over maan-hooikoorts. In 1993 werd al een eerste maanbodem gesimuleerd in het Johnson Space Center (JSC), genaamd JSC-1, waar men 25 ton maanstof wist na te maken. Die lokatie is echter opgedoekt. Nu de maanplannen onder president Bush weer een reboost hebben gekregen is de simulatie-faciliteit ook weer nodig en daarom is men bezig een kopie te maken van JSC-1, heel origineel JSC-1A genaamd. De bedoeling is dat ze daar drie soorten van maanstof gaan maken: 1 ton héél fijn stof, 14 ton middelmatig stof en 1 ton grotere brokken maanbodem. De bedoeling is niet alleen dat ze gaan kijken hoe ISRU mogelijk is, maar ook om nieuwe types maanvoertuigen uit te gaan testen. Wie de verslagen wil lezen van de Lunar Regolith Simulant Materials Workshops, welke vorig jaar zijn gehouden, kan hier terecht. Misschien leuk om in de zandbak van de kidz ook van die maanproeven te doen 😉 . Bron: NASA.

COROT succesvol gelanceerd

Op precies het geplande moment, 15.23 uur Nederlandse tijd, is vanaf basis Baikonur Cosmodrome in Kazachstan de Franse satelliet COROT gelanceerd, die op zoek zal gaan naar aardachtige exoplaneten. Ja, die Fransen weten tenminste wat stiptheid is 😉 . Vanmiddag was de lancering live te zien vanaf ESA TV en vanavond was er ook een stuk in het NOS-journaal van acht uur te zien over de lancering.
Al m’n astrobronnen lijken nog in een soort kerstreces, want er is afgezien van die lancering weinig astronieuws. Aan de hemel is ook al weinig vuurwerk te zien, tenzij je een sterbedekking van de planeto