De terugkeer van het cyclische heelalmodel

Iedereen die Douglas Adam’s deel 2 van het Transgalactisch liftershandboek heeft gelezen, ‘Het Restaurant aan het einde van het Universum’, weet hoe het heelal eindigt: met een grote implosie, genaamd de Gnab Gib . Comfortabel gezeten in restaurant Millways zien de hoofdrolspelers hoe het heelal door z’n eigen zwaartekracht in elkaar klapt en een omgekeerde Big Bang meemaakt. En dat alles voor de ogen van de restaurantbezoekers, die het schouwspel gadeslaan alsof het de finale van IJsdansen met sterren is. Afijn, om een kort verhaal lang te maken, het idee van een cyclisch heelal dat na een periode van expansie door de zwaartekracht weer ineenklapt en dan in een Big Crunch eindigt, welke vervolgens weer explodeert is onlangs weer nieuw leven ingeblazen. Het cyclische heelalmodel is al decennia oud, maar door de ontdekking in de jaren negentig van de versnelling van de uitdijing van het heelal, leek het einde nabij van het model. Maar een groepje sterrenkundigen van de Universiteit van Noord-Carolina heeft het model in een nieuw jasje gestoken.

Welk lot staat het heelal te wachten? credit; BenRG/Wikiwand.

Het model zegt dat in de eerste periode van expansie het heelal het gaat zoals nu wordt waargenomen: alle sterren, sterrenstelsels en andere objecten gaan uiteen. De stuwende kracht achter die uitdijing is de donkere energie. De uitdijing gaat maar door en door en de dichtheid van de materie neemt verder af. Op een gegeven moment is er zelfs de situatie dat alles gedesïntegreerd is en alle overblijvende deeltjes buiten elkaars bereik zijn. Die situatie is al eerder beschreven en dat wordt de hittedood van het heelal genoemd. Maar dan gebeurt er volgens Dr. Paul Frampton, Louis J. Rubin Jr. en Lauris Baum van genoemde universiteit iets bijzonders. Een heel korte tijd voordat het zogenaamde ommekeerpunt wordt bereikt (het ‘turnaround’ waar Frampton en co. het over hebben) stopt de expansie. Om precies te zijn binnen 10-27 seconde voor dat punt. Dan zullen alle verschillende deeltjes in het heelal in elkaar klappen en afzonderlijk een Big Crunch meemaken. Frampton e.a. praten over een Big Rip, welja weer een term erbij om het nog ingewikkelder te maken. En al die afzonderlijke deeltjes vormen de kiemen van nieuwe heelallen, die met een Big Bang uit elkaar knallen. En één van die heelallen zou het onze kunnen zijn. Jaja, lieve Astrobloglezers, ik sta het niet te verzinnen. Wie het artikel van de drie heren nog eens na wil lezen kan dat hier doen. Binnenkort verschijnt het in Physical Review Letters, niet echt een blad waar je als geleerde je wilde fantasieën kan uiten. Bron: PhysOrg.com.

  Die voetnoten heb ik toch maar weer gestopt, want het gaf een paar crashes van m’n astroblogs 🙁 . De plugin schijnt niet echt compatibel te zijn met WordPress 2.1. Zodra een betere versie verschijnt ga ik ‘m weer proberen.

.

Vrijdag nauwe samenstand Maan en Saturnus

Komende vrijdag 2 februari zal er een nauwe samenstand zijn van de Maan en de geringde planeet Saturnus. Om 23.57 uur op vrijdagavond is de afstand het kleinst, namelijk 10 boogminuten. Saturnus is dan rechtsonder van de Maan te vinden (zie afbeelding, gemaakt met Starry Night). Dit alles speelt zich af aan de zuidoostelijke hemel, als beide hemelobjecten zich in het sterrenbeeld Leeuw bevinden. In Scandinavi

Hubblecamera is weer eens uitgevallen

Voor de zoveelste keer is de belangrijkste camera van de Hubble ruimtetelescoop, de Advanced Camera for Surveys (ACS), uitgevallen. Op zaterdag 27 januari om 13.34 uur Nederlandse tijd ging de camera plotseling in de safemode. Een eerste vluchtig onderzoek heeft laten zien dat de camera niet meer werkt en dat de stroomvoorziening naar de zogenaamde B-zijkant van de camera gestopt is. Maar de volgende dag om een uur of acht ’s morgens (alweer onze tijd) kregen ingenieurs van de NASA de camera weer aan de praat. Direct naar aanleiding van de tijdelijke uitval van de ACS is er een zogenaamde Anomaly Review Board benoemd, die diepgaand gaat bekijken wat er nou precies gebeurd is. De commissie zal in ieder geval bekijken of er nog gevolgen zijn voor de vierde servicemissie van de Space Shuttle, die volgens de planning in september 2008 omhoog zal gaan en die de Hubble weer moet updaten. Het is niet de eerste keer dat de ACS is uitgevallen. Zie onder andere m’n astroblogs van 29 september en 26 juni 2006 voor een relaas van die eerdere anomalie

Ga Mercurius bekijken!

De komende weken kan je de planeet bekijken die het dichtst bij de Zon staat: Mercurius! De planeet staat vanaf ongeveer 25 januari tot 15 februari ’s avonds laag in het zuidwesten. Probeer ‘m op te zoeken kort nadat de Zon onder is gegaan. Verwar Mercurius niet met de veel heldere planeet Venus, die linksboven van Mercurius te vinden is. Mercurius kan bij heldere lucht gemakkelijk met het blote oog worden gezien. Een goed uitzicht op de horizon is wel een vereiste daarbij. De helderheid schommelt tussen -1m momenteel tot +1m rond 15 februari. Met de verrekijker is Mercurius uiteraard ook goed te zien. Met een telescoop is te zien dat Mercurius, net als de Maan en Venus, schijngestalten heeft. Details op het oppervlak zijn heel lastig te zien, daar is minimaal een telescoop nodig met een opening van 15 tot 20 cm. Op de afbeelding hierboven is een kaartje van de horizon in het westzuidwesten eind januari-begin februari. Op woensdag 7 februari zal Mercurius z’n grootste elongatie bereiken, d.w.z. de grootste hoekafstand tot de Zon. Daarna gaat Mercurius weer naar de Zon toe en wordt hij een tijdje onzichtbaar voor ons.

27 januari 1967: brand in de Apollo 1

Het is vandaag precies veertig jaar geleden dat in de cabine van de Apollo 1 brand uitbrak. Daarbij kwamen de drie astronauten, hoofdpiloot Virgil Grissom, senior-piloot Ed White en piloot Roger Chaffee om het leven (op de foto van links naar rechts). De Apollo 1, officieel de Apollo/Saturn 204 (AS-204) was het ruimtevaartuig dat zich bovenin de Saturnus 1B draagraket bevond. De Apollo 1 stond toen op lanceerpad 34 op Cape Canaveral (Florida, VS). De bedoeling was die dag een lancering te simuleren. De echte lancering zou ergens in het eerste kwartaal van 1967 moeten plaatsvinden, aldus de planning. Maar het liep allemaal anders. Om 18.00 uur GMT (Greenwich Mean Time) namen de drie astronauten plaats in de cabine. Ze werden met hun pakken aan vastgegespt. Vrijwel onmiddelijk rook Virgil Grissom iets in zijn pak. De simulatie werd daarom uitgesteld tot 19.45 uur. Toen alles veilig leek werd de cabine afgesloten. De lucht werd daarna gevuld met zuivere zuurstof. Daarna volgden nog diverse andere problemen, zoals communicatieproblemen en er was een alarmsignaal met de toevoer van zuurstof. Maar geen van deze factoren deed de vluchtleiding besluiten om de drie mannen uit de cabine te halen. Om 23.30 uur GMT zou de simulatie starten. Maar om 23.31 uur kwam de stem van Chaffee over COM-1 die riep “We’ve got fire in the cockpit”. Enkele seconden later werd de verbinding verbroken met nog één uitroep van pijn. Op de televisiemonitor was nog te zien dat Ed White probeerde het luik naar buiten te openen, maar dat was zeer lastig door diverse veiligheidsmaatregelen. In het gunstigste geval zou White 90 seconden nodig hebben gehad om naar buiten te komen, terwijl de bemanning in slechts 19 seconden werd gedood. Over de oorzaak van de brand is veel onderzoek gedaan.

Men denkt dat er in één van de draden in de cabine een vonk is ontstaan, die leidde tot een snelle verbranding van de zuivere zuurstof. In de cabine zat zo’n 50 kilometer kabel (!). De brand breidde zich snel uit waardoor de ruimtepakken van de astronauten smolten. De pakken van Grissom en van White werden later samengesmolten teruggevonden. Men concludeerde dat de bemanning was gestorven aan rookinhalatie en niet aan brandwonden. Volgens later onderzoek had Grissom derdegraads brandwonden op 36% van zijn lichaam (eerste-, tweede- en derdegraads brandwonden bedekten 60% van zijn lichaam) en zijn ruimtepak was voor 70% vernietigd. White had derdegraads brandwonden op 40% van zijn lichaam en zijn ruimtepak was voor 25% vernietigd. Chaffee had derdegraads brandwonden op 23% van zijn lichaam en zijn ruimtepak was voor 15% gesmolten. Na het ongeluk zijn diverse maatregelen genomen om herhaling zo veel mogelijk te voorkomen. Onder andere werd voortaan gewerkt met een mix van zuurstof (60%) en stikstof (40%) in plaats van 100% zuivere zuurstof. Ook werd het luik aangepast, zodat deze in minder dan 10 seconden te openen was en werden de pakken van de astronauten minder ontvlambaar gemaakt. Op de plaats van het ongeluk is later een plakaat aangebracht (zie de afbeelding). Voor iedereen die de complete beschrijving van de omstandigheden van de brand wil lezen en alles wat er daarna aan onderzoeken is gedaan raad ik de NASA site aan van de Apollo 1 (door hun wel de Apollo 204 genoemd). Bron: NASA Apollo 204 / wikipedia

  Ik ben nog steeds bezig om de gevolgen van de upgrade naar WordPress 2.1, die ik deze week heb gedaan, te bekijken en de verschillende onderdelen weer aan de praat te krijgen. Wat bijvoorbeeld nog niet inmiddels wel werkt is de Astro-kalender in de zijbalk. Ook is er ergens een javascript-fout, die resulteert in zo’n klein geel uitroepteken linksonder op je scherm. Niets iets om je zorgen over te maken hoor, maar ik vind ’t wel irritant. Afijn, we blijven ons best doen.

Een avondje waarnemen bij Huygens

Ik kom net terug van een avondje waarnemen bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens. Het zag er de hele dag totaal niet naar uit dat het helder zou zijn. Eind van de middag, begin van de avond had ik nog kontakt met enkele andere mensen van de club en toen was het potdicht aan de hemel. Onze conclusie toen: de geplande extra waarneemavond gaat niet door. Ik zat om een uur of zeven ’s avonds na het eten een krantje te lezen en toen ik naar buiten keek zag ik hier en daar gaten in de bewolking. Hoog aan de hemel stond daar een halve maan mooi te wezen. En gaandeweg werd de bewolking steeds minder. Om kwart voor acht ben ik daarom toch naar de club gereden, want stel dat leden van Christiaan Huygens toch voor de deur zouden staan. En ja hoor, toen we alles in gereedheid hadden gebracht kwamen er leden opdagen. In totaal hebben we met een mannetje of negen, eh… wat zeg ik een mannetje of vijf en een vrouwtje of vier, naar mooie hemelobjecten staan turen. De Maan?zelf was het meest bekeken object, maar andere leuke objecten waren de Orionnevel (ook wel genoemd M42; zie de foto. Eh.. zo zagen we ‘m niet door de kijker h

NASA publiceert grootste Saturnusfoto ooit

De NASA heeft deze week een foto van Saturnus gepubliceerd, die samengesteld is uit 126 door Cassini genomen foto’s. De foto’s werden in een tijdsbestek van nog geen twee uur genomen op 6 oktober 2004. De afstand van de ruimteverkenner Cassini bedroeg op dat moment 6,3 miljoen km. De kleinste details op de foto hebben een afmeting van 38 km. Wie de foto in vol formaat wil kan ‘m hier downloaden in jpg-formaat (5,6 Mb) of hier

Bewijs gevonden van vroegere botsing van Andromedastelsel

Sterrenkundigen hebben mogelijk het bewijs gevonden van een botsing die het Andromedastelsel, de buurman van ons eigen Melkwegstelsel, zo’n 700 miljoen jaar geleden heeft meegemaakt. In de buitenste regionen van het Andromedastelsel (ook wel genoemd M31) heeft men zogenaamde sterassociaties ontdekt, die op grond van hun eigenschappen niet oorspronkelijk tot dit stelsel hebben behoord, maar eerst deel uitmaakten van een dwergstelsel. Associaties zijn een soort van open sterrenhopen, waarbij de sterren zich allen in dezelfde richting voortbewegen. De botsing die het Andromedastelsel in het verleden onderging

Over baryogenese en het pentagon

Zoals ik gisteren [1]22 januari 2007 dus meldde was er een en ander mis gegaan met m’n computer en met de voor mij zo kenmerkende rust en kalmte heb ik dat apparaat toen het raam uitgelazerd en heb vervolgens op een andere PC op serene wijze een andere Astroblog in elkaar gefrommeld. Eentje die niet ging over het oorspronkelijke onderwerp, het Pentagonmodel van de elementaire deeltjes, maar over interessante dingen die de komende tijd aan de avondhemel te zien zijn (ik zei overigens gisteren dat ik hoopte dat WordPress versie 2.1 spoedig uit zou komen, met daarin een autosave. De goden moeten mij gehoord hebben, want 19 uur geleden verscheen wereldwijd versie 2.1, bijgenaamd Ella!!) Vervolgens kreeg ik vele fanmail en verzoekjes of ik toch niet wilde bloggen wat ik van plan was, namelijk het verhaal over dat Pentagonmodel. Nou, jullie begrijpen dat ik de trouwe astrobloglezers niet wil teleurstellen en daarom, met een vertraging van een dag alsnog dat onderwerp op dit astro-podium.
Het begint in feite allemaal in het jaar 1967 als Andrei Sacharov een artikel publiceert in het vakblad Journal of Experimental Theoretical Physics. H

References[+]

References
1 22 januari 2007 dus