Maandelijks archief: mei 2007

Donkere sterren in het vroege heelal

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden
Impressie van de eerste generatie sterren

Credit: NASA/ESA/ESO/WOLFRAM FREUDLING ET AL. (STECF)

Zoals meerdere malen hier gemeld bestaat het heelal voor een klein deel uit gewone materie (slechts 4%), 21% uit donkere materie en 75% uit donkere energie (zie o.a. m’n astroblog van afgelopen zondag). Volgens theoretici moet die donkere materie in het vroege heelal een belangrijke rol hebben gespeeld bij de eerste vorming van sterren. Er zouden zelfs ‘donkere sterren’ zijn gevormd, die niet draaien op de fusie van waterstofatomen, zoals gewoonlijk in sterren het geval is, maar op de annihilatie (vernietiging) van donkere materie. Die donkere sterren zouden zelfs nog heden ten dage kunnen bestaan! 😯
Tot nu toe dachten sterrenkundigen dat de donkere materie in die vroege dagen van het heelal (lees: een paar honderdduizend jaar na de oerknal) een bescheiden rol speelde. De donkere materie zou verspreid in halo’s om de gewone materie zweven en met haar gravitationele werking zou het het ineenklappen van de gewone materie versnellen en daardoor zou de eerste generatie sterren zijn ontstaan. Maar drie sterrenkundigen, te weten Douglas Spolyar, Katherine Freese en Paolo Gondolo [1]van verschillende universiteiten in de VS, namelijk die van Californië, Utah en Michigan om precies te zijn, vermoeden dat de donkere materie veel meer deed. De donkere materie zou die eerste generatie sterren verhinderen om ‘hun licht aan te steken’ via waterstoffusie, omdat via annihilatie van paren donkere materie energie weglekte en daardoor daalde de temperatuur in de ster onder de benodigde kritische fusiegrens. Wat je vervolgens kreeg waren sterren bestaande uit waterstof, helium én donkere materie. Die laatste bron zorgde met z’n annihilatie voor het ‘stralen’ van de donkere sterren. Indien de donkere materie continue gevoed zou worden door aanvoer van donkere materie van buiten de ster zou de donkere ster-fase héél lang kunnen duren. Zelfs zolang dat volgens Spolyar en z’n collega’s donkere sterren vandaag de dag nog kunnen bestaan. Het zou ook kunnen dat op een gegeven moment de fusie van de gewone materie toch tot ontbranden komt, na enige vertraging dus. Hoe zou zo’n donkere ster er uit zien? De genoemde sterrenkundigen denken dat ze op de eerste plaats erg groot moeten zijn. De diameter zou zo’n 150 miljoen km moeten zijn, dus 1 Astronomische Eenheid (1 AE is de afstand Zon-Aarde). Bij zo’n afmeting zou afbuiging van licht onder invloed van de zwaartekracht moeten plaatsvinden en dat zou weer waar te nemen moeten zijn. Een ander kenmerk van de donkere sterren is de voortdurende annihilatie van paren donkere materie (een donker materiedeeltje die z’n antideeltje tegenkomt en die elkaar vervolgens vernietigen, waarbij energie vrijkomt). Dat zou weer te zien moeten zijn in de vorm van gammastraling, neutrino’s en (gewone) anti-materie. En tenslotte zou er nog een derde aanwijzing zijn voor de donkere sterren, namelijk dat ze voor een vertraging kunnen zorgen in het tempo waarin sterren de hoofdreeks bereiken en tot waterstoffusie komen. Die vertraging zou ook meetbaar moeten zijn. Kortom, de zoektocht naar donkere sterren kan beginnen!  Ik ben benieuwd wanneer de eerste donkere ster wordt ontdekt. Wie het hele verhaal van Spolyar et al nog eens na wil lezen kan dat hier doen. Bron: Universe Today.

References[+]

References
↑1 van verschillende universiteiten in de VS, namelijk die van Californië, Utah en Michigan

Luidsprekers hard!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: XCOR Aerospace

Vandaag zag ik een melding op de NASA-site dat ze een nieuwe raket aan het testen zijn, eentje die op methaan loopt. Normaal gebruiken ze vloeibare zuurstof of waterstof als brandstof, maar methaan is nieuw. Het heeft ook een aantal voordelen boven de gebruikelijke brandstoffen. Vloeibaar waterstof bijvoorbeeld moet bewaard worden bij een temperatuur van -252.9 °C. Vloeibaar methaan is al houdbaar bij -161,6 °C. Scheelt een stuk. De tanks hoeven dan minder geïsoleerd te worden en da’s goedkoper. Methaan is ook dichter dan waterstof en zuurstof en dat betekent dat kleinere tanks nodig zijn en dat scheelt ook weer in de portemonnee. Probleem is alleen dat het niet zoveel op Aarde voorkomt. Het zit vooral op Mars, Titan [1]op deze maan van Saturnus regent het zelfs letterlijk methaan!, Jupiter en andere planeten. Maar net als met het Helium-3 op de Maan is het economisch voordelig om er een raket heen te sturen en het methaan op te halen. Afijn, methaan is de toekomst van de raketmotoren. Daarom testte op 16 januari j.l. Alliant Techsystems/XCOR Aerospace in opdracht van de NASA een testmotor in de Mojave woestijn. Van die test is een filmpje te bekijken (3,25 Mb groot, valt mee toch?). Klik op de foto hierboven en geniet vooral van de brullende motoren. Luidsprekers snoeihard aanzetten. Full throttle on! Bron: NASA.

References[+]

References
↑1 op deze maan van Saturnus regent het zelfs letterlijk methaan!

Chandra ziet helderste supernova ooit

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Credit: NASA/CXC/M.Weiss; X-ray: NASA/CXC/UC Berkeley/N.Smith et al.; IR: Lick/UC Berkeley/J.Bloom & C.Hansen

Met behulp van NASA’s röntgensatelliet Chandra én visuele telescopen op Aarde hebben sterrenkundigen de helderste supernova ooit waargenomen. Een soort van super-supernova dus. Het moet een monster van een explosie zijn geweest, want de waargenomen lichtkracht is zo’n honderd keer krachtiger dan van ‘gewone’ supernovae [1]op de twee kleinere foto’s zien we de visuele (links) en röntgenfoto (rechts) van de supernova. Op de Chandra-foto in paars staat links het centrum van NGC 1260 en rechts SN 2006gy. Het gaat om de supernova met de esthetische naam SN 2006gy, die op 18 september 2006 werd ontdekt in het sterrenstelsel NGC 1260, 240 miljoen lichtjaartjes van ons verwijderd in het sterrenbeeld Perseus. Op grond van de hoeveelheid röntgenlicht kon men met Chandra bepalen dat het een supernova type II moet zijn geweest, d.w.z. een zwar ster die aan het einde van z’n leven gekomen is en al z’n buitenlagen in één enorme klap wegvaagt. Berekeningen laten zien dat de ster die SN 2006gy veroorzaakte zo’n 150 keer zo zwaar moet zijn geweest als de Zon. 😯 Een reusachtig zware ster dus! Het mechanisme waarmee deze ster explodeerde is waarschijnlijk wel anders dan van de standaard type II supernovae. Gewoonlijk explodeert bij een zware ster (acht zonsmassa’s of meer) de buitenste schil, als gevolg van een implosie van het binnenste van de ster. Die implosie is weer het gevolg van het feit dat de kern van de ster, die volledig uit ijzer bestaat, zwaarder is dan de Chandrasekhar-limiet (1,44 zonsmassa’s) en de electronen de zwaartekracht niet kunnen weerstaan.

Credit: Jon Morse (University of Colorado) & NASA Hubble Space Telescope

Bij SN 2006gy is er vermoedelijk iets anders aan de hand. Het betrof waarschijnlijk een eerste generatie-ster, die vanuit z’n kern veel gammastraling uitzond. Die straling was zo heftig dat er paren werden gecreeërd van deeltjes en hun antideeltjes en die paren zorgden voor een heftig energieverlies. De kern van de superzware ster stortte daarom in en die implosie veroorzaakte op haar beurt weer een explosie van de buitenlagen. De waarneming van SN 2006gy geeft de sterrenkundigen wel enige zorgen. De moederster van de supernova lijkt namelijk op de welbekende ster Eta Carinae. Ook die is gigantisch zwaar, ergens tussen de 100 en 150 zonsmassa’s en ook die staat op het punt om in een geweldige uitbarsting te exploderen [2]dat wil zeggen: de kans is groot dat hij explodeert in een supernova of hypernova tussen vandaag en één miljoen jaar. Er is één verschil: SN 2006gy staat zoals gezegd 240 miljoen lichtjaar van ons vandaag. Eta Carinae staat 7.500 lichtjaar hiervandaan! Scheelt een tikkeltje. Op Aarde zijn we door onze beschermende atmosfeer waarschijnlijk beschermt tegen de gammastraling van een dergelijke nabije supernova, maar astronauten en satellieten zouden het echt te verduren krijgen. Het hele verhaal van meneer Nathan Smith en consorten over SN 2006gy verschijnt binnenkort in de statige Astrophysical Journal. De ware liefhebbers van smeuïge details willen het uiteraard eerder consumeren en dat kán, namelijk hierzo. Bron: Chandra/Harvard.

References[+]

References
↑1 op de twee kleinere foto’s zien we de visuele (links) en röntgenfoto (rechts) van de supernova. Op de Chandra-foto in paars staat links het centrum van NGC 1260 en rechts SN 2006gy
↑2 dat wil zeggen: de kans is groot dat hij explodeert in een supernova of hypernova tussen vandaag en één miljoen jaar

Europees ruimtevaartproject Galileo in gevaar

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: ESA

Vreemd hoor. Vandaag lees ik op Spaceref.com de oproep van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA om in het kader van de zgn. Galileo Masters 2007 ideeën in te zenden voor het satelliet-navigatiesysteem Galileo. Sla ik vervolgens de voorpagina van de avondkrant NRC-Handelsblad op en daar lees ik met koeieletters dat ‘Galileo mislukt zonder extra geld van de EU‘. Goh, hoe kan de werkelijkheid binnen tien minuten ingehaald worden. Over de problemen die er met de Europese tegenhanger van het Amerikaanse Global Positioning System (GPS) bestaan heb ik eerder al geschreven.  Het is kort gezegd een zooitje bij het Galileo-project met onderlinge ruzies tussen deelnemende bedrijven en steggelende landen en daardoor ligt het hele project vrijwel stil. De bedrijven hadden van de Europese ministers van transport tot 10 mei (donderdag a.s. dus) de tijd om de conflicten op te lossen, maar vanmorgen verklaarde de Duitse minister van verkeer Wolfgang Tiefensee daar weinig hoop op te hebben. Volgens hem moet de EU financiële risico’s overnemen, lees: er moet Europees geld bij om het project te laten slagen. Geld dus van de Europese belastingbetaler. Stoppen van het project schijnt volgens Tiefensee geen optie te zijn, niet alleen vanwege het gezichtsverlies, maar ook omdat andere landen ook met geavanceerde navigatiesystemen per satelliet komen. De Amerikanen werken aan een verbeterde versie van het GPS, die uiterlijk in 2013 z’n beslag moet hebben. De Russen lanceren eind dit jaar acht satellieten voor hun Glonass-systeem, die vanaf 2009 moeten gaan opereren en een concurrent gaan worden voor GPS. En tenslotte zitten de Chinesen ook niet stil, want die opkomende economische grootmacht heeft al satellieten gelanceerd voor z’n Beidou-netwerk, een militair project dat volgens China ook kan worden gebruikt voor commerciële doeleinden. Kortom, Europa kan best wel wat goede ideeën gebruiken om het Galileo-project weer vlot te trekken. Goed moment daarom van Spaceref.com om de oproep te plaatsen. Even een quote: “The Galileo Masters 2007 addresses companies, entrepreneurs, research establishments, universities as well as individuals in the following 10 high-tech European regions: Bavaria (Germany), Nice Sophia Antipolis (France), Göteborg (Sweden), Great Britain and Northern Ireland, Prague (Czech Republic), Province of South Holland (the Netherlands), Madrid (Spain), Hessen (Germany), Wallonie (Belgium) and Baden Würtemberg (Germany) “. De vetgedrukte woorden zijn van mij, om maar eventjes aan te geven dat het geen ver-van-mijn-bed-show hoeft te zijn. Met andere woorden: wees creatief, meld je aan op http://www.galileo-masters.com/ en red het Europese Galileo-project! De hoofdprijs is € 10.000 + mogelijkheid je idee uit te voeren. Eh… ik krijg 10% van de opbrengst, OK? 😉 Bron: NRC-Handelsblad, 7 mei 2007.

Van het onderwerp Galileo heb ik zojuist ook maar een dossier aangemaakt. Ik heb er al een paar keer over geschreven en het begint (vooral voor de europese politici) een hoofdpijndossier te worden. Lezers zullen zich wellicht afvragen wanneer nou iets bij een categorie (in de zijbalk) hoort en wanneer het een dossier (in de bovenbalk) is. Nou da’s eenvoudig: onderwerpen zoals Gliese 581c, de pas ontdekte aardachtige exoplaneet, en Galileo zijn ’te licht’ om te worden gebombardeerd tot een categorie. Maar ze zijn weer interessant genoeg om apart als dossier in de kijkerd te worden geplaatst.

Donkere energie

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

De laatste eeuwen zijn al de nodige heilige huisjes omver geworpen. Dachten we eerst dat de Aarde het middelpunt van het heelal was, sinds Copernicus weten we wel beter. Toen dachten we dat we als mens het centrum van het heelal waren, ooit door God op Aarde neergezet om als een soort tuinier de boel te runnen. Darwin liet met z’n natuurlijke selectie zien dat ook dat beeld ernstig aan revisie toe was. Vervolgens hadden we lange tijd het idee dat ons zonnestelsel toch wel een voorname plek in het heelal moest hebben, maar dat idee werd door de waarnemingen van de sterrenkundigen Slipher en Hubble de grond in geboord. En tenslotte het idee dat het gehele heelal opgebouwd moet zijn uit materie waar wij ook uit bestaan. In ons lichaam zitten protonen, neutronen en vast nog een heleboel andere interessante elementaire deeltjes en uit dat soort bouwstenen (van licht tot zwaar, van waterstof tot ijzer) bestaat het heelal. Fout! Ook dat heilige huisje is gevallen. Sinds de waarnemingen van de satelliet WMAP weten we dat slechts 4% van  het heelal uit gewone (baryonische) materie bestaat [1]die baryonische materie bestaat op haar beurt weer voor 75% uit waterstof, 24% uit helium en 1% uit zwaardere elementen. 21% schijnt te bestaan uit donkere materie en maar liefst 75% van het heelal, driekwart van alles, bestaat uit donkere energie. Ik heb het over deze geheimzinnige goedjes regelmatig op dit astropodium gehad (zie de categorie donkere materie/energie, alwaar tien astroblogs over het onderwerp met de nodige info te vinden zijn). De laatste tijd heb ik elders wat berichten gelezen over actuele ontwikkelingen rondom donkere energie. Geen waarnemingen van satelliet x of y, maar puur theoretisch denkwerk. Zoals ik eerder al heb verteld denken de meeste natuurkundigen dat de donkere energie in feite de energie van het vacuüm is, de zogenaamde nulpuntsenergie.

Het was in feite Albert Einstein die met z’n Kosmologische Konstante Λ (lambda) de eerste was die dit opperde. De energiedichtheid van het vacuüm, zo’n 10-29 gr/cm3 is constant (zie de horizontale lijn in de grafiek hiernaast). Die dichtheid had het vacuüm dertien miljard jaar geleden, die dichtheid heeft het nu en die zal het altijd houden. Tenminste, volgens de vacuüm-interpretatie van de donkere energie. Probleem wat je dan wel hebt is dat de theoretische waarden een factor 120 afwijken van de waargenomen waarden.  Donkere energie geeft een druk naar buiten en veroorzaakt daarom een expansie van het heelal. Die versnelde expansie van het heelal is in 1998 met behulp van supernovae waargenomen. Dat levert een heelal op dat maar doorgaat en doorgaat met uitdijen tot alles is opgebrand, uitgedoofd, in zwarte gaten gestopt en als die laatsten ook volgens de Hawkingverdamping zijn geëxplodeerd blijft er werkelijk alleen een koud heelal over, met losse koude deeltjes gevuld. The Big Chill, zoals ze dat in Amerika noemen.  De koudedood van het heelal noemen wij het. Niet een vrolijk vooruitzicht [2]ik heb op zolder nog een boek liggen van Paul Davies uit 1994, getiteld De laatste drie minuten. Daarin wordt uitvoerig over dat einde van het heelal geschreven. In dat boek zat ook nog een artikel … Continue reading. Tenzij donkere energie ná­et constant in energiedichtheid is. En dan komt de theorie van de Quintessentie om de hoek kijken. Het voert te ver om hier de verschillende ideeën te vertellen over quintessentie [3]lees: ik heb effe geen zin om mij daar op dit moment in te verdiepen, maar het komt er op neer dat deze donkere energievorm dynamisch van karakter is, in tegenstelling tot de Kosmologische Konstante, en dat de eeuwige versnelling van de uitdijing van het heelal geen absoluut gegeven is. Eén variant van de quintessentie-theorie is die van de fantoom-donkere energie. Nee, eerlijk ik verzin het niet zelf, het zijn termen die door bloedjeserieuze natuurkundigen worden gebezigd. Fantoom-donkere energie neemt in dichtheid toe met de tijd en daarmee zorgt hij met z’n negatieve druk (tegengesteld aan de zwaartekracht) voor een steeds sneller uitdijend heelal. In dat heelal zal niet alleen de ruimte tussen sterrenstelsels groter worden, maar ook de sterrenstelsels, de sterren en planeten en zelfs atomen en kernen uit elkaar vallen. Sterker nog, op een nogal destructieve wijze zal het heelal aan z’n einde komen. Geen rustige koudedood, maar een geweldadig uiteenvallen van de materie in het heelal, een Big Rip zoals ze het in het Engels noemen.

Credit: NASA / CXC / M.Weiss

Uitgaande van schattingen van de hoeveelheid fantoom-energie zijn er zelfs scenario’s berekend hoe snel alles uiteen zal vallen: Zo’n 60 miljoen jaar voor het einde wordt het Melkwegstelsel uit elkaar getrokken, zo’n 3 maanden voor het einde is het zonnestelsel hetzelfde lot beschoren. De Aarde valt zo’n 30 minuten voor het einde uiteen en uiteindelijk vallen alle atomen uit elkaar, ongeveer 10-19 seconden voor het einde [4]waarin geen rekening is gehouden met de zekerheid, dat de Aarde al voor het einde van het heelal zal zijn vernietigd door de uitdijende Zon aan het einde van haar leven, over ongeveer 5 miljard jaar.. De huidige gegevens laten zien dat dit doemscenario zich pas over zo’n 100 miljard jaar zal afspelen. Klinkt tamelijk ver weg, maar het is dichterbij dan de 10145 jaar die nodig is om de koudedood van het heelal te bereiken. Wel een droevig verhaal zo op de zondagmiddag. Je kan wel merken dat de mei-vakantie er bijna op zit en ik morgen weer moet gaan werken. 😉 Welk van de varianten van de donkere energie uiteindelijk de juiste blijkt te zijn ligt nog helemaal open. Ik verwacht dat de NASA-satelliet GLAST, die 14 december 2007 zal worden gelanceerd, hierin wel het nodige baanbrekende werk zal doen. Mark my words. Bron: diverse artikelen in Wikipedia, o.a. over donkere energie.

References[+]

References
↑1 die baryonische materie bestaat op haar beurt weer voor 75% uit waterstof, 24% uit helium en 1% uit zwaardere elementen
↑2 ik heb op zolder nog een boek liggen van Paul Davies uit 1994, getiteld De laatste drie minuten. Daarin wordt uitvoerig over dat einde van het heelal geschreven. In dat boek zat ook nog een artikel dat ik had bewaard van 11 maart 2000 getiteld Slagveld Heelal van Dirk van Delft. Het verscheen in de wetenschapskatern van NRC-Handelsblad en het beschreef de tragedie in vijf bedrijven van het einde van het heelal.
↑3 lees: ik heb effe geen zin om mij daar op dit moment in te verdiepen
↑4 waarin geen rekening is gehouden met de zekerheid, dat de Aarde al voor het einde van het heelal zal zijn vernietigd door de uitdijende Zon aan het einde van haar leven, over ongeveer 5 miljard jaar.

Spirit vindt restanten van oude vulkaanuitbarsting

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/JPL-Caltech

Het marskarretje Spirit, dat al een jaar of vier samen met tweelingbroer Opportunity over Mars heen zwerft, heeft onlangs restanten gevonden van een vulkaanuitbarsting die lang geleden moet hebben plaatsgevonden. De Spirit verblijft momenteel in een gebied genaamd ‘Thuisplaat’ (Homeplate), deel van de Columbiaheuvels, die op hun beurt weer deel uitmaken van de Gusev krater. Thuisplaat bestaat uit 2 meter dik basalt, die vulkanisch van  oorsprong is. De Marskenners denken dat ooit vulkanisch materiaal ‘in kontakt’ moet zijn gekomen met water dat ter plekke aanwezig was en dat kontakt moet nogal explosief zijn gegaan. Het hoge chloorgehalte in het gesteente wijst erop dat een dergelijk kontakt tussen heet vulkanisch basalt en koud water moet hebben plaatsgevonden. De sterkste aanwijzing voor de explosieve vulkanische oorsprong van Thuisplaat is een kleine ‘bomkrater’, vier cm in doorsnede, die ontstaan is toen bij een vulkaanuitbarsting stukken steen de lucht invlogen en vervolgens in zacht materiaal ploften (zie foto). Die kleine krater is door de Spirit haarscherp in beeld gebracht. Gisteren verscheen in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Science een artikel over de ontdekking. Bron: NASA/JPL.

IJs op Mars varieert in diepte

Credit: NASA/JPL-Caltech

Mars is trouwens de laatste tijd sowieso in het nieuws, want deze week werd ook bekend dat de Odyssey, ook weer zo’n NASA-Marsverkenner [1]eentje die in dit geval rondjes om de planeet vliegt, ontdekt heeft dat het ijs in de bodem van Mars varieert in diepte. Met het zogenaamde Thermal Emission Imaging System aan boord van de Odyssey kan men zeer kleine variaties in de bodemtemperatuur meten en dat is weer een aanwijzing voor de aanwezigheid van ijs in de bodem. Soms ligt het ijs enkele centimeters onder de oppervlakte, soms zit het meters diep. In het eerste geval zou ik persoonlijk van schepijs willen spreken. 😉 Maar even alle gekheid op een ijsstokje, in de foto hiernaast gemaakt met de Odyssey is met kleuren de ijsdiepte te zien. Blauw is dicht aan de oppervlakte, rood diep onder het oppervlakte en groen is ertussen. Op 3 mei, eergisteren dus, verscheen een artikel over Odyssey’s bevindingen in het Britse wetenschappelijke tijdschrift Nature. Volgend jaar hoopt de NASA met de Phoenix Mars Lander op één van de polen van Mars dat ijs nader te gaan bestuderen. Bron: alweer NASA en JPL.

References[+]

References
↑1 eentje die in dit geval rondjes om de planeet vliegt

Astronaut Walter Schirra overleden

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

Gisteren is op 84-jarige leeftijd Walter Schirra overleden. Hij was de enige astronaut die deelnam aan alle NASA-ruimtevaartprogramma’s: de Mercury-, Gemini- en Apollo-missies [1]het Space Shuttle-programma even buiten beschouwing latend. Schirra behoorde tot de legendarische eerste zeven piloten van de NASA, die in 1959 uit een groep van 110 piloten werden geselecteerd (zie de film The Right Stuff voor alle details). Hij was commandant van de eerste echte Apollovlucht, nr. 7 [2]zoals bekend kwam de bemanning van Apollo 1 bij een brand om het leven. De Apollo’s 2 t/m 6 waren onbemand., die 11 oktober 1968 werd gelanceerd. Z’n eerste ruimtevlucht maakte Schirra met de 5e Mercury-vlucht op 3 oktober 1962. Hij vloog toen zes keer om de Aarde heen in welgeteld 9 uur en 13 minuten. Op 15 december 1965 ging Schirra samen met astronaut Tom Stafford in de Gemini 6-A omhoog. Onderweg naderden ze de Gemini-7 enkele centimeters en in een soort rendez-vous vlogen ze vijf uren naast elkaar door de ruimte. In 1969 verliet Schirra de NASA en werd hij commentator bij CBS News. Schirra schijnt als astronaut een echte lolbroek te zijn geweest. Volgens de verhalen zou een zuster hem een paar keer tevergeefs om een flesje met urine hebben verzocht. Schirra vulde vervolgens een 22 litertank met warm water, een reinigingsmiddel en jodium en dat zette hij op het bureau van de zuster. Dat mens moet zich werkelijk kapotgeschrokken hebben. Bron: NASA.

References[+]

References
↑1 het Space Shuttle-programma even buiten beschouwing latend
↑2 zoals bekend kwam de bemanning van Apollo 1 bij een brand om het leven. De Apollo’s 2 t/m 6 waren onbemand.

COROT heeft z’n eerste exoplaneet te pakken

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Credit: NASA, ESA and G. Bacon

De Franse exoplaneetjager COROT heeft z’n eerste vangst binnen: de exoplaneet COROT-Exo-1b die draait om een gele dwergster 1.500 lichtjaar verderop in het sterrenbeeld Eenhoorn (Monoceros). De planeet is zwaar: 1,3 keer zo zwaar als Jupiter. Z’n straal is 1,78 keer zo groot als die van Jupiter. Hij draait eens per 1,5 dag een rondje om de ster, dus z’n afstand tot die ster is erg klein. COROT werd op 27 december 2006 gelanceerd met een Russische Soyuz draagraket vanaf Baikonur Cosmodrome in Kazachstan. Op 3 februari 2007 starten de wetenschappelijke instrumenten aan boord van de COROT. De COROT moet in staat zijn om met behulp van de zogenaamde transitie-methode exoplaneten bij andere sterren te ontdekken die enkele malen zo zwaar als de Aarde zijn. Hij kijkt daarbij naar kleine dips in het sterrenlicht, veroorzaakt door een passerende planeet die precies tussen de ster en de Aarde langstrekt. Het tweede doel van de COROT is om het binnenste van andere sterren te bestuderen. Dat laatste schijnt asteroseismologie te heten en daarbij kijkt men naar variaties in de lichtsterkte van sterren. Die variaties ontstaan weer door mechanische golfbewegingen in het binnenste van de sterren. De seismologische waarnemingen tot nu toe zijn volgens de missieleiding erg bemoedigend. COROT functioneert zelfs beter dan gepland. Op drie februari startte COROT haar werkzaamheden. Drie mei, dus drie maanden later, volgde de bekendmaking van de eerste exoplaneet. Eén exoplaneet per drie maanden. Ik neem aan dat de COROT nog echt op stoom moet komen, want een ruimtevaartuig dat speciaal is gemaakt om exoplaneten te kunnen ontdekken moet toch meer opleveren? Bron: ESA.

Europa rijst boven Jupiter uit + Rode Vlek jr.

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/JPL-Caltech

De NASA is eergisteren weer met een serie foto’s gekomen die de New Horizons ruimtemissie op 28 februari j.l. heeft gemaakt tijdens z’n fly-by langs Jupiter. Met behulp van de Long Range Reconnaissance Imager (LORRI) aan boord van de New Horizons werd om 11.28 uur UT die dag deze foto gemaakt: de maan Europa die boven de reuzenplaneet Jupiter aan de horizon verschijnt. Mooi plaatje, toch? De foto werd zes uren genomen nadat de New Horizons z’n kleinste afstand tot Jupiter had. Het leuke van de foto is dat het idee ervoor niet van wetenschappers kwam, maar van de amateur Richard Hendricks uit Austin (Texas). Via internet hadden geleerden verbonden aan New Horizons gevraagd om ideeën voor ‘poses’ van Jupiter en z’n manen en Hendricks (klinkt als een verre landgenoot) had daarop gereageerd. Op het moment van de foto stond New Horizons op 2,3 miljoen km van Jupiter en 3 miljoen km van Europa. Voor de liefhebbers zijn er trouwens nog veel meer foto’s te downloaden van de fly-by van 28 februari. In totaal heeft de New Horizons die dag voor 34 Gigabyte (!) aan data verzameld en daarvan is inmiddels 70% naar de Aarde, 600 miljoen km verderop, verzonden [1]dat gaat via zo’n kleine antenne, dus gaat het allemaal erg traag. We mogen echt niet klagen hoor. Wie dat vervolgens naar z’n harde schijf wil downloaden mag wel een nieuwe PC kopen. Eén van die foto’s is een schitterende kleurenfoto van Rode Vlek Junior (zie hieronder). De New Horizons vloog op 28 februari langs Jupiter om ‘m een gravitationele zwieper te geven, die het ruimtevaartuig weer verder op weg naar z’n uiteindelijke bestemming brengt: de ex-planeet, inmiddels dwergplaneet Pluto. Hij komt daar omstreeks juli 2015 aan. Bron: New Horizons.

Credit: NASA/JPL-Caltech

References[+]

References
↑1 dat gaat via zo’n kleine antenne, dus gaat het allemaal erg traag. We mogen echt niet klagen hoor

Komeet Lovejoy (C/2007 E2) te zien

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Credit: Sky & Telescope

Volgens de berichten zou de komeet Lovejoy op dit moment best wel helder zijn (ca. 7,6m). Zie het kaartje hiernaast en Jan z’n beschrijving van zijn waarneming van de komeet. Hij staat nou mooi ten oosten van Wega en gaat de komende dagen een stuk door Hercules heen. Komt ‘ie nog in de buurt van de bolhoop M92? Wie het weet mag het zeggen.