16 januari 2021

Planeten kunnen sterren ‘vervuilen’

Interne structuur van de Zon en een rode reus

Interne structuur van de Zon en een rode reus

Sinds 1995 weten sterrenkundigen dat er rond andere sterren ook planeten draaien, de inmiddels welbekende exoplaneten. Men weet ook al bijna tien jaar dat planeten vooral voorkomen bij sterren die veel ijzer bevatten. Sterren met planeten blijken ongeveer twee keer zoveel metalen [1] te bevatten als sterren zonder planeten. De vraag was tot nu toe of die metaalrijkdom van sterren de oorzaak is van de aanwezigheid van planeten of juist het gevolg ervan. Die vraag is sinds kort beantwoord door een team sterrenkundigen van de ESO [2] onder leiding van de Italiaan Luca Pasquini: planeten veroorzaken de metaalrijkdom van sterren! De sterrenkundigen keken naar planeten bij twee soorten sterren: witte dwergen en rode reuzen. Uit het onderzoek met de ESO telescopen in Chili (La Silla Paranal) en Duitsland (Tautenburg)  bleek dat er bij rode reuzen geen verschil in metaalgehalte is tussen sterren met planeten en sterren zonder planeten. Bij de rode reuzen is sprake van grote convectiestromen en die zorgen ervoor dat verontreiniging van metalen door exoplaneten snel wordt vermengd. De massa van de convectielaag in rode reuzen is wel 35 keer ze groot als van de Zon (zie de figuur hierboven). Kleinere sterren, zoals witte dwergen, hebben die convectiestromen nog veel minder en bij die klasse van sterren valt op dat degenen met exoplaneten meer metalen in hun buitenlagen hebben dan degenen zonder exoplaneten. Sterren met een protoplanetaire schijf om zich heen zullen door die schijf verontreinigd worden met metalen. Sterren van licht gewicht zoals de Zon zullen die metaalrijkdom aan de oppervlakte behouden, terwijl de rode reuzen door hun inwendige convestiestromen verhoudingsgewijs minder metalen zullen bevatten. En zodoende lijken die lichte sterren op een Tiramisu of een Capuccino, aldus teamleider Luca Pasquini: alleen cacaopoeder bóvenop het oppervlak. Een mooie uitspraak, die alleen een Italiaan kan maken! Bron: ESO.

  1. sterrenkundigen noemen alles wat zwaarder is dan waterstof en helium al metalen []
  2. voluit de European Organisation for Astronomical Research in the Southern Hemisphere []

Comments

  1. maisam zegt

    ik snap er niks van kunnen jullie dat even voor een kind van groep

    6 uitlegggen????????????????????????????????????????????

  2. Sterren bestaan vooral uit de twee lichtste elementen in het heelal: waterstof en helium. De stofschijven rondom jonge sterren bevatten veel zwaardere elementen (door sterrenkundigen metalen genoemd) en die stofschijven, waaruit planeten kunnen ontstaan, blijken de sterren met die metalen te kunnen vervuilen. Bij grote sterren zoals rode reuzen is dat niet meer te zien, omdat die van binnen nogal borrelen en de vervuiling over de hele ster wordt uitgesmeerd. Duidelijk zo?

  3. Wat een intressante dingen allemaal. Ik doe al wat ervaringen op via Sky. Ook zoek ik informatie op als ik het nodig heb. Maar een ding vraag ik mij nog altijd af, ik weet niet of je ooit Sky hebt gebruikt, [Zit in Google Earth] maar als ik een rode reus opzoek of wat dan ook, dan zijn ze soms blauw. Weet jij hoe dit komt, want zonnen zijn toch meestal gewoon rood?

    Mvg,

    Perry

  4. Ik ben op deze datum (9 juli 2007) geboren

Speak Your Mind

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: