Maandelijks archief: november 2007

Hubble’s opvolger in de versnelling door Spacewire

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Dynamic Engineering

De bedoeling is dat in 2013 de opvolger van de Hubble ruimtetelescoop, de James Webb Space Telescoop (JWST), wordt gelanceerd. Hubble kan dan officieel met pensioen en de JWST (kosten: $ 4,5 miljard, ahum…) kan dan met ongekende mogelijkheden een nieuwe fase inluiden in het ruimte-onderzoek. Technici van NASA’s Goddard Space Flight Center in Greenbelt (Maryland, VS) zijn er in geslaagd om het zogenaamde Spacewire [1]In feite een soort van netwerkverbinding, deels gebaseerd op de IEEE 1355 communicatiestandaard.  Ik vind het Nederlandse ‘ruimtedraad’ geen mooi woord, dus ik hou lekker de Engelse … Continue reading toe te passen in de JWST en daarmee de productie mogelijk te maken van grotere foto’s met meer resolutie. Spacewire is oorspronkelijk door de Europese tegenhanger van de NASA ontwikkeld, de ESA. In de JWST zullen 66 miljoen detector pixels gebruikt gaan worden en die hebben een grote sensor. Zo’n grote sensor moet snel z’n data kunnen communiceren en daar gaat dat spacewire voor zorgen. En door die toepassing komen de mooie plaatjes van de JWST in versnelling op Aarde. De techniek wordt al gebruikt in de Lunar Reconnaissance Orbiter en de Geostationary Operational Environmental Satelliet. Zo, nog zo’n 2.190 nachtjes slapen en de James Webb ruimtetelescoop gaat omhoog! 🙂 Bron: Space.com.

References[+]

References
↑1 In feite een soort van netwerkverbinding, deels gebaseerd op de IEEE 1355 communicatiestandaard.  Ik vind het Nederlandse ‘ruimtedraad’ geen mooi woord, dus ik hou lekker de Engelse versie.

Wat gebeurde er vóór de Big Bang?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: unknown

Op de Canadese radio 1 hebben ze een wekelijkse show genaamd Quirks & Quarks, gepresenteerd door Bob McDonald. Afgelopen zaterdag hadden ze een uitzending over de vraag wat er vóór de Big Bang was, de oerknal waarmee het heelal is ontstaan. De gehele uitzending, 53 minuten lang, is voor de liefhebbers als MP3 te downloaden (22 Mb groot). Het interessante is dat het oeratoom dat in de Big Bang explodeerde hetzelfde probleem kent als zwarte gaten: een oneindige dichtheid en temperatuur in een oneindig klein volume. Gisteren schreef ik over de gravasterren, die geopperd zijn om het oneindigheidsprobleem van de singulariteiten in zwarte gaten te omzeilen. Diezelfde neiging hebben kosmologen ook met het oeratoom. Ook daarvoor moet toch een oplossing zijn om de oneindigheden te vermijden. Eén van die kosmologen is Paul Steinhardt (Princeton), die ook heeft meegedaan aan de uitzending van Quirks & Quarks. Hij probeert de oneindigheid te voorkomen door te werken met zogenaamde membranen. Wil je daar mee over weten? Luister dan naar de uitzending. Ik heb trouwens in eerdere astroblogs al geschreven over sterrenkundigen die doorgedrongen zijn tot het magische moment T=0. Lees ze maar es na als naslag. Interessant. 😉 Bron: Cosmic Variance.

Voer voor psychologen op ’testvlucht’ naar Mars

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: IBMP

In 2008 zullen zes vrijwilligers met elkaar in een volledig afgesloten cabine een Marsreis van 520 dagen nabootsen. In april schreef ik over de oproep van de ESA voor vrijwilligers en dat heeft geholpen: er waren in totaal 5.610 brieven van kandidaten. In Rusland zelf kwamen ook enkele duizenden aanmeldingen en daar worden er dit jaar nog zes uit geselecteerd. Afgelopen zaterdag stond er een interessant artikel in de wetenschapsbijlage van NRC-Handelsblad over de geplande simulatie. Daaruit blijkt dat met name de vraag interessant is hoe de zes proefkonijnen gedurende die 520 dagen met elkaar omgaan en welke psychologische effecten er gaan optreden. De ruimte van het IBMP (Institute of Biomedical Problems) wordt hermetisch afgesloten, dus eventjes een poosje buiten afkoelen na een fikse ruzie is er niet bij. Op 17 maart 2006 wees Artemis Westenberg, voorzitter van de Mars Society, er in haar lezing voor sterrenkundevereniging Christiaan Huygens al op dat psychologie een grote rol speelt in de simulaties. Ze weet er alles van, want zij én haar dochter hebben deelgenomen aan eerdere (kortere) simulaties in IJsland en de Verenigde Staten.  Lees verder →

Kern komeet 17P/Holmes los van z’n staart

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Thorsten Boeckel

De kern van de komeet 17P/Holmes, die de laatste weken prachtig aan de hemel staat in het sterrenbeeld Perseus, is losgeraakt van z’n ionenstaart! Da’s geen opzien-barende gebeurtenis, want onlangs is datzelfde gebeurt bij de komeet Encke. Verantwoordelijk voor dit soort kosmische koppensnellerij is de zonnewind. Die veroorzaakt magnetische stormen waardoor de staart van een komeet kan worden afgesneden van de komeetkern. De prachtige foto hierboven is van Thorsten Boeckel, die ‘m ergens op 1.700 meter hoogte in de Italiaanse Alpen heeft geschoten. Er is inmiddels ook al een 3D-foto van 17P/Holmes te zien. Haal die 3D-brilletjes dus maar uit de la. Het blijkt overigens dat in 1984 de bekende sterrenkundige Fred Whipple een verklaring heeft gegeven voor de eerdere uitbarstingen van 17P/Holmes in november 1892 en januari 1893. Volgens Whipple heeft de komeet een satelliet ( 😯 ) en af en toe botsen kern en satelliet op elkaar. Een abstract van Whipple’s artikel is hier te vinden. Afgelopen vrijdag liet Peter Boot overigens bij een bijeenkomst van Christiaan Huygens een heleboel prachtige foto’s van 17P/Holmes zien die op internet te vinden zijn. Een overzicht van die foto’s is hier te bewonderen. Bron: Spaceweather.com.

Leidse astrochemici vinden alcohol in kosmische cocktail

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA, ESA, M. Robberto (Space Telescope Science Institute/ESA) and the Hubble Space Telescope Orion Treasury Project Team.

Afgelopen donderdag, 8 november dus, is Suzanne Bisschop in Leiden gepromoveerd op het proefschrift “Complex molecules in the laboratory and star forming regions” Daarin laat ze zien dat zij met haar collega’s van de Leidse Sterrewacht (zonder ‘n’, zoals ’t hoort) in het laboratorium bij een temperatuur van 260 graden onder nul ethanol kan destilleren uit een cocktail van waterstofatomen en koolmonoxide-ijs. De laboratoriumexperimenten laten zien hoe in de interstellaire ruimte complexe moleculen kunnen ontstaan. Op 2 februari 2007 was Suzanne Bisschop te gast bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens om daar een lezing te geven over hetzelfde onderwerp. Op 1 november 2007 verscheen een publicatie van Bisschop en haar collegae in het vakblad Astronomy & Astrophysics. Geïnteresseerden kunnen het artikel hier lezen [1]met de vrij schokkende titel ‘H-atom bombardment of CO2, HCOOH and CH3CHO containing ices’. 😯 Eh.. de cursivering is van mij.. Bron: Universiteit van Leiden.

References[+]

References
↑1 met de vrij schokkende titel ‘H-atom bombardment of CO2, HCOOH and CH3CHO containing ices’. 😯 Eh.. de cursivering is van mij.

Gravasterren: de alternatieve zwarte gaten

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: Pawel Mazur (Universiteit van South Carolina,VS) en Emil Mottola (Los Alamos National Laboratory, VS)

Sterrenkundigen worstelen al jaren met hét probleem van zwarte gaten: de singulariteit, de kern van het zwarte gat met een oneindig klein volume en een oneindige dichtheid. De ruimte-tijd erin is oneindig sterk gekromd en ruimte en tijd houden daar op te bestaan, met als gevolg dat de natuurwetten daar ook niet meer geldig zijn. Sterrenkundigen (en andere wetenschappers ook) zitten niet graag opgescheept met plekken waar de natuurwetten niet meer gelden. Om die laatste reden is er een alternatief bedacht voor zwarte gaten waarin een dergelijke singulariteit niet voorkomt: de gravasterren (gravastars [1]van GRAvitational VAcuum STAR. in ’t Engels), zoals voorgesteld door Pawel Mazur (Universiteit van South Carolina,VS) en Emil Mottola (Los Alamos National Laboratory, VS) in 2001. Net als zwarte gaten ontstaat een gravaster door een gravitationele ineenstorting (kollaps). Maar het grote verschil is dat bij de kollaps van een gravaster de ruimte zelf een fase-overgang meemaakt die de kollaps doet stoppen. In de kern ontstaat een soort van leegte (void in ’t Engels), een vacuum waar ruimtetijd enorm gekromd zijn en waar de ruimte een naar buiten gekeerde kracht uitoefent, vergelijkbaar met de kracht van donkere energie. Lees verder →

References[+]

References
↑1 van GRAvitational VAcuum STAR.

Bad Astronomy Blog gedeeld eerste!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Phil Plait

In de Weblog-awards 2007 is Phil Plait’s Bad Astronomy Blog gedeeld eerste geworden! Afgelopen donderdag sloot de poll en uiteindelijk bleken zowel Bad Astronomy Blog als Climate Audit exact 20.000 stemmen te hebben. Nou ja, exact…er waren die donderdag onduidelijkheden over de stemming en in onderling overleg met de twee koplopers is toen door de organisatoren besloten om twee winnaars aan te wijzen. Mmm, beetje vreemde manier van winnen. Ik kan mij voorstellen dat geen van beide winnaars hier echt tevreden mee is. Bron: Webawards.com.

Raadsel van kosmische straling opgelost

Geplaatst op door Arie Nouwen
6

Credit: Danish National Space Center

Bijna honderd jaar geleden werd voor het eerst kosmische straling [1]Kosmische straling is een verzamelnaam voor hoog-energetische straling die ons vanuit de ruimte bereikt. Onder deze straling bevinden zich geladen deeltjes, zoals protonen en kernen van helium en … Continue reading waargenomen, maar de oorsprong van deze straling was altijd een mysterie. Tot kortgeleden tenminste, want een internationaal team van wetenschappers is erin geslaagd om met behulp van het Pierre Auger Observatorium [2]Op de Pampa Amarilla aan de voet van de Andes staan op een oppervlak van 3000 km2 1.500 met water gevulde tanks. Die registreren de lawine van secundaire deeltjes. in Argentinië voor het eerst bronnen van kosmische straling te identificeren. De deeltjes met de allerhoogste energie uit het heelal die de aarde bereiken blijken uit de richting van superzware zwarte gaten te komen. Een probleem met die identificatie was altijd dat de deeltjes van de kosmische straling door botsingen met deeltjes in de atmosfeer een zogeheten air shower van secundaire deeltjes [3]Ook wel genoemd extended air shower (EAS). veroorzaakten. Lees verder →

References[+]

References
↑1 Kosmische straling is een verzamelnaam voor hoog-energetische straling die ons vanuit de ruimte bereikt. Onder deze straling bevinden zich geladen deeltjes, zoals protonen en kernen van helium en zwaardere elementen, maar ook hoog-energetische fotonen (?-straling) en neutrino’s. De energieën van deze deeltjes lopen uiteen van rond de 109 eV (elektronvolt) tot enkele malen 1020 eV.
↑2 Op de Pampa Amarilla aan de voet van de Andes staan op een oppervlak van 3000 km2 1.500 met water gevulde tanks. Die registreren de lawine van secundaire deeltjes.
↑3 Ook wel genoemd extended air shower (EAS).

Tatatatáá: de nieuwe sterrengids!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: St. De Koepel

Het is toch ieder jaar weer een bijzonder moment: wanneer je de nieuwe sterrengids krijgt. Gisteravond was het weer zover bij Christiaan Huygens. Jan had een hele doos uit Utrecht, zetel van de KNVWS/De Koepel, meegenomen en tegen betaling van € 22,- (winkelprijs € 24,95) kon je ‘m meenemen. Met die gids, 176 bladzijden groot, heb je weer een prachtig overzicht in handen van de sterrenkundige gebeurtenissen die ons in 2008 te wachten staan. Alvast een tipje van de sluier opgelicht: op 21 februari zal er rond vier uur ’s nachts een totale maansverduistering plaatsvinden. Op 1 augustus is ’s morgens een gedeeltelijke zonsverduistering te zien (totaal in Azië) en tenslotte bedekt de maan Venus op 1 december. Dat laatste gebeurt vaker, maar het is voor het eerst sinds 25 september 1924 dat dit gebeurt terwijl de zon ónder de horizon staat. Er staat ons dus weer een boeiend jaar te wachten. Met de nieuwe sterrengids hebben de samenstellers Mat Drummen en Jean Meeus (en de vele medewerkers) weer een prachtig staaltje vakwerk afgeleverd! 🙂 Op de voorkant van de gids staat overigens een Hubblefoto van een deel van de Melkweg in het sterrenbeeld Schorpioen. Een deel van de nevel NGC 6357 en van de open sterrenhoop Pismis 24 is er op te zien. Op de achterzijde onze maan met…Saturnus. Die geringde planeet werd zoals we weten op 22 mei door de maan bedekt en dat is prachtig vastgelegd door Arnaud Kranenburg uit Vlaardingen. Alleen al om de omslag moet je de sterrengids kopen. 🙂