Maandelijks archief: november 2007

23 november publiekslezing klimaatverandering!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NOAA

Op vrijdag 23 november zal Dr. Ir. P. Siegmund bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens de jaarlijkse publiekslezing verzorgen. Deze is getiteld Klimaatverandering, het klimaat in de afgelopen en komende 100 jaar. Een zeer actueel thema gelet op het debat tussen wetenschappers en politici over de vraag of de klimaatverandering door de mens of door de natuur zelf wordt veroorzaakt. Zie o.a. m’n astroblog van 14 juli over die klimaatdiscussie én de poll die daarover gevoerd is. Siegmund’s lezing even in een notedop: Door de stijgende concentratie van kooldioxide en andere broeikasgassen in de atmosfeer kan het klimaat op aarde veranderen. Zo’n klimaatverandering wordt voorspeld met modellen van de circulatie van de atmosfeer en de oceanen. Deze modellen voorspellen dat deze eeuw de temperatuur wereldwijd met 1 tot 4 gr. C zal stijgen. De afgelopen twintig jaar is de gemiddelde temperatuur op aarde geleidelijk aan hoger geworden. Het doel van de lezing is de toehoorder een genuanceerd beeld te geven over wat we weten en nog niet weten over de invloed van menselijk handelen op het klimaat. De zaal bij Huygens is om 20.00 uur open en de lezing begint om 20.30 uur. Niet-leden betalen € 5,- toegangsgeld hebben gratis toegang! Hoe je bij Huygens komt? Lees de routebeschrijving.

De LHC is koel genoeg

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: CERN

De superdeeltjesversneller Large Hadron Collider (LHC), die momenteel bij CERN (Genéve, Zwitserland) gebouwd wordt, heeft woensdag z’n zogenaamde cryogene systeem voltooid. Dat is het koelings-systeem waarmee ultralage temperaturen tot net boven het absolute nulpunt (-273,15 oC) bereikt kunnen worden. Het systeem, waarmee de supergeleidende magneten in de LHC moeten worden gekoeld, is het grootste koelingssysteem op aarde. Om in totaal 36.800 ton materiaal in de versneller tot krap 1,9 oC boven het absolute nulpunt te koelen is ruim 10.000 ton vloeibare stikstof en 130 ton vloeibaar helium nodig. Plus een lekdicht systeem. De komende maanden worden acht sectoren van de versneller een voor een gekoeld en getest. In mei 2008 is de bedoeling dat de LHC daadwerkelijk in gebruik wordt genomen. Cool! 😉 Bron: NRC-Handelsblad, 8 november 2007.

Zwarte gaten in de LHC?

Nou we het toch over die LHC hebben: ik heb al eens eerder geschreven over de vraag of deeltjesversnellers als LHC in staat zijn om zwarte gaten te produceren. Het grappige (nou ja, grappig) is dat onlangs een artikel verscheen van 185 pagina’s lang getiteld Heavy Ion Collisions at the LHC – Last Call for Predictions, waarin de auteurs (van 82 instituten!) voorspellingen doen voor de LHC. Op blz. 170 daarvan begint in paragraaf 9.2 een voorspelling voor de zwart gatproductie in de LHC.  Het is geen gemakkelijke kost, maar te lezen valt dat de LHC in staat moet worden geacht zo’n miljard zwarte gaten te produceren ( 😯 ), maar dat die geen bedreiging voor ons vormen omdat ze zeer snel volgens het Hawkingproces verdampen. De vraag is of er ook stabiele zwarte gaten kunnen worden geproduceerd of restanten van zwarte gaten (Black Hole remnants, oftewel BHR’s). De auteurs van het stukje over de zwart gatproductie zien het wat dat betreft niet somber in: volgens hen is het een unieke gelegenheid meer te weten te komen over quantumzwaartekracht. Bron: The Quantum Pontiff.

De maan voor ’t eerst in HDTV

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: JAXA/NHK

Het Japanse ruimtevaart-agentschap JAXA heeft een video gepubliceerd die de Kaguya-maanverkenner van de maan heeft genomen. De Kaguya vloog van zuid naar noord over de maan, zo’n 100 km van het oppervlak verwijderd en de opnames zijn in HDTV-kwaliteit. Dat is voor het eerst dat een dergelijke sublieme kwaliteit bij maanopnames is gemaakt. We zien eerst de westkant van de door de zon verlichte Oceanus Procellarum. In het tweede deel van de video zien we de noordkant van de maan. De zon staat daar lager en dat geeft langere schaduwen. Tenslotte zien we de terminator in beeld, de grens tussen het verlichte en donkere gedeelte van de maan. Erg mooi hoor die video. Mmmm, toch es met m’n vrouw gaan praten over de aanschaf van een HDTV. 🙂 Bron: Planetary.org/blog.

Einstein ook na z’n dood nog lucratief

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Public Domain

Albert Einstein is al een tijdje dood (RIP 18 april 1955), maar volgens het tijdschrift Forbes is hij nog altijd één van de meest lucratieve doden. In hun onlangs gepubliceerde Top-13 van lucratieve doden staat Einstein op de vijfde plaats met $ 18 miljoen inkomsten de laatste twaalf maanden. Dat wil zeggen dat met name het Disneyconcern deze inkomsten had, want zij hebben een hele serie Einstein-producten op de markt gebracht zoals speelgoed, CD’s, DVD’s en boeken voor kinderen tussen 3 maanden en 3 jaar. Einstein for kidz dus. 🙂 Nummer 1 op Forbes lijst staat (alweer voor de zesde achtereenvolgende keer) Elvis Presley. Die bracht maar liefst $ 232 in het laadje. Voor Einstein betekent het allemaal dat we z’n beroemde formule moeten herzien: Einstein=Much Cash2. 🙂 Bron: DailyGalaxy.com.

Zomertijd-poll is klaar

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: Public Domain

De teerling is geworpen [1]Oftewel Alea iacta est, aldus Julius Ceasar.: de zomertijd wordt afgeschaft. Tenminste, dat is de mening van 70% van de astrobloglezers die mee hebben gedaan met m’n zomertijd-poll. De poll is zojuist gesloten, dus meedoen kan niet meer. Betekent dus dat de zomertijd, een idee van Benjamin Franklin uit 1784 [2]Hij schreef er destijds een artikel over in de Journal de Paris, An Economical Project genaamd. onder de lezers niet populair is.  Bijna een kwart vond ’t best zoals het is en 7% moest er nog eens diep over nadenken. Uitgedacht inmiddels? 🙂

References[+]

References
↑1 Oftewel Alea iacta est, aldus Julius Ceasar.
↑2 Hij schreef er destijds een artikel over in de Journal de Paris, An Economical Project genaamd.

Discovery is geland in Florida

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

Met commandant Pam Melroy en piloot George Zamka achter de stuurknuppels is vanavond de spaceshuttle Discovery geland op Kennedy Space Center in Florida. STS-120, die 15 dagen, 2 uur, 24 minuten en 2 seconden duurde, is daarmee afgesloten. De volgende missie zal STS-122 zijn, de Atlantis die voor 6 december gepland staat. Geen idee waar STS-121 gebleven is. Ik heb trouwens net nog even naar buiten gekeken en zag daar 17P/Holmes mooi aan de hemel staan. Maar da’s weer een heel ander verhaal. En nou ga ik naar voetballen kijken. Over andere verhalen gesproken.

Tweede zonnestelsel ontdekt

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

credit: NASA/JPL-Caltech

De laatste jaren worden vele exoplaneten ontdekt, planeten buiten ons eigen zonnestelsel, maar de planeten bij de ster 55 Cancri [1]Juist ja, in het sterrenbeeld Kreeft (Cancer). De ster heet ook wel ?1 Cancri. zijn wel erg bijzonder. Het zijn er maar liefst vijf in getal, dus iets minder dan de acht planeten die om de zon cirkelen. Het planetensysteem om 55 Cancri zou daarom als zusje van het zonnestelsel kunnen worden beschouwd. Het is ook dichtbij, namelijk ‘slechts’ 41 lichtjaren. Er waren al vier planeten om de ster bekend, maar onlangs is een vijfde gevonden. Het is een zware planeet, zo’n 45 keer zwaarder dan de Aarde, en hij bevindt zich in een ‘bewoonbare’ zone, d.w.z. dat de temperatuur er vloeibaar water toelaat. De ontdekking van de vijfde planeet was lastig. Exoplaneten worden ontdekt door goed naar de positie van de ster te kijken: als die een beetje wiebelt is dat een indicatie voor een planeet. Maar vijf planeten die om zo’n ster draaien hebben wel een verdraaid ingewikkeld wiebeleffect tot gevolg. Er waren 320 snelheidsmetingen nodig om de vijf planeten te kunnen onderscheiden. In feite is 55 Cancri een dubbelstersysteem. 55 Cancri A is een gele dwergster, iets kleiner dan onze zon. 55 Cancri B is een rode dwerg. De afstand tussen de twee sterren is 1.000 keer groter dan de afstand Aarde-Zon, dus de vijf planeten die om 55 Cancri B draaien merken weinig van die tweede ster. De recentelijk gevonden planeet staat iets dichter bij dan de Aarde van de zon, 116,7 miljoen km om precies te zijn, maar aangezien 55 Cancri iets kleiner is zijn de omstandigheden nagenoeg hetzelfde als op Aarde. We hebben hier dus een gevalletje ‘Tweede -Aarde’, net zoals Gliese 581C. Bron: NASA/JPL.

References[+]

References
↑1 Juist ja, in het sterrenbeeld Kreeft (Cancer). De ster heet ook wel ?1 Cancri.

Newton, MOND of MOG?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/CXC/CFA/ M.MARKEVITCH

De bekende Bulletcluster [1]Voluit de Bulletcluster 1E0657-558. begint inmiddels een goed testcase te worden voor de verschillende theorieën op het terrein van de zwaartekracht. Die cluster van sterrenstelsels wordt gezien als hét bewijs voor het bestaan van donkere materie. Er vindt daar een gigantische botsing plaats van twee afzonderlijke clusters. Afgelopen vrijdag hadden we bij Huygens een lezing van Anne-Marie Weijmans over donkere materie en toen kwam in de discussie naar voren dat er twee grote theorieën zijn over de zwaartekracht: Newton’s 17e eeuwse gravitatiewet (in feite door Einstein omgetoverd tot de Algemene Relativiteitstheorie) en de Modified Newtonian Dynamics (MOND) van Mordehai Milgrom uit 1981. Maar wat lees ik vandaag op Physics World: dat er ook nog eens een theorie is van de Modified Gravity (MOG) van John Moffat (Universiteit van Waterloo, Canada) en Joel Brownstein (Perimeter Institute for Theoretical Physics in Ontario, ook Canada). In MOG wordt een gravitatieconstante G gebruikt die varieert in tijd en ruimte. Da’s dus geen constante meer te noemen. 🙂 Met hun MOG hebben ze de Bulletcluster bestudeert. In deze cluster zijn gravitationele lenseffecten te zien, waarbij het vreemde is dat de lenseffecten sterker zijn bij de plaatsen waar minder zichtbare sterrenstelsels te zien zijn. Tot nu toe werd de aanwezigheid van donkere materie als dé verklaring hiervoor gezien. Maar Moffat en Brownstein zeggen dat met MOG de zwaartekracht aan de randen van de Bulletcluster sterker is dan in het centrum en dat daarom de lenseffecten er groter zijn. Daar is volgens hen geen donkere materie voor nodig. Met MOG kunnen ze ook andere zaken verklaren, zoals de vreemde versnelling in de snelheid van de Pioneersatellieten begin jaren zeventig. Ze kunnen er zelfs donkere energie mee verklaren. Tenminste, dat beweren Moffat en Brownstein. Of andere wetenschappers met hun ideeën meegaan betwijfel ik. Volgens Doug Clowe (Universiteit van Ohio) kloppen de beweringen van het duo Moffat/Brownstein niet. Het duo Newton/Einstein lijkt mij voorlopig onaantastbaar. Meer info over die MOG voor degenen die een flinke portie wiskunde niet schuwen is hier te vinden. Sterkte d’r mee! 🙂 Zo en nou maar weer es een poging wagen op Bartsmit.com in te loggen en iets te bestellen met korting. Bron: Physics World.

References[+]

References
↑1 Voluit de Bulletcluster 1E0657-558.

Over Discovery en Chang’e-1

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

Even een blokje ruimtevaartnieuws. Ten eerste de Discovery, die vanmorgen is losgekoppeld van de ISS. Ik heb er de afgelopen dagen niet zo veel aandacht aan besteedt (kan gebeuren), maar het zal de aandachtige lezer niet ontstaan zijn dat zaterdag een gescheurd zonnepaneel door astronaut Scott Parazynski is gerepareerd. Mocht het je wel ontgaan zijn, eh… alles over die toch wel riskante maar geslaagde onderneming is hier terug te lezen. Het team van STS-120 maakt zich nu klaar om morgenavond (woensdag dus) terug te keren naar Aarde. Moeten we daarna weer lang wachten op de volgende vlucht? Nee hoor, 6 december is de geplande lanceerdatum van de Atlantis. Die neemt dat het Europese laboratorium Columbus mee naar de ISS. Het lijkt wel lopende bandwerk daar bij de NASA! 🙂 Bron: NASA watch.

Credit: CCTV

Ten tweede de Chinese satelliet Chang’e-1. Die is op 24 oktober gelanceerd. Gisteren is hij in een definitieve omloopbaan om de maan gebracht. Om 11u15m plaatselijke tijd gaven vluchtleiders vanaf Beijing Aerospace Control Center (BACC) de laatste instructies aan de Chang’e-1, die toen 300 km van de maan verwijderd was, en 22 minuten later was de definitieve baan een feit. Die instructies betroffen het afremmen van de Chang’e-1, een zeer kritieke operatie. Zou het afremmen te snel gebeuren dan zou hij weer in de ruimte schieten. Zou het te langzaam gaan dan zou ‘ie te pletter slaan op de maan. Het is allemaal goed verlopen, de snelheid liep terug van 2,3 km per seconde naar 1,9 km per seconde en hij heeft nu een elliptische baan, die varieert van 200 km tot 8.600 km afstand van de maan. Vandaag en morgen volgen nog twee baancorrecties en dan moet het wel zo’n beetje klaar zijn met corrigeren. Dan gaat ‘ie het maanoppervlak nauwkeurig in kaart brengen. Waarom? Nou simpel, voor 2012 moet er een Chinese maanlander zijn en binnen 15 jaar moeten er Chinesen op de maan staan. 🙂 Bron: UniverseToday.

Stem voor Bad Astronomy!!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Weblog Awards 2007

M’n Amerikaanse collega Phil Plait is voor de tweede keer genomineerd voor de beste weblogs in de categorie wetenschappen. Je kan nog een paar dagen stemmen op z’n Bad Astronomy Blog. Momenteel staat hij eerste (!), net voor Climate Audit en PZ’s Pharyngula. Die laatste werd vorig jaar eerste, maar dat mag uiteraard niet nog een keer gebeuren. Kortom: iedereen op naar de site van de weblog awards en stem op Phil! Je mag 1x per dag stemmen.