“De spin” op Mercurius

Credit: NASA

Op 14 januari j.l. heeft de Messenger op de bodem van de Calorisvlakte een krater ontdekt die verdacht veel lijkt op een spin. Niets voor niets dat de Amerikanen ‘m de spinkrater hebben gedoopt. De radialen die vanuit de krater naar buiten lopen zijn volgens wetenschappers een soort van scheuren in de Calorisvlakte. Niet bekend is of die scheuren ontstaan zijn direct na de inslag van het object dat verantwoordelijk is voor de krater of dat ze van latere datum zijn. De diameter van de spinkrater is ongeveer 40 km. Die Calorisvlakte, ook wel genoemd Caloris Planitia, is zelf ook veroorzaakt door de inslag van een groot object. De diameter is zo’n 1.550 km en daarmee is het één van de grootste inslagkraters in het zonnestelsel. Eerst de ontdekking van de telefoonkrater op Mercurius, nu weer de spinkrater. Een bijzondere planeet, nietwaar? Bron: NASA.

Adrianus V on Tour!

Credit: Garth Illingworth/USSC/LO

In de aanloop naar m’n duizendste blog kwam het volgende 💡 in mij op: in al die blogs heb ik nieuws verteld over sterrenkunde en ruimtevaart. Nieuws dat leuk, boeiend, opwindend, saai, opzienbarend, etc.. was. Het zat er allemaal in. Zou je dat nieuws niet in een presentatie kunnen gieten? Alle hoogtepunten van het nieuws uit sterrenkunde en ruimtevaart op een rijtje. De bevestiging van het bestaan van donkere energie, witte dwergen die zich als neutronensterren gedragen, bevingen in de schil van pulsars, de ontdekking van exoplaneten met atmosferen, noem het allemaal maar op.

<

p class=”caption left”>Adrianus V on Tour
Mail voor een afspraak. “Een presentatie (ca. 2 uur) over de hoogtepunten in de sterrenkunde en ruimtevaart. “Voor jong en oud. “Voor leken en geïnteresseerden.En aldus geschiedde: Adrianus V gaat on Tour! Het idee is simpel: je neemt kontakt op met m’n boekingskantoor (hahaha, hoor mij nou 😀 ) en we plannen iets in de agenda. Leuk voor wetenschapscafé’s, bejaarden-sosen (ahum..), sterrenkunde-afdelingen, natuurverenigingen, noem maar op. Wel ’s avonds, want anders wordt m’n baas boos. Kosten: € 100,- plus reiskosten [1]Oh ja, en niet te vergeten een beamer die ik nodig heb. ’t Oog wil ook wat, nietwaar?. Wat je er voor terugkrijgt: de Astroblogs live verteld, alle hoogtepunten [2]Of dieptepunten, je zegt ’t maar. 😉 De klant is koning. van de afgelopen twee jaar. Veronica Adrianus V komt naar je toe deze zomer! Eh…eerder mag ook hoor.

References[+]

References
1 Oh ja, en niet te vergeten een beamer die ik nodig heb. ’t Oog wil ook wat, nietwaar?
2 Of dieptepunten, je zegt ’t maar. 😉 De klant is koning.

Lancering combi Atlantis/Columbus 7 februari

Credit: NASA

De NASA gaat het op donderdag 7 februari a.s. weer proberen: de lancering van de  combinatie van Space Shuttle Atlantis en het Europese lab Columbus. Om 20.45 uur zal Commandant Steve Frick het kontaktsleuteltje omdraaien, het gaspedaal stevig indrukken en de lading plus zes collega’s naar het internationale ruimtestation ISS brengen. De problemen met de sensor in de externe brandstoftank is verholpen, dus het hele zaakje is gereed op te stijgen. Eerdere pogingen tot lancering van STS-122 mislukten daardoor, o.a. die van 6 december 2007. Bij terugkeer van de Atlantis naar de Aarde, gepland op 18 februari 2008, zal eindelijk ook ISS-astronaut Dan Tani kunnen terugkeren, wiens moeder op 19 december 2007 om het leven kwam. Twee maanden na haar dood zal hij eindelijk echt afscheid kunnen nemen van z’n moeder. Triest dat het zo moest lopen. Bron: NASA.

Verenigde Staten morgen 50 jaar in de ruimte

Credit: NASA

Morgen, 1 februari dus, zal het precies vijftig jaar geleden zijn dat de Verenigde Staten een ruimtevaartnatie werden. Om 04.48 uur Nederlandse tijd werd toen namelijk de  Explorer-I, officieel Satellite 1958 Alpha, gelanceerd. In de VS gebruiken ze 31 januari als verjaardagsdatum, maar dat heeft puur te maken met het feit dat het door het tijdsverschil daar nog geen 1 februari was. Op 1 februari 1958 was dus de lancering van de eerste Amerikaanse satelliet, hét antwoord op de lancering van de Russische Spoetnik. Die ging op 4 oktober 1957 de ruimte in. De lancering van de Explorer-I was onderdeel van het Amerikaanse programma in het kader van het Internationale Geofysische Jaar, dat met z’n tijdsbestek tussen 1 juli 1957 en 31 december 1958 wel een erg lang jaar was. De Explorer-I ging vanaf lanceercomplex 26 op Cape Canaveral Air Force Station in Florida omhoog, voortgestuwd door een Juno I raket. Het Jet Propulsion Laboratory, dat later een onderdeel werd van de NASA, ontwierp en bouwde de satelliet, onder leiding van William Hayward Pickering [1]Verwar de beste man niet met William Henry Pickering, de ontdekker van de 9e maan van Saturnus, Phoebe., terwijl de instrumenten aan boord van de Explorer-I door James Van Allen van de State University of Iowa werden ontworpen. Aan de hand van de gegevens geleverd door de geigerteller die deel uitmaakte van de instrumenten [2]En die bijna bezweek door de hoeveelheid radioactiviteit in de ruimte. van de Explorer-I werden de Van Allen-gordels ontdekt. De satelliet woog bijna 14 kilogram en bleef in een baan om de aarde tot 31 maart 1970, waarna hij terugviel in de atmosfeer en verbrandde. Bron: Wikipedia.

References[+]

References
1 Verwar de beste man niet met William Henry Pickering, de ontdekker van de 9e maan van Saturnus, Phoebe.
2 En die bijna bezweek door de hoeveelheid radioactiviteit in de ruimte.

Donkere energie gaat klontering van sterrenstelsels tegen

Credit: Center for Cosmological Physics/U Chicago

Sterrenstelsels hebben de neiging om elkaar aan te trekken als ze voldoende dicht bij elkaar in de buurt staan. In clusters van sterrenstelsels, zoals de Lokale Groep, zien we daarom dat sterrenstelsels gravitationeel op elkaar inwerken. Niet voor niets dat het Melkwegstelsel en het Andromedastelsel, die tot die Lokale groep behoren, over een jaartje of drie miljard met elkaar in botsing komen. Sterrenstelsels die verderweg staan vliegen van elkaar vandaan. Het globale plaatje van het heelal is dus: alle sterrenstelsels vliegen van elkaar vandaan, tenzij ze dicht bijeen zijn, want dan ‘klonteren’ ze min of meer samen . Maar nu blijkt uit onderzoek van een groep sterrenkundigen onder leiding van Luigi Guzzo (Brera Astronomical Observatory in Merate, Italië) dat het samenklonteren van dicht bijeenstaande sterrenstelsels wordt tegengegaan door donkere energie. Die energievorm, die bijna driekwart van de totale massa-energie van het heelal schijnt te vullen, heeft een afstotende werking. Wat donkere energie precies is weet niemand, maar er zijn al diverse modellen bedacht. Guzzo en z’n collegae denken dat ze door het bestuderen van een nabijstaande cluster van sterrenstelsels én van een verwegstaande cluster de werking en aard van donkere energie beter kunnen begrijpen. Lees verder

Hoeveel fotonen zie je van een ster?

Credit: Pixabay

Het licht dat we zien bestaat uit deeltjes, fotonen genaamd, die zich in golven met de lichtsnelheid voortbewegen. Licht is een vorm van electromagnetische straling, net zoals radiostraling, gammastraling en de microgolven in de magnetron. Het verschil tussen de vormen straling is de hoeveelheid energie per foton. Interessante vraag is hoeveel fotonen we nou precies zien als we naar een ster kijken. Het hangt uiteraard af van de helderheid van een ster: hoe helderder de ster [1]Hoe lager het magnitudegetal. De zwakste ster die we met het blote oog kunnen zien is 6m. Venus is ongeveer -3 á -4m en de Zon is -27m. hoe meer fotonen we ervan ontvangen. Een ster van magnitude 0, zoals Wega in het sterrenbeeld Lier, geeft zo’n 2 miljoen fotonen in zichtbaar licht per seconde per vierkante cm. Vraag me niet hoe ze dat gemeten hebben, daar zullen ze vast ingenieuze apparaatjes voor hebben. Neem je een oog met een pupil van 7 mm, dan levert dat een oppervlakte van 0,38 cm² op. Dat zijn dan welgeteld 769.300 fotonen die per seconde je oog penetreren. Auw! Een ster met grensmagnitude 6 is een factor 631 lichtzwakker dan eentje van magnitude 0. [2]Bedenk dat de magnitude een logaritmische schaal is waarbij een verschil in magnitude van 1 overeenkomt met een helderheidsverhouding van 2,512. Dat zijn bij zo’n ster 1.219 fotonen die je oog per seconde raken. Iets minder auw. Ik heb ooit ergens gelezen dat de beroemde Engelse natuurkundige Roger Penrose zegt dat het menselijk oog in staat is om een minimum van zeven fotonen te zien. Twinkle twinkle little star… En tot slot een vraag aan de lezer: hoeveel fotonen afkomstig van de Zon zien we per seconde met ons oog? Bron: BAUT-forum.

References[+]

References
1 Hoe lager het magnitudegetal. De zwakste ster die we met het blote oog kunnen zien is 6m. Venus is ongeveer -3 á -4m en de Zon is -27m.
2 Bedenk dat de magnitude een logaritmische schaal is waarbij een verschil in magnitude van 1 overeenkomt met een helderheidsverhouding van 2,512.

Venus en Jupiter: bekijk ’t effe

Credit: Hemel.waarnemen.com.

Komende vrijdag, 1 februari, is er een mooie samenstand van de planeten Venus en Jupiter. Om twee uur ’s middags staan ze zo’n 0º35′ van elkaar vandaag, Venus boven en Jupiter daaronder. Da’s iets meer dan de schijnbare diameter van de volle maan. Je kan het schouwspel ’s morgensvroeg bekijken net voordat het licht wordt, ergens rond 07.45 uur in het zuidoosten. Je kan ook gewoon je stoute schoenen aantrekken en beide planeten overdag in een verrekijker of telescoop bekijken. Kijk tussen 10.00 en 11.00 uur die ochtend in het zuiden op een hoogte van zo’n 15º. Jupiter is -1,4m en Venus is -3,4m, dus daar heb je bijna een zonnebril voor nodig. 🙂 In de Sterrengids 2008 wordt uitgelegd dat de conjunctie [1]Da’s het mooie woord voor samenstand. van Venus en Jupiter een periodiciteit kent van 24 jaar. Dit komt doordat 24 siderische omlopen van de Aarde [2]D.w.z. de tijd die de Aarde nodig heeft om, van de Zon uit gezien, na een omloop opnieuw dezelfde plaats ten opzichte van de sterren in te nemen. bijna even lang duren als 39 omlopen van Venus en als 2 omlopen van Jupiter. De volgende conjunctie in deze 24-jaarscyclus is op 7 februari 2032 om 4 uur ’s nachts. Schrijf ’t alvast op in je agenda. Bron: Sterrengids 2008 en Hemel.waarnemen.com.

References[+]

References
1 Da’s het mooie woord voor samenstand.
2 D.w.z. de tijd die de Aarde nodig heeft om, van de Zon uit gezien, na een omloop opnieuw dezelfde plaats ten opzichte van de sterren in te nemen.

Betere beelden 2007 TU24 beschikbaar

Credit: NASA-JPL

Zagen we eerst een vaag vlekje op de Goldstone-foto’s, inmiddels beginnen er betere foto’s binnen te druppelen van planetoïde 2007 TU24, die zoals we inmiddels waarschijnlijk wel weten vanmorgen de Aarde passeerde op een afstand van zo’n 537.500 km. Zoals de foto hiernaast, het resultaat van een samenwerking tussen de Arecibo radiotelescoop in Puerto Rico en de Robert C. Byrd Green Bank Telescope in West Virginia. De resolutie is 7,5 meter (!) per pixel, bij de Goldstone-foto was dat nog 20 m/px. De foto werd genomen op 28 januari gedurende drie minuten. Voor alle duidelijkheid: het zijn radarbeelden, dus het gaat om een radiosignaal dat heen wordt gezonden, dat terug wordt gekaatst door de planetoïde en dat vervolgens weer op Aarde wordt opgepikt. Bron: Space.com.

Hoezo manipulatie!

Een paar dagen terug bracht Phil Plait (Bad Astronomy Blog) een YouTube-filmpje uit waarin hij vertelde over de naderende planetoïde 2007 TU24. Boodschap van Phil: don’t worry!:

[Astroblogs]Y6fXpfE_D20[/Astroblogs].

Vervolgens is IronmanAustralia een tikkeltje gaan plakken en knippen in dat filmpje van Phil en dat leverde dit filmpje, met een ‘iets’ andere boodschap, op: [Astroblogs]_C_RrEdAumQ[/Astroblogs]. 😀 Die Australiër kan wel bij de Russische KGB, afdeling geschiedvervalsing, gaan werken. O nee, die bestaat niet meer. 😉 Bron: Bad Astronomy Blog.