Maandelijks archief: januari 2008

De 1e close-ups van Mercurius

Geplaatst op door Arie Nouwen
6

Credit: NASA

Vandaag zijn ook de eerste close-ups van Mercurius genomen met de Messenger verschenen. Hiernaast is zo’n beauty van een afbeelding te zien, om het maar eens op z’n oerhollands te zeggen. Rechts is heel mooi de dubbelwandige krater Vivaldi te zien, die zo’n 210 km in doorsnede is. De foto is om 19.06 uur Nederlandse tijd genomen, dus een uurtje voor de dichtste nadering. Hij maakt deel uit van een serie van 55 foto’s, die een mozaïek vormen van de zonbeschenen kant van Mercurius. Om een indruk te krijgen van het fotografisch vermogen van de Messenger is het goed om de Vivaldi-krater ook te bekijken zoals de Mariner 10 ‘m in 1974 fotografeerde. Kijk hier maar eens en vergelijk. Verschilletje, nietwaar? 😉 Meer close-ups zijn te vinden op de Messenger-site. Genieten maar! Bron: Planetary.org.

Loos alarm

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: The Onion

Het vermeende buitenaardse signaal, waar KTVU gisteren melding van maakte, blijkt loos alarm te zijn. Phil Plaits van de Bad Astronomy heeft een andere directeur van SETI gesproken, Seth Shostak [1]Volgens mij heb ik deze man ook al eens gesproken. Begin jaren tachtig werkte hij in Groningen en toen ik rond die tijd een jeugd-sterrenkundekamp in Havelte had heb ik hem bij een lezing over … Continue reading, en die heeft verklaard dat die verslaggever van KTVU de zaken verkeerd heeft begrepen. Deze druiloor had met Dan Wertheimer, directeur van het SETI Project, gesproken en kennelijk z’n gehoorapparaat uitgezet. Er is wel een signaal gevonden en het á­s extragalactisch, maar afkomstig van één of andere buitenaardse beschaving is het zeker niet. Kortom, we kunnen weer rustig slapen. Bron: Bad Astronomy Blog.

References[+]

References
↑1 Volgens mij heb ik deze man ook al eens gesproken. Begin jaren tachtig werkte hij in Groningen en toen ik rond die tijd een jeugd-sterrenkundekamp in Havelte had heb ik hem bij een lezing over buitenaards leven gesproken. Grappig is dat.

Heeft SETI iets gevonden?

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Credit: JidoBG / Wikipedia

Er gaan geruchten dat SETI, de welbekende Search for ExtraTerrestrial Intelligence, een anomalie heeft opgevangen, een mysterieus signaal dat niet aards is, maar van buiten de Aarde komt. 😯 Bron van dit alles is de nieuwssite KTVU.com ergens in de buurt van San Francisco, die gesproken heeft met Dan Wertheimer, directeur van het SETI Project. “We zullen het signaal niet kunnen decoderen. We weten dat er daarbuiten iets is, maar we zullen weinig over hun beschaving te weten komen”, aldus Wertheimer. Tsja, dat maakt wel nieuwsgierig. SETI maakt gebruik van de grote radiotelescoop op Arecibo (Ø 305 meter) en die heeft onlangs een opknapbeurt gehad. Gevolg was dat de 320.000 privé-computers die dagelijks in hun spare-time de SETI-data analyseerden niet meer voldoende waren. De Arecibo spuwt door de vernieuwing 500 keer zoveel data uit en dat vraagt meer rekencapaciteit. Niet voor niets dat onlangs nieuwe vrijwilligers werden gevraagd om t.b.v. SETI computertijd af te staan. Afijn, de Arecibo is opgeknapt en direct is er wellicht een mysterieus signaal opgevangen. Dat kan geen toeval zijn. Bron: KTVU.com.

IJsklontje op zoek naar donkere materie

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: IceCube Collaboration

Ruim twee jaar is men al bezig met het bouwen van een neutrinodetector op de zuidpool. Tachtig lange draden diep in het ijs verzonken die op zoek gaan naar neutrino’s afkomstig van de Zon, supernovae, zwarte gaten en ander spul uit het heelal. En dat alles heet Icecube, ijsblokje dus. Datum dat het hele zaakje gereed moet zijn: 2011. Eerder al was door wetenschappers geopperd dat het instrument niet alleen handig is om neutrino’s waar te nemen. Je zou er bijvoorbeeld ook de kern van de Aarde mee kunnen waarnemen. Onlangs is door natuurkundigen gezegd dat je met Icecube ook iets anders kan doen: namelijk neutrino’s bestuderen die het gevolg zijn van het verval van donkere materie! 😯 Dat exotische spulletje is hier vaak besproken, dus ik ga het niet weer herhalen, maar de algemene gedacht is dat donkere materie bestaat uit zogenaamde weakly interacting massive particles, WIMP’s dus [1]Ik ga ’t niet vertalen, want zwak reagerende massieve deeltjes, ZRMD’s, klinkt voor geen meter.. Die zouden zich vooral op moeten houden in de kern van de Zon en in het centrum van de Melkweg (buiten het aldaar aanwezige zwarte gat voor de goede orde). Daar komen ze elkaar af en toe tegen, annihileren dan (duur woord voor elkaar vernietigen) en in het daaropvolgende verval ontstaan neutrino’s. Nou wordt Icecube zo gebouwd dat ‘ie in principe alleen ‘naar beneden’ kijkt, d.w.z. naar neutrino’s die dwars door de Aarde vliegen en dan bij de zuidpool weer naar boven komen. Men doet dat omdat neutrino’s met het poolijs reageren en dan produceren ze een muon. Zo’n muon kan Icecube zien. Maar in de atmosfeer van de Aarde worden ook muonen geproduceerd, wel een miljoen keer zoveel als neutrino’s ze produceren. Daar wordt Icecube helemaal gestoord van, dus kijken ze alleen naar de neutrino’s en de door hun geproduceerde muonen die van beneden komen. Maar voor de neutrino’s die van het verval van WIMP’s afkomstig zijn moet je weer naar boven én beneden kunnen kijken. Zucht… Vandaar dat een groep natuurkundigen nu heeft voorgesteld om helemaal onderin de Icecube nog eens zes extra draden te bouwen, elk met 40 detectoren en die zouden in staat moeten zijn om dergelijke neutrino’s te zien. De uitbreiding kost uiteraard de nodige pecunia, maar de Wallenbergs uit Zweden, welbekende financiers, schijnen er wel brood in te zien dit te bekostigen. Nou, we wachten het maar af.  Bron: Space.NewScientist.

References[+]

References
↑1 Ik ga ’t niet vertalen, want zwak reagerende massieve deeltjes, ZRMD’s, klinkt voor geen meter.

Mars heeft wolken die schaduwen geven

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: ESA/OMEGA team

In ieders voorstelling is Mars een soort van rode woestijn, die af en toe verduisterd wordt door een stofstorm, maar waar verder geen spatje aan de hemel lijkt te zijn [1]OK, eerlijk toegegeven: op de flanken van de enorme vulkaan Olympus Mons komen ook af en toe wolken voor.. Maar met behulp van het OMEGA Visible and Infrared Mineralogical Mapping Spectrometer instrument aan boord van ESA’s Mars Express heeft men ontdekt dat op ca. 80 km hoogte in de ‘atmosfeer’ van Mars wolken voorkomen die dicht genoeg zijn om schaduwen op het oppervlak te veroorzaken. Er waren al theorieën die het bestaan voorspellen van wolken van ijskristallen met kooldioxide erin. Da’s niet echt verrassend, want de ijle atmosfeer op de rode planeet bestaat voornamelijk uit kooldioxide en de temperatuur komt regelmatig onder het vriespunt van kooldioxide. Een team franse sterrenkundigen onder leiding van Franck Montmessin (Service d’Aeronomie, Universiteit van Versailles) heeft nu met dat genoemde instrument die wolken daadwerkelijk waargenomen. De foto’s van de Mars Express dateren al weer van een tijdje terug, 12 juni 2004 om precies te zijn. Wie kan zich die dag niet herinneren? 😉 Opmerkelijk is dat de wolken zelf alleen te zien zijn in het golflengtegebied 0,5- 4,26 micrometer, onzichtbaar voor onze ogen, maar dat de schaduwen op het oppervlak wél in zichtbaar licht te zien zijn. De wolken zijn in staat het zonlicht met zo’n 40% te verminderen, wat op haar beurt leidt tot een temperatuurdaling van 10 graden ºC. De wolken komen vooral in de equatoriale gebieden van Mars voor, hetgeen waarschijnlijk verband houdt met de grote temperatuurswisselingen daar. Nou maar hopen dat al die wolken niet moeilijk gaan lopen doen bij de Spirit en Opportunity, die het met hun zonnecellen na die stofstorm van afgelopen zomer toch al zo moeilijk hebben. Bron: ESA.

References[+]

References
↑1 OK, eerlijk toegegeven: op de flanken van de enorme vulkaan Olympus Mons komen ook af en toe wolken voor.

Superzware zwarte gaten kunnen zeer snel roteren

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA / CXC/ UFRGS/ R.Nemmen et al.; Illustration: NASA/CXC/M.Weiss.

Op grond van waarnemingen met de röntgen-ruimtetelescoop Chandra én theoretische berekeningen heeft men ontdekt dat sommige superzware zwarte gaten, die in de centra van sterrenstelsels voorkomen, zeer snel kunnen roteren. Chandra keek naar paren van bellen in het gas dat door de zwarte gaten in jets wordt uitgespuwd en op basis van die waarnemingen kon een groep sterrenkundigen van Penn State University de rotatie van de zwarte gaten uitrekenen. Die blijkt tegen de grens aan te liggen die de relativiteitstheorie van Einstein stelt, namelijk de lichtsnelheid. Door de snelle rotatie van het zwarte gat zal ook de omringende ruimte zelf gaan roteren en als dan vervolgens gas van buiten in het zwarte gat valt ontstaat een vertikaal opgericht magnetisch veld. Dat veld zorgt er dan op haar beurt weer voor dat dat invallende gas weer vice versa gaat en in jets naar buiten wordt gestuwd. Het hele verhaal van de snel roterende superzware zwarte gaten is vorige week door sterrenkundestudent Rodrigo Nemmen uiteengezet op de 211e AAS-bijeenkomst. Waarvan akte. 🙂 Bron: Chandra/Harvard.

Messenger voorbij Mercurius gevlogen

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Credit: NASA

Maandagavond om vier minuten over acht passeerde de Messenger de binnenste planeet Mercurius op een afstand van 200 km. Vannacht heeft de NASA één foto vrijgegeven [1]Ik lees zojuist dat het allemaal nogal lang duurde omdat het Deep Space Network van de NASA een beetje van slag was door de Ulyssespassage langs de zon en daardoor waren de communicatielijnen … Continue reading van die passage, van het halfrond van Mercurius dat de Mariner 10 in 1974 en 1975 nooit gefotografeerd heeft [2]De Mariner 10 vloog drie maal langs Mercurius, maar telkens was de nu door Messenger gefotografeerde helft in het felle zonlicht.. Een foto die nog wel 80 minuten ná de dichtste passage werd genomen met de Wide Angle Camera, die op haar beurt weer deel uitmaakt van het Mercury Dual Imaging System (MDIS) instrument. Ik ga er toch vanuit dat de komende dagen veel meer foto’s en ander spul wordt gepubliceerd, inclusief échte close-ups. Op het moment van de opname (maandag 21.24 uur Nederlandse tijd) was de afstand 27.000 km, dus 135 keer verderweg dan de dichtste afstand. In het MDIS zitten 11 filters en voor deze foto is gebruik gemaakt van het filter dat gevoelig is voor licht dat in het rode gedeelte van het spectrum zit (golflengte 750 nm).  Het gebied toont rechtsboven de Calorisvlakte, die nog net door de Mariner is gefotografeerd. Deze vlakte is het gevolg van de inslag van een grote komeet of planetoïde. De rest van het halfrond toont een bekraterd oppervlak met lichte en donkere gebieden, vergelijkbaar met de reeds eerder gefotografeerde helft van Mercurius. Bron: NASA/Messenger.

References[+]

References
↑1 Ik lees zojuist dat het allemaal nogal lang duurde omdat het Deep Space Network van de NASA een beetje van slag was door de Ulyssespassage langs de zon en daardoor waren de communicatielijnen eventjes bezet. Kan gebeuren, nietwaar?
↑2 De Mariner 10 vloog drie maal langs Mercurius, maar telkens was de nu door Messenger gefotografeerde helft in het felle zonlicht.

Ulysses vliegt over noordpool van de zon

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: NASA/JPL-Caltech/NRL/GSFC

De 24e zonnecyclus is begonnen en da’s heel mooi want de gezamelijke ESA-NASA Ulysses missie is gisteren over de noordpool van de zon gevlogen. Ulysses werd 18 jaar geleden alweer losgelaten uit Space Shuttle Discovery (STS-41), te weten in oktober 1990 en was gemaakt om de zonnewind te bestuderen. Het vaartuig heeft sinds hij in 1992 een gravitationele zwieper van Jupiter kreeg een baan die zo’n beetje loodrecht op het baanvlak van de zon staat en dat maakt het mogelijk om afwisselend een kijkje te nemen op de zuidpool en dan weer de noordpool. December 2006 vloog Ulysses over de zuidpool van de zon. En nu is dus de noordpool aan de beurt. De zon is een groot hemellichaam, waar je niet zo eventjes voorbij vliegt, dus het duurt nog wel tot maart 2008 voordat het poolgebied uit het zicht is. Sterrenkundigen denken dat de polen een belangrijke rol spelen in de zonnecyclus. Als zonnevlekken verdwijnen wordt hun afnemende magnetische activiteit verplaatst naar de polen en die fungeren dus als een soort van begraafplaats van zonnevlekken. De magnetische velden zinken vervolgens zo’n 200.000 km de diepte in en daar worden ze weer ‘herladen’ om nieuwe vlekken te vormen. Door onderzoek aan de noordpool hoopt men te kunnen achterhalen waarom deze tijdens de vorige zonnecyclus maar liefst 8% koeler was dan de zuidpool. Bron: NASA.

Het nieuwe ruimtevaart-spoorboekje

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Ja daar is ‘ie weer! 😀 Het nieuwe ‘spoorboekje’ van ruimtevaartorganisaties zoals NASA, ESA, Roskomos en nog wat vage clubjes. Alle geplande lanceringen in 2008 bijeengezet in een tabel. Gelijk de ervaring met de Nederlandse Spoorwegen zullen er in die planningen vast en zeker de nodige vertragingen optreden [1]Net zoals in de planning van ’t spoorboekje 2007., maar dat zien we dan wel weer.

[TABLE=11] 

Een lange lijst nietwaar? Ik heb zelf hoge verwachtingen van Herschel, Planck en GLAST. Die moeten volgens mij baanbrekend werk gaan verrichten. O ja en STS-125 niet te vergeten. De Spaceshuttle Endeavour die de servicemission naar de Hubble ruimtetelescoop gaat uitvoeren. Nou ja, afwachten maar. Bron: UniverseToday.com.

References[+]

References
↑1 Net zoals in de planning van ’t spoorboekje 2007.