Maandelijks archief: februari 2008

Super-Mario en de veel-werelden interpretatie

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Over de theorie van de veel-werelden interpretatie [1]De zogenaamde Many Worlds Interpretation van de quantummechanika, voor het eerst naar voren gebracht door de Amerikaanse natuurkundige Hugh Everett III in 1950. heb ik het september vorig jaar gehad toen bleek dat er een wiskundige onderbouwing is voor het bestaan van parallelle heelallen. Probleem is om zo’n universum waarin vele parallelle werelden voorkomen [2]Ook wel het Multiversum genoemd. te visualiseren. Hoe zou het zijn als je in de ene wereld zegt ‘Ja ober, doet u mij maar een driedubbele steack’ en in het afgesplitste heelal ‘Ober, ik vind dat ik te lang heb moeten wachten, dus ik ga lekker naar het tentje hiernaast.’ Op Youtube is er el een tijdje een filmpje te zien dat je uitstekend kan gebruiken als visualisatie van de veel-werelden interpretatie. Wel grappig.

Bron: The Quantum Pontiff.

References[+]

References
↑1 De zogenaamde Many Worlds Interpretation van de quantummechanika, voor het eerst naar voren gebracht door de Amerikaanse natuurkundige Hugh Everett III in 1950.
↑2 Ook wel het Multiversum genoemd.

Atlantis/Columbus gekoppeld aan ISS

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Credit: NASA TV

De donderdag gelanceerde combi van Spaceshuttle Atlantis met het europese lab Columbus is vandaag gekoppeld aan het internationale ruimtestation ISS. Om 18.17 uur Nederlandse tijd werd de koppeling verricht en om 19.40 uur gingen de luiken tussen ISS en Atlantis open. Morgen zal de Columbus met een ruimtewandeling uit de laadruimte van de Atlantis worden getild en als module worden bevestigd aan de ISS. Een sleutelrol zal daarbij gespeeld worden door ESA astronaut Hans Schlegel. Ter voorbereiding op het belangrijke uitstapje morgen zal Schlegel samen met NASA-collega astronaut Rex Walheim komende nacht doorbrengen in de zogenaamde Airlock. Daar ademen ze zuivere zuurstof, zodat hun bloed gezuiverd wordt van stikstof. Allemaal om te voorkomen dat ze tijdens de ruimtewandeling, waarbij ze ook zuivere zuurstof zullen gebruiken bij een luchtdruk van slechts 300 millibar, last zullen krijgen van de beruchte caissonziekte.  Wie de ruimtewandelingen morgen live wil volgen: kijk op ESA’s Columbus weblog of op NASA-TV. Of gaan we toch naar Sven Kramer en Paulien van Deutekom kijken? 🙂 Bron: ESA.

’t Is ook nooit goed

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Even twee meldingen in de categorie ’t Is ook nooit goed [1]Categorie heb ik nog niet, maar wie weet ga ik ‘m nog es aanmaken.. Ten eerste die uitzending door de NASA van het Beatlesnummer Accros the Universe, afgelopen maandagnacht. Het blijkt namelijk dat geleerden aanwezig op het zogenaamde Sound of Science Conference on the search for extraterrestrial life (SETI) op de Arizona State Universiteit vinden dat je op moet passen met dit soort dingen uit te zenden. Het risico is volgens hun namelijk aanwezig dat niet alleen buitengewoon vriendelijke buitenaardse wezens de signalen oppikken, maar dat ook vijandige wezens het horen en daarmee te weten komen waar we ons precies bevinden en hoever onze beschaving is.  Eén van die geleerden is Douglas Vakoch, onderzoeker bij SETI. Hij vindt dat er eerst een discussie moet komen over wat we allemaal aan informatie de ruimte in sturen en wat precies verantwoord is. Zucht! 🙁 Bron van deze ’t_Is_ook_nooit_goed is de Daily Galaxy. Ten tweede biobrandstoffen. Ooit bedacht en gebracht als milieuvriendelijk alternatief voor de gewone fossiele brandstoffen. Wat blijkt nu: biobrandstoffen versterken op dramatische wijze het broeikaseffect! 😯 De reden is dat de teelt van de benodigde gewassen zoals maïs, koolzaad, soja en suikerriet een ongekend zwaar beslag legt op de traditionele landbouwgrond. Aldus twee Amerikaanse onderzoeksgroepen die erover schrijven in Science Express, de onlineversie van het Amerikaanse vakblad Science. Zucht nr. II. Bron van deze ’t_Is_ook_nooit_goed is NRC-Handelsblad, 9 februari 2008.

References[+]

References
↑1 Categorie heb ik nog niet, maar wie weet ga ik ‘m nog es aanmaken.

Weer de nodige abberaties bij Huygens

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Gisteravond was het verenigingsavond bij Christiaan Huygens. De bekende astrofotograaf Peter Pulles uit Arkel kwam vertellen over het uitlijnen en afstellen van je sterrenkundige apparatuur. Dat onderwerp was ook direct het grote probleem, want het ter plekke uitlijnen en afstellen van z’n meegebrachte APO-refractor met een apparaatje dat een nepster simuleert viel niet mee. Zeker niet als je het moet doen zonder deugdelijk statief. 🙂 Afijn, na heel wat passen, meten, stutten, balanceren enzovoorts kon de voorstelling beginnen en liet Peter zien wat er allemaal bij komt kijken. Hij werd daarbij geholpen door Gerrit uit Schaluinen, wiens achternaam mij eventjes ontschoten is, en die Christiaan Huygens als nieuw lid mag verwelkomen. Over nieuwe leden gesproken, m’n dochter Rosemarijn werd ook lid en is daarmee het jongste lid van de vereniging. Waar zou ze die interesse voor sterrenkunde toch vandaan hebben? 😉 Afijn, Peter vertelde over het uitlijnen en afstellen en gebruikte daar ook het programma Pocket Abberator van Cor Berrevoets bij. Daarmee werd het zo’n beetje dezelfde presentatie als een jaar geleden, die ook over abberaties zoals coma, astigmatisme en sferische abberatie ging. Voor mij dus niet bijster interessant, maar er waren veel nieuwe leden dus die hoorden het verhaal toch voor het eerst. Na dit gebeuren werd de daad bij het woord gevoegd. Het was helder, dus iedereen toog naar buiten om de nodige abberaties in de kijkers live mee te maken. Niet lang gelukkig, want de echte objecten zoals Mars, Saturnus, de Orionnevel en de Pleiaden die aan de hemel te pronken stonden wil je toch snoeischerp in beeld hebben en niet out-of-focus. En zo eindigde een avondje Huygens met een geslaagde waarneemsessie.

SUGAR gaat luisteren naar zwarte gaten

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Syracuse University

Met behulp van een supercomputer genaamd SUGAR (SU Gravitational and Relativity Cluster) gaan sterrenkundigen van de Syracuse Universiteit (VS) proberen het geluid van een zwart gat te ontdekken. Dat doen ze door met SUGAR te spitten in de enorme hoeveelheid data die door LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) sinds 2005 wordt uitgespuwd. LIGO probeert zwaartekrachtsgolven te ontdekken die door objecten zoals zwarte gaten worden uitgezonden. Einstein voorspelde het bestaan van deze golven in 1916 en ze zouden het gevolg zijn van heftige gebeurtenissen zoals de botsing van zwarte gaten en supernova-explosies. Ik heb al een paar keer eerder geschreven over geluid dat door zwarte gaten kan worden geproduceerd, dus je moet die blogjes er nog maar eens op je gemakje op naslaan. Hoe het geluid precies zal klinken is niet bekend, maar daar hebben ze een apart project voor opgezet om daar achter te komen, het Simulating eXtreme Spacetimes (SXS) project. Even wat info over SUGAR zelf: het zijn 80 computers met 320 processors, 640 Gigabytes geheugen en 96 terabytes schijfruimte. Dat moet toch voldoende zijn om een leuk CD-tje met zwart gatgeluiden te maken? Eind februari gaat het hele zaakje draaien, dus ergens in maart zal de CD in de muziekwinkel liggen. 😉 Bron: Eurekalert.

Bedenk wat beters dan GLAST

Geplaatst op door Arie Nouwen
5

Als het allemaal goed verloopt zal 16 mei 2008 de Gamma-ray Large Area Space Telescope (GLAST) worden gelanceerd [1]Zie m’n ruimtevaartkalender 2008.. Een veelbelovende satelliet die gammabronnen uit het heelal gaat bestuderen en waar we vast en zeker nog veel resultaten van zullen zien. Maar nu even over de naam van de satelliet. Van de Amerikanen hebben we de afgelopen jaren veel staaltjes gezien van verkenners en satellieten zoals Voyagers, Messenger, Cassini, Spirit en Opportunity. Namen die als poëzie in de oren klinken en die ook direct prachtige beelden van hemelse objecten bij je oproepen. Maar dan krijgen we nu GLAST!. Dat klinkt meer als een Russische soldaat die een doorgebroken Talibaanstrijder tot staan probeert te brengen. GLAST hoort gewoon niet thuis in genoemd rijtje. Het zou de betovering van de hemelverkenners verbreken, het zou gedoemd zijn te mislukken. Tot die conclusie waren de Amerikanen gelukkig zelf ook gekomen en dus hebben ze per vandaag een oproep geplaatst om een naam voor GLAST te bedenken! 😀 Deadline is 31 maart 2008 en je mag ‘m niet noemen naar iemand die nog leeft. De Adrianus V satelliet is dus helaas niet mogelijk. 🙁 ‘T is geen wedstrijd trouwens want ik geloof dat je er niets mee kunt winnen. Ja roem á ls jouw naam wordt gekozen. Lieve lezers, ga allemaal een naam insturen (meer mag ook) en kom met iets beters dan GLAST. Ik ga zelf ook maar es nadenken over een naam. Bron: GLAST/Sonoma.

References[+]

References
↑1 Zie m’n ruimtevaartkalender 2008.

Is de astronomische eenheid aan herziening toe?

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: NASA

In de basisboeken van de sterrenkunde leren we het al: de astronomische eenheid (AE, Engels: AU) is een afstandsmaat die vrijwel gelijk is aan de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon. De precieze waarde ervan is 149.597.870.697 meter (+/- 1 meter). De Internationale Astronomische Unie (IAU) hanteert een iets strengere definitie van de AE, namelijk de straal van een cirkelvormige ongestoorde baan van een massaloos object dat in 2π/k dagen om de Zon draait, waarbij k de gravitatieconstante van Gauss is. Die constante k is gebaseerd op de massa van de Zon en dáár zit ‘m nou juist het probleem. De Zon heeft namelijk geen vaste massa, maar verliest beetje bij beetje massa. Nou ja, beetje… we praten over zes miljard kg per seconde, zo’n 16 Empire Statebuildings bij elkaar, die de Zon door straling, protuberansen en zonnewind verliest. De Zon wordt dus lichter en daardoor zal de afstand van de planeten tot de Zon toenemen en hun baansnelheid afnemen. Daarmee zal de AE steeds groter worden. Het is dus geen constante. Om die reden stelt Peter Noerdlinger, sterrenkundige aan St Mary’s University in Canada, voor om de AE niet meer voor het serieuze werk te gebruiken. Voor ruimtevaart bijvoorbeeld, waarbij men voor baanberekeningen exacte afstandsmaten nodig heeft, kan beter de meter als standaardmaat worden genomen. Niet dat op basis van de AE satellieten tegen planeten zullen botsen, maar voor het fijne precisiewerk kan toch beter een echte constante maat, zoals de meter is [1]de meter is de lengte gelijk aan 1.650.763,73 golflengten in vacuüm van de straling overeenkomend met de ongestoorde overgang tussen de toestanden 2p10 en 5d5 van het atoom krypton-86. Het is maar … Continue reading, worden genomen. Augustus 2006 werd door de IAU besloten om Pluto te degraderen tot dwergplaneet. Te verwachten is dat op een volgend congres ook de astronomische eenheid aan herziening toe is. Zijn er dan helemaal geen heilige huisjes meer in de sterrenkunde? 😉 Straks ga ik trouwens naar de waarneemavond van Christiaan Huygens. Praktische uitleg en hulp aldaar bij het uitlijnen en afstellen van je sterrenkundige apparatuur en dat alles onder regie van Peter Pulles. Dat belooft weer een leuke avond! 🙂 Bron: Space.NewScientists.com.

References[+]

References
↑1 de meter is de lengte gelijk aan 1.650.763,73 golflengten in vacuüm van de straling overeenkomend met de ongestoorde overgang tussen de toestanden 2p10 en 5d5 van het atoom krypton-86. Het is maar dat je het weet!

Donkere energie+donkere materie=donkere vloeistof?

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

HongSheng Zhao, die denkt dat donkere energie en donkere materie hetzelfde zijn. Credit: Universiteit van St. Andrews

Is donkere energie niet gewoon hetzelfde als donkere materie? Die vraag stelde dr. HongSheng Zhao (School of Physics and Astronomy van de Universiteit van St. Andrews) zich onlangs en volgens hem moet het antwoord ja luiden. Donkere materie en energie passeren regelmatig de astroblogs, dus ik ga niet alles herhalen wat er over gezegd is. Maar vastgesteld is inmiddels dat 96% van de mass-energie [1]Die zoals we via E=Mc² van de heer Einstein weten gelijk zijn aan elkaar. van het heelal uit donkere materie en energie bestaat. De rest is gewone materie, waar jij en ik, de zon, de maan en de sterren van gemaakt zijn. Zhao denkt dat donkere materie en donkere energie de spreekwoordelijke twee kanten van dezelfde munt zijn. Hij spreekt van donkere vloeistof, die op de schaal van sterrenstelsels werkt als donkere materie en op kosmologische schaal als donkere energie. Op die galactische schaal moet de donkere vloeistof een aantrekkende werking hebben, net als de gravitatiekracht van gewone materie. Op de kosmologische schaal moet de werking juist afstotend zijn, want de donkere energie zou de uitdijing van het heelal versnellen [2]Zoals in 1998 is aangetoond aan de hand van supernova-waarnemingen.. In Zhao’s model is de verhouding tussen de energie-component en de materie-component van de donkere vloeistof 3:1, zoals ook is waargenomen door de WMAP-satelliet.  Nou is zo’n gedachte van Zhao wel leuk natuurlijk, maar het moet ook bewezen worden, een harde eis in de wetenschappen. En dat zal niet meevallen, want er is nog nooit iemand die donkere energie of donkere materie heeft gezien, laat staan donkere vloeistof. Zo, ik ga es even een donkere vloeistof tot mij nemen. Bokbiertje! 😉 Bron: Universiteit van St. Andrews. Eh.. even wat anders: ik zag net (20.45 uur) de lancering van de Atlantis. Alles op ’t geplande tijdstip en alles volgens het boekje. 🙂

References[+]

References
↑1 Die zoals we via E=Mc² van de heer Einstein weten gelijk zijn aan elkaar.
↑2 Zoals in 1998 is aangetoond aan de hand van supernova-waarnemingen.

Zoek je weg in de Mars-database

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: ESA

De Universiteit van Arizona houdt al jaren een database bij van foto’s die door vele Marsverkenners van de rode planeet zijn verschenen. Deze Mars Global Data is via een webbrowser te bekijken en op gemakkelijke wijze kan je zo’n beetje alle gemaakte foto’s erop terugvinden. De database bevat de foto’s van THEMIS (van de Mars Odyssey), de Viking orbiters, MOC (van de Mars Global Surveyor) en van de Context Imager en HiRISE camera (beiden van de Mars Reconnaissance Orbiter). Je kan foto’s uit de database halen door het ID-nummer ervan in te voeren (zoals PSP_002444_1535 voor de HiRISE), maar ja dan moet je maar net over zo’n nummer beschikken. Makkelijker is de webmap te openen en dan in te zoomen op het gebied dat je nader wilt bekijken. Met rode vierkantjes worden de gefotografeerde gebieden getoond. Een kind kan de was doen. 😉  Bron: Planetary.org/blog.

Volg live de lancering van Atlantis/Columbus

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

De laatste berichten zijn dat er 30% kans is dat het weer goed genoeg is om morgenavond, 20.45 uur Nederlandse tijd, de lancering van Atlantis, met aan boord het Europese lab Columbus, door te laten gaan. Er komt een koufront richting Florida, met de nodige bewolking en regen. Niet echt jofel dus. Voor vrijdag zijn de kansen op goed weer 60% en zaterdag zelfs 70%. Maar goed, welke dag de lancering van STS-122 ook wordt: je kan het allemaal live volgen via NASA-TV. Op de foto hierboven zie je trouwens NASA astronaut Alan Poindexter, die gisteren alles in de cockpit van de Atlantis nog eventjes controleerde. Zo te zien is alles OK. 🙂 Bron: NASA.