Extreemste sterren nog uitzonderlijker

Credit: Robert Mallozzi/ UA.

Bijzondere neutronensterren, AXP’s [1]van Anomalous X-ray Pulsars. genoemd, blijken nog energetischer en exotischer te zijn dan aangenomen was. Peter den Hartog, onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, promoveert op de eigenschappen van zulke zeldzame sterren, die behoren tot de beruchte magnetars. Dit zijn sterren die werken als de grootste magneten in het heelal, met een magneetveld ongeveer 1 miljard keer groter dan het hoogst haalbare op aarde. Het gaat hier bovendien om extreem compacte objecten: de massa van de kern van een ster is in een neutronenster samengeperst tot een bol met een diameter van ongeveer twintig kilometer. Dezelfde dichtheid zou behaald worden als men alle mensen op aarde in een knikker zou proppen. AXP’s behoren tot de extreemste objecten in het heelal die wij vanuit de aarde direct kunnen waarnemen. Zij verraden hun aanwezigheid doordat ze als vuurtorens smalle bundels energetische straling uitzenden die als pulsen waarneembaar zijn. De eerste AXP-varianten werden gevonden in de jaren zeventig met de Uhuru röntgentelescoop. Afhankelijk van de AXP zijn de pulsen om de zes tot twaalf seconden, wat erg langzaam is voor een pulsar [2]Een pulsar is in feite een roterende neutronenster, wiens bundel uitgezonden röntgenstraling toevallig naar de Aarde is gericht.. Den Hartog bestudeerde deze met behulp van ruimtetelescopen waaronder de ESA-satellieten INTEGRAL en XMM-Newton en de NASA-satelliet RXTE. Deze satellieten zijn gevoelig voor röntgen- en gammastraling. Het blijkt dat de AXP’s veel energetischer en exotischer zijn dan vooraf al bekend was. Door gedetailleerde analyses van de totale en gepulste straling over een breed energiebereik zijn nieuwe observationele feiten aan het licht gekomen die vooralsnog theoretisch niet te verklaren zijn. Bron: ScienceGuide.

References[+]

References
1 van Anomalous X-ray Pulsars.
2 Een pulsar is in feite een roterende neutronenster, wiens bundel uitgezonden röntgenstraling toevallig naar de Aarde is gericht.

Harde schijf van Columbia hersteld

Credit: Kroll Ontrack inc

Van de honderden nieuwsberichten die je na een week vakantie gemist heb en die je diagonaal lezend tot je probeert te nemen was er eentje die mij direct opviel: het kunstje dat ene Jon Edwards heeft geflikt door een harde schijf van de Columbia Space Shuttle te ‘recoveren’, en data van die harde schijf, tenminste wat ooit door het leven ging als een harde schijf, af te lezen. De Columbia verbrandde op 1 februari 2003 bij de terugkeer naar Aarde in de dampkring, viel in stukjes uit elkaar en alle zeven bemanningsleden kwamen daarbij om het leven. Edwards, technicus bij Kroll Ontrack inc. uit Minneapolis (VS), kreeg zes maanden na de ramp twee stukken verbrand en zwartgeblakerd metaal in handen, waarvan men zelfs niets wist of het de restanten van één of twee harde schijven waren. Het bleek er uiteindelijk één te zijn, welke informatie moest bevatten over een experiment dat aan boord van de Columbia was uitgevoerd met behulp van vloeibaar xenon. De 340 Mb grote schijf bleek voor de helft gevuld met data en de meeste onherstelbare delen bevatten geen data. Door de schijf met een speciaal chemisch goedje te behandelen wist Edwards 99% van de data te herstellen. Een geluk daarbij was dat de schijf nog onder DOS werkt [1]Bij de NASA hebben ze vaker dat soort ouderwetse besturingssystemen. Daarvan weten ze tenminste zeker dat het werkt en dat kan je niet zeggen van zoiets als Vista., die de bestanden nog bij elkaar zet op een schijf en ze niet los verspreid. Twee andere schijven van de Columbia die Edwards in bezit kreeg waren helaas niet meer te redden. Een artikel over het experiment met het vloeibare xenon dat in de Columbia werd uitgevoerd is hier te lezen.  Bron: NASA watch.

References[+]

References
1 Bij de NASA hebben ze vaker dat soort ouderwetse besturingssystemen. Daarvan weten ze tenminste zeker dat het werkt en dat kan je niet zeggen van zoiets als Vista.

Ik ben d’r weer + NGC 4631

Ik ben weer terug uit Griekenland hoor! Voor het bruinbakken had ik niet naar dat eilandje Thassos hoeven gaan, want hier in Holland was het warmer dan daar. Maar ach, de mousaka’s, ouzo’s, gyro’s en andere aaaa’s en oooo’s maakten er een geslaagde vakantie van. Hier in het koude zonovergoten kikkerlandje hebben de mensen trouwens ook niet stilgezeten, want per mail kreeg ik een berichtje van Jan Brandt. Een hartelijke welkomstgroet (ahum) plus een door hem gemaakte foto van NGC 4631. Even Jan z’n begeleidende tekst erbij:

Het bijgeplaktje plaatje, waar ik echt wel trots op ben, betreft een 20 minuten belichte opname van het Melkwegstelsel NGC 4631 (die grote) en NGC 4627 (die kleine) in het sterrenbeeld de Jachthonden. NGC 4631 is ook bekend onder de namen Arp 281 en “the whale galaxy”………dit laatste ondat hij/zij valt onder de cattegorie “peculiar galaxies”……. In principe is NGC 4631 geclassificeerd als waarschijnlijk een Sc melkwegstelsel maar omdat het stelsel duidelijk zichtbare vervorming vertoont door interactie met o.a. het dichtbij staande dwergstelsel (zie foto) NGC 4627, valt zij ook onder de “interactieve”stelsels……. Ofwel wellicht het toekomstbeeld van wat “ons” nog te wachten staat als de Amdromeda-nevel bij ons op de thee komt… NGC 4631 is er weer zo eentje waarvan je bij eerste kennismaking meteen gaat afvragen waarom deze over het hoofd is gezien door ene meneer Messier want ook voor deze “Edge-on beauty” geldt dat onbekend (lees het hebben van een NGC nummer inplaats van een M-nummer!!) zeer onterecht onbemind maakt……want….dit stelsel kan zich zowel visueel als fotografisch prima meten met zijn/haar andere veel beroemdere “edge-on starburst” broeder, M82, in de grote beer.

Mooie foto hoor Jan. Binnenkort heeft ‘ie ook nog de Virgocluster in de aanbieding, onder andere met M84 en M86. Ik ben benieuwd. Als ik vanavond alles uitgepakt heb wellicht weer een eigen blogje.

Bijzondere astrofoto’s deel 6

Credit: NASA/GALEX.

Zie hier het bekende sterrenstelsel M106, een spiraalstelsel in het sterrenbeeld Jachthonden (Canes Venatici), dat in 1781 door Pierre Méchain werd ontdekt. Op zich geen bijzondere foto, maar wel bijzonder is het feit dat de foto genomen is met de Galaxy Evolution Explorer (GALEX), de ultraviolette satelliet van de NASA die vorige week vijf jaar actief was. Hoera, weer een verjaardag dus! 🙂 Gedurende die vijf jaar heeft de GALEX ongeveer een half miljard objecten bestudeerd ( 😯 ), verspreid over een gebied aan de hemel van 27.000º, zeg 138.000 volle manen groot. GALEX, ga zo door! Bron: NASA/JPL.

Bijzondere astrofoto’s deel 5

Credit: Stanley Kubrick

Op 19 maart j.l. overleed de science fictionschrijver Arthur C. Clarke. Zijn bekendste boek is waarschijnlijk 2001: A Space Odyssey, gebaseerd op het filmscenario dat hij samen met Stanley Kubrick schreef voor diens gelijknamige film, dat op zijn beurt weer was gebaseerd op Clarkes korte verhaal The Sentinel. De film start met de monoliet, het rechthoekige stuk steen dat door onze verre voorouders wordt gevonden, welk moment de start van de beschaving (én alle daarbij behorende ellende zoals geweld) zou inluiden. In het vervolg op A Space Odyssey, genaamd 2010, spelen die monolieten ook een grote rol: ze vallen massaal op Jupiter en zorgen ervoor dat de massa van deze reuzenplaneet de kritische grens overschrijdt om over te gaan tot kernfusie. Jupiter wordt daardoor de tweede ster in het zonnestelsel! 😯

Bijzondere astrofoto’s deel 2

Een tijdje terug hoorde ik in een podcast van radio 538 dat er zoiets bestaat als Latte Art, de kunst van het gieten van decoratieve ontwerpen op een cappuccino. Daar worden zelfs kampioenschappen voor gehouden, zoals vorig jaar in Café de Blonde Pater in Nijmegen, waar Rose van Asten winnaar werd. Zou hij (of zij?) ook bovenstaande stukje kunst kunnen doen? Bron: Daily Galaxy.