Maandelijks archief: juni 2008

Vaticaan doet film Bernini Mysterie in de ban

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Credit: Dan Brown

Het Vaticaan heeft de makers van de film Angels & Demons, dat een verfilming is van het boek Het Bernini Mysterie van Dan Brown, verboden om opnames te maken in kerken of gebouwen in Rome. Volgens het Vaticaan is de film een belediging van God. In dat boek speelt de deeltjesversneller van CERN in Zwitserland een belangrijke rol, want een geheimzinnig genootschap, de Illuminatie genaamd, heeft een kwart gram antimaterie [1]In de gerelateerde astroblog (zie de link hieronder) is overigens te lezen dat CERN er 2 miljard jaar 😯 over doet om 1 gram antimaterie te produceren!  gestolen. Met die antimaterie kunnen ze een enorme kernexplosie veroorzaken en daarmee dreigen ze de verkiezing van een nieuwe paus te verstoren. De CERN-natuurkundige Leonardo Vetra is het eerste slachtoffer van de groep. De vorige verfilming van een boek van Brown, The Da Vinci Code met Tom Hanks als professor Robert Langdon, werd ook al door het Vaticaan in de ban gedaan. Toen ze hoorden dat het Bernini Mysterie zou worden verfilmd en dat men in Rome opnames wilde maken was het pleit gauw bezorgd. “Dan Brown heeft de evangeliën omgedraaid om het geloof te kunnen vervuilen”, aldus aartsbisschop Velasio De Paolis, hoofd van de Vaticaanse prefectuur voor economische zaken. De producenten van Angels & Demons zijn nu van plan de kerkgebouwen in Hollywood na te bouwen. Tom Hanks gaat in Angels & Demons opnieuw Robert Langdon spelen. Há, de Sint Pieter in Hollywood, dat zou wat zijn. 🙂 Wie overigens het échte verhaal van CERN wil zien en dan met name over de Large Hadron Collider, die over 19 dagen en 5 uren van start gaat, moet dit filmpje maar eens bekijken. Gaaf! Bron: Daily Galaxy.

References[+]

References
↑1 In de gerelateerde astroblog (zie de link hieronder) is overigens te lezen dat CERN er 2 miljard jaar 😯 over doet om 1 gram antimaterie te produceren!

Radiotelescoop verspreid over vier werelddelen in gebruik genomen

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: JIVE/ASTRON

Voor het eerst is een radiotelescoop gebruikt die bestaat uit afzonderlijke radiotelescopen die in maar liefst vier werelddelen te vinden zijn: in Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Europa en Afrika [1]Op de foto zie je de vier radiotelescopen van Arecibo (Puerto Rico), Effelsberg (Duitsland), Hartebeesthoek (Zuid-Afrika) en TIGO (Chili).. Dit werd mogelijk doordat op 22 mei de welbekende Arecibo radiotelescoop op Puerto Rico deel ging uitmaken van de zogenaamde Electronic Very Long Baseline Interferometry (e-VLBI). Via de techniek van de interferometrie kunnen afzonderlijke radiotelescopen samen naar hetzelfde object kijken en kunnen de waarnemingen worden gecombineerd. De gegevens van de vier radiotelescopen, die een gezamelijke basislijn van 10.893 km bereikten, werden via optische bekabeling naar de hub van het Joint Institute for VLBI in Europe (JIVE) in Dwingeloo in Nederland gestuurd, waar ze werden gecombineerd. Dat leverde beelden op die een tien keer hogere resolutie hadden dan de Hubble ruimtetelescoop kan leveren. Een knappe prestatie mogen we toch wel stellen. Eén van de waargenomen objecten was de quasar 3C454.3. Zodra ik beelden heb van die waarnemingen zal ik ze plaatsen. Er wordt overigens ook al gewerkt aan een opvolger van de e-VLBI: de Space Very Long Baseline Interferometry (SVLBI). Daarbij wordt ook één radiotelescoop in de ruimte gebruikt! 😯 Bron: Space.NewScientist.

References[+]

References
↑1 Op de foto zie je de vier radiotelescopen van Arecibo (Puerto Rico), Effelsberg (Duitsland), Hartebeesthoek (Zuid-Afrika) en TIGO (Chili).

Astroblogs op Twitter

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

<

p class=”tour”>
Het zal sommigen misschien al opgevallen zijn (en anderen weer niet), maar sinds een tijdje zit ik ook op Twitter. Da’s een nieuwe manier om via internet snel aan te geven waar je mee bezig bent. In maximaal 140 tekens per boodschap geef je met Twitter door wat je aan het doen bent. Het zal wellicht niemand interesseren wát ik aan het doen ben en ik ben zelf ook zeker niet van plan om de hele wereld continue te vertellen dat ik aan het tandenpoetsen ben, de auto ga wassen, de krant ga lezen, etc… Maar soms zijn er van die dingen die je toch even kwijt wil en die niets met sterrenkunde te maken hebben. Nieuwe astroblogs worden ook via Twitter de wereld in geslingerd. Daar is Twitter leuk voor. Te lezen in de zijbalk ergens rechtsonder. En als je ’t niet wilt lezen? Dan lees je ’t gewoon niet. 😀

Wiskundigen lossen zwaartekrachtlens-probleem op

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Jeffrey Rabin

Een zwaartekrachtlens (ook wel gravitatielens genoemd) is een zeer sterk zwaartekrachtveld, bijvoorbeeld van een sterrenstelsel of een zwart gat, dat het licht van een daarachterliggend object afbuigt. Dit lens-effect treedt op, wanneer waarnemer, zwaartekrachtveld (lens) en achterliggende voorwerp (bron) ongeveer op één lijn staan. Het plaatje hiernaast laat bijvoorbeeld zien dat door het effect één ster dubbel kan lijken vanaf de Aarde gezien. Staat het zwaartekrachtsveld exact tussen bron en waarnemer dan zal een ring te zien zijn, een zogenaamde Einsteinring. Staan er verschillende zwaartekrachtsvelden tussen bron en waarnemer dan zal de bron meerdere malen te zien zijn. Sterrenkundigen wisten alleen niet hoeveel beelden van de bron maximaal te zien zijn. De sterrenkundige Sun Hong Rhie (Notre Dame University in Indiana, VS) dacht het antwoord te weten. Ze had een zwaartekrachtslens ontdekt bestaande uit vier massieve zwaartekrachtsvelden, die 15 beelden van een erachter liggend object veroorzaakten. Dat gebruikte ze als uitgangspunt voor de stelling dat n massieve objecten maximaal 5n-5 beelden kunnen veroorzaken. Maar ze kon haar stelling wegens geldproblemen, gezondheidsproblemen en nog wat minder plezante dingen niet bewijzen. Dat deden in 2004 wel de heren Dmitry Khavinson en Genevra Neumann (University of South Florida in Tampa resp. University of Northern Iowa in Cedar Falls, beiden in de VS). Probleem was alleen dat zij geen idee hadden wat een zwaartekrachtslens is en dat ze puur de wiskundige kant ervan interessant vonden. Zij hielden zich bezig met wat de rationele harmonische functies heet, een vorm van een polynomische vergelijking. Een voorbeeld van een polynomische vergelijking is:

Credit: ESA/NASA

De grootste exponent n is dit voorbeeld wordt de graad van de vergelijking genoemd. Khavinson en Neumann konden uiteindelijk bewijzen dat een graad n vergelijking niet meer dan 5n-5 kent. Hun oplossing publiceerden ze in het welbekende arXiv.org op internet en daar leek het één van de vele onopgemerkte artikelen te worden [1]Voor de liefhebbers: hier is dat artikel.. Totdat Jeffrey Rabin (University of California, San Diego) het artikel las. Rabin is wiskundige, maar ook op de hoogte van de stelling van Rhie. En hij legde direct het verband tussen de wiskundige oplossing van Khavinson/Neumann en het probleem van Rhie. Binnenkort wordt een officieel artikel gepubliceerd in het gezaghebbende Notices of the American Mathematical Society. Rennen naar de winkel. 😉 Bron: Sciencenews.

References[+]

References
↑1 Voor de liefhebbers: hier is dat artikel.

Phoenix heeft (nog) geen water op Mars gevonden

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

credit: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona

De eerste laboratoriumproeven met de TEGA [1]De Thermal and Evolved Gas Analyzer. aan boord van de Marslander Phoenix hebben uitgewezen dat er in de onderzochte monsters geen water of waterijs zit. 🙁 Betekent natuurlijk niet dat er helemaal geen water op Mars is, maar wel dat het eventuele water of waterijs reeds verdampt respectievelijk gesublimeerd was voordat het de oven van de TEGAS bereikte. Bij de analyse werd de marsgrond eerst verwarmd tot een temperatuur van 35°C en daarna nog eens tot 175°C. De voorlopige conclusie was simpel:

We saw no water coming off the soil whatsoever TEGA teamleider William Boynton (University of Arizona)

Eventueel aanwezig water zou als waterdamp dan gedetecteerd zijn. De komende dagen gaat men in de TEGA de temperatuur nog verder opvoeren, tot maar liefst 1000°C. 😯 Daarmee hoopt men mineralen te kunnen verdampen die een chemische binding hebben met H2O, CO2 of SO2. Duizend graden, ik hoop niet dat die Phoenix daarmee in de hens vliegt. Bron: Space.com.

References[+]

References
↑1 De Thermal and Evolved Gas Analyzer.

‘Midzomer’ Volle Maan komt er aan

Geplaatst op door Arie Nouwen
5

Credit: Edmund E. Kasaitis


Komende woensdag (18 juni) om 19.30 uur is het de ‘Midzomer’ Volle Maan. Tijdens de nacht van 18 op 19 juni blijft de maan laag boven de zuidelijke horizon: 11° in Ukkel (België) en 9° in Groningen. Interessant is dat wanneer de maan laag aan de horizon staat hij heel erg groot lijkt. In het Engels hebben ze daar zelfs een naam voor: solstice moon, d.w.z. de maan vlak voor de zonnewende, die zaterdagnacht (01.59 uur) plaatsvindt. Dat die maan groter lijkt is puur gezichtsbedrog. Men heeft wel eens gedacht dat door de werking van de atmosfeer, die als een soort lens zou functioneren, de maandiameter schijnbaar zou toenemen, maar dat is niet het geval. Over de werkelijke oorzaak van deze optische illusie zijn diverse theorieën. Eén daarvan is de zogenaamde Ponzo Illusie, in 1913 ontdekt door Mario Ponzo. Volgens hem zouden bomen en huizen de illusie versterken dat de maan groter is.

Credit: NASA

Een andere theorie is die van de afgeplatte hemel (‘flattened sky’), waarin de mens de hemel als een ‘platte koepel’ ziet. Het zenit, het punt rechtboven je, is daarin dichtbij en de horizon verderweg. Als de maan aan de horizon staat vertekenen de hersenen de grootte van de maan door deze te vergelijken met vogels en vliegtuigen die hoger in de lucht overvliegen. Zie het plaatje hiernaast voor die afgeplatte hemel. Er zijn nog meer verklaringen te geven voor de schijnbaar grote maan, maar het is wellicht nuttiger komende woensdag gewoon naar buiten te gaan en te genieten van deze bijzondere Midzomer Volle Maan. Bron: NASA + Sterrengids 2008.

Systeem met drie super-aardes gevonden

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Credit: ESO

Vandaag is bekendgemaakt dat sterrenkundigen met behulp van het HARPS-instrument van de ESO [1]De European Southern Observatory. in La Silla Observatory (Chili) een systeem hebben ontdekt rondom de ster HD 40307 met maar liefst drie super-aardes! 😯 Verder blijkt men met dezelfde HARPS 45 exoplaneten (!)te hebben ontdekt met massa’s lichter dan 30 aardmassa’s en omloopbanen korter dan 50 dagen. Conclusie van de sterrenkundigen van het onderzoek is dat maar liefst één op de drie sterren á  la onze Zon planeten moet bevatten. Super-aardes hebben een gewicht tussen 2 en 10 aardmassa’s. Zwaarder dus dan de Aarde, maar lichter dan planeten zoals Uranus en Neptunus, die zo’n 15 aardmassa’s op de weegschaal leggen. De ster HD 40307 ligt 42 lichtjaar verderop te dobberen in de richting van de zuidelijke sterrenbeelden Doradus en Pictor. Hij is van spectraaltype K, d.w.z. dat ‘ie iets koeler en lichter dan de Zon is. De massa’s van de gevonden exoplaneten zijn 4,2, 6,7 en 9,4 aardmassa’s en de omlooptijden om de centrale ster bedragen 4,3, 9,6 en 20,4 dagen. Met HARPS kan men de snelheid van die ster nauwkeurig in de gaten houden en dat heeft ‘ie de afgelopen vijf jaar met feilloze precisie gedaan. De omwentelingen van de drie omringende planeten zorgen er voor dat er door de gravitatiekracht voortdurend wordt geduwd en getrokken aan de ster en dá t is gemeten. Die variaties in de snelheid bedragen enkele meters per seconde. 😯 De ontdekking van het opzienbarende systeem werd vandaag gemeld op de conferentie over Extra-Solar Super Earths, die vanaf vandaag tot en met woensdag in Nantes (Frankrijk) wordt gehouden. Als er meer meldingen zijn zal ik jullie daar uiteraard live van op de hoogte brengen. Interessant is trouwens te melden dat één van die onderzoekers van HD 40307 Didier Queloz is. Huh, Queloz, wiesdannouwweer? hoor ik sommigen zeggen. Nou, Didier Queloz is degene die in 1995 samen met Michael Mayor de allereerste exoplaneet om een ster heeft ontdekt, de ster 51 Pegasi om precies te zijn. Dat was nummero 1. De teller staat inmiddels op 303 gevonden exoplaneten. Bron: ESO.

References[+]

References
↑1 De European Southern Observatory.

Wanneer gaat de LHC van start?

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Ook benieuwd wanneer de LHC van start gaat? De Large Hadron Collider, het allergrootste én allerduurste [1]Geschatte kosten: € 3,75 miljard. wetenschappelijke project ter wereld, dat bij Genéve is gebouwd. Ga naar de LHC Countdown of klik op het plaatje hiernaast -boven en je hebt het antwoord tot op de seconde. 😯  Ik kwam de link naar deze nuttige site net tegen in een chat-sessie met Phil Plaits, de Bad Astronomer. Ik heb de LHC al vaak op deze plek beschreven, dus ga dat niet weer herhalen. Zoekt en gij zult vinden. 🙂

References[+]

References
↑1 Geschatte kosten: € 3,75 miljard.

Stephen Hawking in verweer tegen Britse regering

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

De welbekende Britse sterren- en natuurkundige Stephen Hawking is in opstand gekomen tegen de bezuinigingen waarmee de laatste maanden diverse wetenschappelijke instellingen zijn geconfronteerd. De regering van premier Brown zit met een gat van 80 miljoen pond (˜ 101 miljoen euro) dat met de kaasschaaf-methode over diverse gesubsidieerde instellingen wordt verdeeld. Daar is onder andere de radiotelescoop van Jodrell Bank de dupe van. In totaal lopen 600 wetenschappers door de bezuinigingen gevaar hun baan te verliezen. Hawking waarschuwt de regering dat door boekhoudkundig geknoei de wetenschap in Groot-Brittannië in gevaar komt. De aan de invalidenstoel gekluisterde wetenschapper zelf heeft laten weten niet in aanmerking te willen komen voor de ridderorde. Hij is al diverse malen gevraagd, maar heeft telkens geweigerd. Niet alleen als protest tegen de bezuinigingen, maar óók omdat hij zegt zo’n titel niet te begrijpen. Het hele concept van ridderorde en zo vindt hij maar onzin. De Britse minister van wetenschappen Pearson heeft overigens ook al gereageerd op de kritiek van Hawking. Deze week komt hij met een rapport over de crisis in de Britse wetenschappelijke instellingen. Vooruitlopend daarop zei hij op TimesOnline: “There was no deficit at the time of the merger [1]Hij doelt daarbij op de vorming van de Science and Technology Facilities Council (STFC). Daar schijnt de ellende mee te zijn begonnen. nor were there arithmetical errors. I can quite understand how those whose work is not funded may well question those who gave it a lower priority.” Nietszeggend antwoord volgens mij, maar daar is het ook een politicus voor. 😉 Bron: TimesOnline.

References[+]

References
↑1 Hij doelt daarbij op de vorming van de Science and Technology Facilities Council (STFC). Daar schijnt de ellende mee te zijn begonnen.

Google-oprichter gaat ook de ruimte in

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Google

Deze week werd bekendgemaakt dat één van de oprichters van Google, Sergey Brin, flink geïnvesteerd heeft in Space Adventures Ltd, een bedrijf dat commerciële ruimtevluchten wil maken. Niet van die vluchten die drie kwartier duren, waarvan vier minuten in gewichtsloosheid zoals Virgin Galactic vanaf 2009 gaat doen,  maar echte vluchten om de Aarde. Woensdag werd door Space Adventures de zogenaamde Orbital Mission Explorers Circle gestart en iedereen die vijf miljoen dollar op tafel legt is verzekerd van een plekje. Space Adventures wil vanaf 2011 de ruimte in gaan en dat doen ze niet met een eigen ontworpen raket, zoals Virgin Galactic met z’n SpaceShipTwo, maar met een nagebouwde Soyuzraket. Lekker makkelijk zullen we maar zeggen. Brin, die Amerikaan met Russisch bloed is, schijnt goed te zijn voor een banksaldo van 18,7 miljard dollar, dus die kan zich van aardig wat plekjes in de Soyuz, of hoe dat ding ook gaat heten, verzekeren. Eén keer per jaar is het zelfs de bedoeling dat de raket richting International Space Station (ISS) vliegt en daar tijdelijk twee passagiers bivakeert. Het zou dus kunnen dat Brin eind 2011 deel uitmaakt van de ISS-crew. Google in Space! 🙂 Bron: Daily Galaxy.