Algemene Relativiteitstheorie weer bevestigd

Credit: ESA/COSMOS

Het begint een beetje vervelend te worden, maar voor de zoveelste keer is de Algemene Relativiteitstheorie (ART) van Albert Einstein, door experimenten bevestigd. Dit keer werd een in 2003 ontdekte dubbele pulsar als ’toetssteen’ genomen, de enige dubbele pulsar die bekend is: PSR J0737-3039A/B in het sterrenbeeld Grote Hond (Canis Major), 2.000 lichtjaar van ons verwijderd. Het zijn twee neutronensterren die in 2,4 uur  om elkaar heendraaien en beiden zenden als rondtollende vuurtorens een bundel straling uit. Pulsar A (1,33 zonmassa) draait in 23 milliseconde om z’n as, pulsar B (1,25 zonmassa) is wat trager met z’n rotatieperiode van 2,8 seconden. In 2005 werd PSR J0737-3039A/B al gebruikt om de ART te testen door te meten welk effect het ronddraaien van de beide pulsars op elkaar had door het uitzenden van zwaartekrachtsgolven. Resultaat daarvan bleek te zijn dat de pulsars iedere dag 7 millimeter dichter bij elkaar komen! 😯 Op basis van de huidige onderlinge afstand heeft men berekend dat de pulsars over 85 miljoen jaar zullen samensmelten. Bij de nieuwe metingen keek men niet alleen naar de baan van de twee pulsars om hun gemeenschappelijke zwaartepunt, maar werd óók de rotatie om de eigen as meegenomen. Daarover doet de ART ook een voorspelling, namelijk dat de dubbele pulsar als geheel een klein beetje zou wiebelen. En dat is nu door een groep sterrenkundigen onder leiding van Rene Breton (McGill University in Montreal, Canada) gemeten. Het was een lastige klus, want het signaal van de wiebel in de rotatieas (=precessie) kwam niet boven de ruis uit, maar door toepassing van speciale data-analysetechnieken kon men de wiebel toch onderscheiden. Wie een animatie van PSR J0737-3039A/B wil bekijken moet hier naartoe. Erg interessant hoor. Bron: Space.NewScientist + Wikipedia.

30 jaar geleden werd Charon ontdekt

Credit: NASA

Komende maandag, 7 juli dus, zal het New Horizons team vieren dat het precies dertig jaar geleden is dat Charon, de grootste maan van Pluto, werd ontdekt. De New Horizons is de verkenner van de NASA die op weg is naar Pluto en die daar ergens in juli 2015 zal aankomen. Op 7 juli 1978 werd Charon ontdekt door de sterrenkundigen James Christy en Robert Harrington (beiden van het U.S. Naval Observatory). Charon is zo’n 1.210 km in doorsnede. Op zich niet zo erg groot, maar hij is half zo klein als de dwergplaneet Pluto en dáárdoor is Charon relatief de grootste maan van het zonnestelsel. Op de foto hierboven de best verkregen foto tot nu toe van Charon. New Horizons kan daar best een verbetering in aanbrengen. 🙂 Drie jaar geleden werd het gezelschap Pluto-Charon overigens verblijd met de ontdekking van nog twee kleine maantjes, Nix en Hydra. Bron: Pluto Today.

Let op “Proposal 11620” voor de Hubble!

Als een wetenschapper met de Hubble ruimtetelescoop wil waarnemen moet hij/zij een voorstel doen, een proposal op z’n Engels. Gisteren heeft een groepje sterrenkundigen zo’n voorstel ingediend: proposal 11620 om precies te zijn. Er zijn zes indieners, onder leiding van Dr. William C. Keel (University of Alabama). Eén van de zes indieners is Hanny van Arkel uit Heerlen. Hé, die kennen we toch? Yep, da’s Hanny van Hanny’s Voorwerp. In het negen pagina’s tellend document wordt nauwkeurig omschreven wat de groep precies wil bestuderen aan het groene object ten zuiden van het actieve sterrenstelsel IC 2497 en op welke wijze de Hubble daarvoor moet worden ingezet. De titel van het voorstel, A Quasar Light Echo in the Local Universe, wijst erop dat men vermoedt dat Hanny’s Voorwerp een lichtecho is van een quasar in IC 2497. Nou nog hopen dat Proposal 11620 wordt goedgekeurd. De proposal IS goedgekeurd! 😀 Het team mag in 2009 de Hubble zeven rondjes lang om de Aarde gebruiken, dat wil zeggen gedurende 6,5 uren. Yes! Ik hou jullie op de hoogte. ’t Is trouwens te hopen dat Hanny et al de Hubble kunnen gebruiken ná de Hubble reparatiemissie van Space Shuttlemissie STS-125 (Laatste nieuws dat ik erover weet is dat deze voor 8 oktober gepland staat.)). Dan heeft ‘ie namelijk nog scherpere ogen! 😀 Bron: Waveney op Galaxy Zoomforum.

Mercurius’ zeer dunne atmosfeer bevat water!

Credit: NASA/Thomas H. Zurbuchen et al

Eerder vandaag had ik het al over de ontdekking van NASA’s Messenger dat Mercurius vulkanische activiteit heeft gekend, nu lees ik een andere ontdekking van dezelfde verkenner die mogelijk nog imposanter is: Mercurius blijkt een zeer dunne atmosfeer te bevatten met water daarin! 😯 Dát Mercurius een zeer ijle atmosfeer heeft was wel bekend, maar dat er water in voorkomt, op de planeet die ruim 400 °C warm kan worden, is echt een verrassing. De Messenger vloog 14 januari jongstleden vlak langs Mercurius. Met één van z’n instrumenten aan boord, de Fast Imaging Plasma Spectrometer (FIPS), werd de aanwezigheid van geladen deeltjes (ionen) rondom Mercurius gemeten. Van een atmosfeer rondom de planeet is eigenlijk geen sprake, men wil het liever een exosfeer noemen. Dát Mercurius geen gewone atmosfeer heeft komt door de zonnewind. Die is er zo krachtig dat alle deeltjes, ionen en moleculen gewoon weg worden geblazen, de interplanetaire ruimte in. Op een ijle exosfeer na dan. Uit het onderzoek met de FIPS blijkt de exosfeer vooral sodium te bevatten. Maar de grootste verrassing bleek toch wel de aanwezigheid van ionen uit de ‘watergroep’ te zijn: O+, OH, and H2O+, in de figuur hierboven in het massabereik 17-19 te zien. Waar deze waterionen vandaan komen is nog speculatief. Mogelijk bevatten sommige kraters op Mercurius ijs en deeltjes daarvan zouden in de exosfeer terecht kunnen komen. De ionen zouden ook van kometen afkomstig kunnen zijn en een derde optie is dat chemische processen die zich afspelen tussen de zonnewind en de rotsen van Mercurius de waterionen kunnen hebben gevormd. Dat laatste schijnt mogelijk te zijn in een proces dat ze chemisch sputteren noemen. Afijn, genoeg opties om verdere studie van Mercurius’ exosfeer noodzakelijk te maken. Op 6 oktober dit jaar volgt een tweede fly-by van de Messenger, dus z’n FIPS-ogen zullen dan vast weer op Mercurius gericht zijn. Bron: Planetary.org.

Mercurius heeft vulkanisme gekend

Credit: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Carnegie Institution of Washington

De planeet die het dichtste bij de Zon staat, Mercurius, blijkt in het verleden vulkanische activiteit te hebben vertoond. Aldus nader onderzoek van de gegevens die de fly-by van de Messenger op 14 januari 2008 langs Mercurius heeft opgeleverd. Die gedenkwaardige 14e januari vloog de Messenger [1]staat voor MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging. op een minimale afstand van 200 km over het oppervlak van Mercurius. Vandaag, 4 juli 2008 (Hé, independenceday in de VS, zal geen toeval zijn), verschijnen welgeteld 11 artikelen in het Amerikaanse vakblad Science over de analyses van de gegevens van die fly-by. Dertig jaar geleden had de Mariner 10 verkenner al vlaktes op Mercurius gesignaleerd waarover gespeculeerd werd dat die een vulkanische oorsprong zouden kunnen hebben. Onderzoek van de Calorisvlakte op Mercurius door de Messenger heeft dat vermoeden nu bevestigd. In die vlakte komen kraters voor die gevuld zijn met materiaal dat alleen door lavastromen daar gekomen kan zijn. Ook heeft de Messenger een schildvulkaan ontdekt met een diameter van zo´n 95 km, die met z´n zeer geleidelijke helling niet eerder was opgevallen. Bron: Space.com.

References[+]

References
1 staat voor MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging.

Ga op jacht naar zwarte gaten

Credit: Black Hole Hunter

Ooit zin gehad op jacht te gaan naar zwarte gaten? Dat kan je doen door mee te spelen met het online spel Black Hole Hunter, dat ontwikkeld is door onderzoekers van de Cardiff Universiteit in Engeland. Nou ja spel, het is meer een serie vragen die je voorgeschoteld krijgt en waarin je vooral naar geluiden moet luisteren. Het gaat om het detecteren van zwaartekrachtsgolven die afkomstig zijn van de botsing van zwarte gaten of neutronensterren. Het gaat erom in de ruis van geluiden te proberen de zwaartekrachtsgolven te ‘beluisteren’. Tijdens het spel kan je informatie krijgen over zwarte gaten en zwaartekrachtsgolven. Het educatieve spel is ontwikkeld als onderdeel van de Royal Society Summer Exhibition, die deze zomer in Londen zal worden gehouden. Voor de astrobloglezers die écht op zoek willen naar neutronensterren, de lichtere neefjes van de zwarte gaten, verwijs ik naar de site van Einstein@home. Bron: NewScientist.com.

MSR moet Marsmonsters naar Aarde brengen

Credit: ESA

De ESA is hard aan het nadenken over een zogenaamde Mars Sample Return (MSR) missie, die tot doel heeft om naar Mars te gaan, daar een vrachtje Marsbodem op te pikken en dat richting Aarde te brengen voor verder onderzoek. Over zo’n missie gaat de ESA op 9 en 10 juli a.s. een conferentie houden in de Bibliothéque Nationale de France in Parijs. Op dit moment wordt Mars al volop bestudeerd door de Marsrovers Spirit en Opportunity, door de Phoenix, de Mars Reconnaissance Orbiter, de Mars Odyssey én ESA’s Mars Express, dus over aandacht heeft de Rode Planeet niet te klagen. De Phoenix is van dit rijtje instrumenten bezig in z’n ovens en laboratoria de Marsbodem te analyseren, maar de meest grondige analyse kan toch het beste plaatsvinden op Aarde, aldus de ESA. Na de conferentie hoop ik meer info te kunnen geven over de Mars Sample Return missie. Bron: ESA.

Bekijk de samenstand van Mars en Saturnus

De ochtendhemel. Credit: Sky & Telescope

Zaterdag 5 juli a.s. zijn de planeten Mars en Saturnus laag aan de westelijke avondhemel van bij elkaar zichtbaar. Een prachtige conjunctie dus, zoals ze dat zo mooi noemen, waarbij beiden linksboven van de rode hoofdster van het sterrenbeeld Leeuw, Regulus, staan. Een dag later, zondag 6 juli, is ook een smalle maansikkel erbij aangeschoven. ’s Middags om 14.00 uur staat de Maan 2° ten zuiden van Regulus, om 21.00 uur staat ‘ie 3° onder Mars en 3 uren later is de Maan 4° onder Saturnus te vinden. Ter visualisatie van een en ander heb ik even het plaatje hiernaast van Sky & Telescope geleend. Handig nietwaar? Bron: Sky & Telescope + Sterrengids 2008.