Supernova veroorzaakte Ordoviciaanse extinctie

Credit: NASA


In de afgelopen vijfhonderd miljoen jaar zijn er vijf grote ‘massa-extincties’ geweest, periodes dat vele soorten organismen massaal uitstierven. Eentje daarvan was de zogenaamde Ordoviciaanse extinctie, die ergens tussen 447 en 444 miljoen jaar geleden plaatsvond. In hoeveelheid uitgestorven diersoorten was het de derde ‘ergste’  extinctie, waarbij de helft van de organismen zo’n beetje kassie wijlen ging. Jaren terug wees Brian Thomas (Universiteit van Kansas) er al op dat deze extinctie mogelijk veroorzaakt is door een stoot gammastralen, die gedurende tien seconden (yep, tien) de ozonlaag van de Aarde voor de helft wegschroeide en daardoor de daaropvolgende tien jaar het leven blootstelde aan schadelijke UV-straling van de Zon. De gammastraling zou afkomstig zijn van een supernova die zo’n 6.000 lichtjaar verderop explodeerde [1]en niet 7,5 miljard lichtjaar, zoals de dit jaar ontplofte GRB 080319B, die ook een straal recht op de Aarde afvuurde.. Recent onderzoek van dezelfde Thomas aan geologische gegevens van de zuidpool laat zien dat z’n theorie wordt gestaafd en dat zo’n gammastoot inderdaad de vermoedelijke dader is van de Ordoviciaanse extinctie. Niet de gehele Aarde zou blootgesteld zijn aan de dodelijke gammastraling. Grote landelen boven de evenaar zouden minder te lijden hebben gehad. Vervolgonderzoek in die gebieden moet dat nu weer gaan staven. Thomas suggereert dat hij in Noord-China aanwijzingen kan vinden die zijn theorie verder staven. Afijn, Thomas volgende reis gaat naar China. Al z’n bevindingen over de zuidpool zijn hier te vinden. Bron: ArXiv Blog.

References[+]

References
1 en niet 7,5 miljard lichtjaar, zoals de dit jaar ontplofte GRB 080319B, die ook een straal recht op de Aarde afvuurde.

Abell 1689 klontert samen

Credit: X-ray: NASA/CXC/MIT/E.-H Peng et al; Optical: NASA/STScI

De cluster van sterrenstelsels op de foto is Abell 1689. Ooit zo in z’n catalogus [1]Officieel de Catalogue of rich clusters of galaxies. gezet door George Ogden Abell (1927-1983) en schitterend gefotografeerd door zowel de Chandra röntgentelescoop (de blauwe gloed) als de Hubble ruimtetelescoop (de geel-witte stelsels in visueel licht). Abell 1689 staat 2,3 miljard lichtjaar hier vandaan en hij gist aan alle kanten. Overal zie je sterrenstelsels die aan het samenklonteren zijn. Ook zijn er vele bogen te zien, veroorzaakt doordat de cluster het licht van nog verder verwijderde sterrenstelsels afbuigt door de gravitatiekracht. Bron: Chandra.

References[+]

References
1 Officieel de Catalogue of rich clusters of galaxies.

Gammaflitser GRB 080319B had twee bundels

Credit: NASA

Woensdagochtend 19 maart 2008 verscheen om 08.13 uur Nederlandse tijd de gammaflitser genaamd GRB 080319B in het sterrenbeeld Ossenhoeder (Boötes). Woensdagavond 10 september 2008 (19.00 uur Nederlandse tijd) verscheen Neil Gehrels van de Swift-ruimtesatelliet op een persconferentie om meer te vertellen over die gammaflitser. De NASA wijdde daar een persconferentie aan omdat het een wel héél bijzondere gammaflitser was. Niet alleen omdat het ondanks z’n afstand van maar liefst 7,5 miljard lichtjaar eventjes (˜40 seconden) met het blote oog zichtbaar was (schijnbare helderheid 5,3m), maar ook omdat de uitgezonden bundel gammastraling met een snelheid van 99,99995% van de lichtsnelheid récht op de Aarde afkwam. Een half uur voordat GRB 080319B ‘afging’ waren er al spectra gemaakt, per toeval eigenlijk. De gammaflits zelf werd op genoemd tijdstip niet alleen door de Swift waargenomen, maar óók met behulp van het Russische KONUS instrument op de satelliet Wind van de NASA. Bovendien werd de flits in visueel licht waargenomen met behulp van een automatische camera, genaamd Pi of the Sky, die zich in Chili bevindt en die vanuit Polen wordt bediend (techniek staat voor niets). Vijftien seconden ná de gammflits was de uitbarsting in visueel licht te zien en toen was de schijnbare helderheid 5,3m. Op de foto hieronder links de gammaversie en rechts de optische versie. Vandaag verschijnt in het Engelse vakblad Nature een artikel van Judith Racusin (Penn State University) en 92 co-auteurs (ahum), waarin meer details staan over de bijzonder heldere gammaflitser. Het blijkt dat er een zeer smalle ultrasnelle bundel gammalicht werd uitgezonden, zo’n 0,4° breed [1]Da’s iets kleiner dan de schijnbare diameter van de Maan. en daarnaast werd een minder energierijke bundel waargenomen die zo’n 20 keer breder was. Op de afbeelding hierboven is de nauwe bundel in het wit zichtbaar en de brede bundel in geel. Vermoedelijk hebben meer gammaflitsers zo’n tweetal van stralingsbundels, maar de kans dat de Aarde door die smalle bundel wordt geraakt is erg klein.

Credit: Swift team/Penn State University/NASA.

Vermoedelijk komt slechts één keer per tien jaar zo’n nauwe bundel precies naar de Aarde toe. Zoals gezegd stond GRB 080319B 7,5 miljard lichtjaar van ons vandaan. Zou ‘ie ergens in de Melkweg zijn geëxplodeerd, bijvoorbeeld op 1.000 lichtjaar afstand, dan zouden wij hier niet meer rondlopen. De oceanen zouden verdampt zijn, de atmosfeer weggeblazen en al het leven weggevaagd door de dodelijke hoeveelheid gamma- en röntgenstraling. Nee, geef mij dan maar een Large Hadron Collider. 😉 Bron: Bad Astronomy.

Even wat anders: ik ben vandaag op personeelsdag met m’n werk. Geen idee waar ik heen wordt gevoerd (“Da’s een verrassing”, zeiden de dames die ‘t georganiseerd hebben), maar ik denk dat ik niet voor vanavond laat thuis ben. Kortom, vandaag zitten jullie op een droogje. En ik niet. 😉

References[+]

References
1 Da’s iets kleiner dan de schijnbare diameter van de Maan.