COROT-exo-3b: exoplaneet of mislukte ster?

Zo groot is COROT-exo-3b. Credit: OAMP.

De planetenjager Corot heeft een vreemd object gevonden, waarvan men twijfelt of het nou een exoplaneet is of een mislukte ster. Het gaat om COROT-exo-3b, een ‘iets’ met de omvang van Jupiter, maar die twintig keer diens massa heeft. Dat maakt z’n gemiddelde dichtheid twee keer zo zwaar als lood. 😯 In vier dagen en zes uren draait COROT-exo-3b één keer om z’n moederster, die ietsje groter is dan de Zon. Corot ontdekte het object doordat het af en toe tussen en de ster en de Aarde langschuift en de lichtkracht van de ster dan een kleine dip vertoond. Van exoplaneten was tot nu toe het zwaarste exemplaar eentje van 12 Jupitermassa’s en van sterren was er eentje gevonden met 70 Jupitermassa’s. COROT-exo-3b zit met z’n massa dus precies tussen exoplaneten en sterren in. Een bruine dwerg [1]Bruine dwergen zijn te licht om in hun kern over te gaan tot kernfusie. De naam ‘bruine dwerg’ wil niet zeggen dat ze daadwerkelijk bruin van kleur zijn, ze zijn voor het blote oog van … Continue reading is COROT-exo-3b ook weer niet, want daarvoor zijn er weer teveel verschillen. Men denkt daarom dat COROT-exo-3b een soort object is tussen exoplaneten en bruine dwergen in. In een eerdere astroblog, waarin ik het object abusievelijk een grootte toekende van 1,7 keer de aardstraal, sprak ik van een compacte bruine dwerg. Bron: ESA.

References[+]

References
1 Bruine dwergen zijn te licht om in hun kern over te gaan tot kernfusie. De naam ‘bruine dwerg’ wil niet zeggen dat ze daadwerkelijk bruin van kleur zijn, ze zijn voor het blote oog van een eventuele toeschouwer rood van kleur. De naam rode dwerg heeft echter al een andere betekenis, namelijk een kleine ster zwaarder dan 0,08 zonmassa die net wel tot kernfusie komt.

Verklaring voor asymmetrische poolkap van Mars

De zuidpoolkap van Mars. Credit: ESA/ Image Courtesy of F. Altieri (IFSI-INAF) and the OMEGA team

Bekijk een foto van de zuidelijke poolkap van Mars en er zal je direct iets opvallen: de poolkap ligt niet precies op de geografische zuidpool van Mars, maar ten westen ervan. Soms ligt er wel ijs op de geografische zuidpool, maar dat is slechts seizoensgeboden. Het resterende, permanente gedeelte ligt altijd ten westen ervan. Onderzoekers hebben nu een verklaring gevonden waarom dat zo is. Het blijkt uit onderzoek door Marco Giuranna en z’n collegae (Istituto di Fisica dello Spazio Interplanetario in Rome, Italië) dat zich tijdens de herfst op Mars twee weersystemen nabij de zuidpool ontwikkelen: een lagedrukgebied ten westen en een hogedrukgebied ten oosten ervan. Die twee gebieden hangen op hun beurt weer samen met quasi-stationaire golven in de atmosfeer van Mars die het gevolg zijn van grote reliëfverschillen op het oppervlak van Mars, te weten de inslagbekkens Hellas en Argyre. Zulke golven komen ook op Aarde voor, bij bergketens bijvoorbeeld, en ze worden Rossbygolven genoemd, naar Carl Gustaf Rossby, die ze in 1939 ontdekte. Hellas en Argyre zorgen ervoor dat de atmosferische stromingen in verticale richting afbuigen. Het poolijs van Mars bestaat uit een combinatie van twee soorten ijs: het permanente waterijs en het kooldioxide-ijs, dat iedere Marswinter neerslaat uit de atmosfeer. Door het lagedrukgebied in het westelijke gebied is de temperatuur er in de herfst en winter zo koud dat er kooldioxidesneeuw valt, terwijl in het oostelijke gebied door de aanwezigheid van het hogedrukgebied alleen een laagje kooldioxiderijp ontstaat, die op een gegeven moment weer verdwijnt. De sneeuw in het westelijke gebied weerkaatst veel zonlicht in de lente en zomer en daardoor verdwijnt het ijs hier langzamer dan in het oosten en blijft er altijd een rijplaag over. Bron: ESA + NRC-handelsblad, 5 oktober 2008.

Een middagje KNVWS-symposium De Telescoop

Credit: KNVWS

Hierbij een impressie van het KNVWS symposium De Telescoop-Verleden-heden en Toekomst dat gisteren werd gehouden in de stadsschouwburg te Middelburg. Dit symposium werd medegeorganiseerd samen met onze zeer gewaardeerde Vlaamse collegae van den VVS. Omdat het volgend jaar het internationale Jaar de de astronomie is en omdat het dit jaar ook precies (enne… f’… them Brits, die verwerpelijke andere gedachten koesteren!!!) 400 jaar geleden dat ene HOLLANDSE meneer Lipperhey uit Middelburg de telescoop wist uit te vinden, vinden er in deze fraaie stad allerlei aktiviteiten plaats om deze heugelijke feiten uitgebreid te vieren. De Hoofdmoot van dit Symposium bestond, naast een redelijk uitgebreide boeken- en instrumentenmarkt met veel te veel ijzingwekkend verleidelijke “astronomischen heerlijkheden”, uit zes stuks lezingen met als hoofdthema “de geschiedenis, het heden en de toekomst van de optische astronomische telescoop” in de ruimste zin de woords… uitgezonderd de radiotelescoop, want wordt toch gezien als een iets andere tak van sport! Al na vijf minuten de zaal betreden te hebben en mijzelve een plekje te hebben gevonden, kon mijn hele middag eigenlijk al niet meer stuk omdat “humble little me” zomaar “aus blauen hinein” de hand werd geschut door niemand minder dan professor H. van Woerden (!!!), bepaaldelijk geen kleine jongen in astroland, dunkt mij!! Nog effe zeer gezellig gekletst over de restauratie van 25 meter Dwingeloo radiotelescoop, niet vergeten te stemmen!!! [1]Het kan nog tot morgenavond, 6 oktober. Maar goed dit terzijde… Na een zeer boeiende algemene openingstoespraak de president van de Koninklijke academie van wetenschappen Professor Robbert Dijkgraaf volgde er eerst een lezing over het ontstaan en de eerste ontdekkingen gedaan met die nieuwbakken optische telescoop. Hierna was het de beurt aan ene Harrie Rutten, bijnaam “Optiek-god”, met een, zoals gewoonlijk, immer boeiende en humorischtische beschrijving van de ontwikkelingen op het gebied van astronomische instrumenten voor de amateur in de afgelopen veertig jaar! Nu weet ik dat dat “onze” Cees Kwakernaat en Ineke, van de aktiviteitencommisie van ons nedrig lokaal sterrenclubje, ook in den zaal aanwezig waren……..enne daarom toch……zomaar een “subtiele hint”: Nodig deze man weer eens uit voor een clublezing….een grotere autoriteit op het gebied van optische instrumenten bestaat er op dit moment bij mijn weten niet!! De hierop volgende lezingen beschreven in feite in grote lijnen de geschiedenis en toekomstplannen aangaande het “totale openbreken en toegankelijk maken van het complete electromagnetsche spectrum”. De vergelijking werd gemaakt dat wil je “de symphonie van het Heelal” compleet willen horen en begrijpen, je niet alleen moet beperken tot het beluisteren van slechts “de violen” (het zichtbare licht)…maar dat je dus ook de rest van de “muziekpartij-en” (de golflengtes links en rechts van het zichtbare gedeelte!) hoorbaar moet maken voor een compleet beeld!! Van Infraroodsterrenkunde via megatelescopen (tot plannen voor 40 meter monsters aan toe!!) voor het “zichtbare” deel van het EM spectrum, tot en met de laatste ontwikkelingen op het vlak van de  Röntgen- en Gammasterrenkunde. Alle vier de lezingen waren even boeiend, leerzaam en soms gewoon echt zeer lollig… vooral de weinig subtiele opmerkingen van die vlaamse prof Waelkens over “Hollandse handelsgeest in relatie tot HUN Fortis” waren echte “Zaal afbrekers”… en zorgde daardoor juist voor nog meer aandacht voor zijn superlezing over Infraroodsterrenkunde.

Tussen al dit “professoraal geweld” was er ook nog een luchtig intemezzo middels een boekpresentatie van de wetenschapsschrijver Govert Schilling met wie ooit mijn laatste confrontatie plaatsvond, vele vele jaren geleden, in lichtelijk beschonken toestand tijdens een verjaardagsfeestje van zijn zus… waar ik op de een of andere onverklaarbare reden verzeild was geraakt… dit terzijde!! Deze “confrontatie” was echter van een veel serieuzere aard met de presentatie van een nieuw en zeer interessant schrijfsel van zijn hand over de geschiedenis van de rol van Nederlandse astronoom in de grote wereld van de internationale sterrenkunde! Zijn conclusie na het schrijven van dit leuke (KOPEN!!!) boekje was dat dit ogenschijnlijk kleine landje in de sterrenkunde-wereld echter een Heuse REUS is……laten we alleen maar denken aan grootheden als Professor Oort, C. de Jager, H. van Woerden… en nog vele vele anderen!! Mijn Conclusie na deze lange zit in Middelburg: “ongelofelijk de moeite waard!!!” Oh… en tenslotte nog effe voor alle duidelijkheid aan al onze “Foreign non-believers”:

The Telescope was Invented by a Dutchman (Lipperhey), Letterpress printing (den boekdrukkunst) was invented…….Yes, by a Dutchman (L.J.Coster!!) and during the lecture on the history of the telescoop it became rather clear that is was NOT William Herschel (Sorry, mister Hall!!) but actually OUR very own DUTCH Christiaan Huygens who discovered the infrared part of the EM spectrum…..and therefore he should be proclaimed as the soul inventor of infrared astronomy..and definitely not “good old Willie from Blighty”!!!
Let this be known for ever and ever!!!!

J.B. from Dordrecht

References[+]

References
1 Het kan nog tot morgenavond, 6 oktober.

Hoe plast een astronaut?

Credit: Uitgeverij Luisterwijs

Hoe plast een astronaut? Deze én andere interessante vragen zijn met de antwoorden te beluisteren op een serie luistercollege’s die op CD zijn uitgebracht. Uitgeverij Luisterwijs maakt luistercollege’s voor volwassenen én kinderen over populair-wetenschappelijke onderwerpen. Onlangs zijn er cd’s verschenen over de maan, ruimtevaart en buitenaards leven, specifiek richt op kinderen in de leeftijdscategorie 6 – 13 jaar. 🙂 Voor ons ster-ologen en ruimte-ologen zijn drie CD’s interessant:
  • De Maan in 160 minuten: hierin leer je “alles wat een mens behoort te weten over onze maan, en meer..”. Maanfasen, verduisteringen, eb en vloed. Hoe ziet het maanoppervlak er uit? Wat zagen de astronauten bij hun landing en gaan we straks werken en recreëren op de maan? Over dit alles en nog veel meer vertelt prof.dr. Peter Barthel, hoogleraar astrofysica aan de Rijksuniversiteit Groningen.
  • Hoe plast een astronaut? is een luistercollege voor nieuwsgierige kinderen vol feiten en wetenswaardigheden over ruimtevaart. De vragen worden gesteld door kinderen uit diverse groepen van de basisschool en op een begrijpelijke en originele manier beantwoord door drs. Theo Jurriens, natuurwetenschapper aan de Rijksuniversiteit Groningen.
  • Hallo, is daar iemand?: een speurtocht naar buitenaards leven’, waarin wetenschapsjournalist Govert Schilling de kinderen meeneemt op een speurtocht naar leven op andere planeten. De aarde is niet de enige planeet in het heelal. Leeft er op die andere planeten ook iets? En bestaan er echt buitenaardse wezens?

De luisterwijscolleges kosten € 9,95 per cd. Alle LuisterWijs titels zijn (met korting) ook als download beschikbaar. Nou, is dat geen interessant kadootje voor Sinterklaas? Hint, hint… 😉 Bron: NOVA.

Messenger nadert Mercurius

Messenger nadert Mercurius. Credit: NASA.

De Messenger nadert Mercurius. 😀 Morgen, maandag 6 oktober, zal de verkenner voor de tweede maal een scheervlucht langs Mercurius maken, minimumafstand 200 km. De vorige keer was 14 januari 2008. Bijgaand een foto die Messenger van de binnenste planeet nam op zaterdag 4 oktober vanaf 690.000 km afstand, met een resolutie van 18 kilometers/pixel. In beeld gebracht door de Narrow Angle Camera (NAC) van het Mercury Dual Imaging System (MDIS). Morgen om 12u40m22s Nederlandse tijd moet de dichtste nadering plaatsvinden. Meer foto’s van Messengers nadering tot Mercurius zijn hier te vinden. Een animatie van de scheervlucht met alle highlights is ook te bekijken, in twee versies: lage resolutie (17,8 Mb) en hoge resolutie (98,3 Mb). Kies zelf maar. 🙂 Bron: Messenger.

Een magnetische ruimtetelescoop van 200 meter

Een magnetische ruimtetelescoop. Credit: Next Big Future

Wat dacht je hiervan: een ruimtetelescoop met een diameter van maar liefst 200 meter, bestaande uit vele kleine telescopen die met een zogenaamde magnetische flux bijeen worden gehouden. Ik heb geen idee wat het realiteitsgehalte ervan is, maar ik vind het wel een fantastische gedachte een telescoop te hebben die zo in de ruimte zweeft. De auteur van de blog over de space flux telescope op Next Big Future, ene BW, zegt dat de telescooponderdelen op hun plek worden gehouden door een combinatie van magneten en type II supergeleiders. In theorie zou je er kilometers grote telescopen mee kunnen bouwen. Dit vereist een haalbaarheidsonderzoek! 😀 Bron: Next Big Future.

Supernova kan zonnestelsel hebben veroorzaakt

Simulatie van de vorming van het zonnestelsel. Credit: NAI’s Carnegie Institution of Washington

Al sinds de jaren zeventig hanteren sterrenkundigen het model dá t het zonnestelsel gevormd zou kunnen zijn nadat een nabije supernova met haar schokgolf ervoor zorgde dat de gas- en stofwolk gravitationeel ineen begon te storten, resulterend in een proto-zonnestelsel. Aanwijzingen daarvoor werden gevonden in de chemische samenstelling van meteorieten. Sterrenkundigen van het Carnegie Institution’s Department of Terrestrial Magnetism (DTM) hebben nu voor het eerst aangetoond dat dit model ook werkelijk zou kunnen zijn gebeurd. Onder leiding van Alan Boss werd met de computer een simulatie gemaakt van een scholgolf die door een wolk heen ging bestaande uit stof, water, kooldioxide en moleculair waterstof. Die scholgolf zorgde in eerste instantie voor een verhoging van de temperatuur in de wolk tot 1.000 Kelvin. Dat is te hoog om de wolk gravitationeel in te laten storten. Maar op basis van nieuwe inzichten in de hydrodynamica pasten de sterrenkundigen een aangepaste computercode genaamd FLASH2.5 toe en het resultaat was een temperatuursdaling in de wolk. En wat blijkt: 100.000 jaren na de passage van de schokgolf is de gas- en stofwolk 1.000 keer dichter geworden en na 160.000 jaren in het centrum zelfs één miljoen keer. Dat werd de proto-zon. Op de afbeelding hierboven een ‘still’ uit de simulatie. De chemische samenstelling van het proto-zonnestelsel komt overeen met de gevonden waarden in oude meteorieten. Daarbij speelt met name het isotoop Nikkel-60 een belangrijke rol, dat een vervalproduct is van IJzer-60. IJzer-60 ontstaat bij supernova-explosies. Kortom, voor het eerst is met de computer aangetoond dat het zonnestelsel met een soort van mini-Bang onstond. Bron: Carnegie.

Rechtzaak tegen LHC van de baan

Oeps, de Aarde als zwart gat. Credit origineel: Wallpaper Access.

In maart dit jaar stapten twee uit Hawaï afkomstige heren naar de rechter om te voorkomen dat de Large Hadron Collider (LHC), de deeltjesversneller van CERN, de Aarde zou vernietigen. Volgens Luis Sancho en Walter Wagner zouden er door de LHC desastreuse dingen met de Aarde kunnen gebeuren, zoals het door mini-zwarte gaten opslurpen van onze zo geliefde moederplaneet. Afgelopen week oordeelde de Amerikaansde rechter Helen Gillmor dat de rechtbank op Honolulu in Hawaï geen uitspraak kan doen in de zaak omdat het geen zaak van de Verenigde Staten betreft. De VS heeft 375 miljoen dollar bijgedragen in de 6 miljard euro die de LHC gekost heeft en vanwege dit geringe aandeel acht Gillmore de rechtbank niet bevoegd om er een uitspraak over te doen. Gillmore suggereerde wel dat wellicht de politiek zich ermee moet bemoeien, omdat het Amerikaanse Congres heeft ingestemd met de bijdrage aan CERN. Het Europese instituut voor deeltjesonderzoek CERN heeft zelf overigens in diverse rapporten laten zien dat de LHC helemaal niet gevaarlijk is. Wat Sancho en Wagner nu gaan doen is niet bekend. Wellicht doen ze mee met de zaak die nog loopt bij het Europese Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg, die aangespannen is door Chaostheoreticus Otto Rösler omdat hij vind dat zijn mensenrechten met voeten worden getreden door het LHC. Als een zwart gat de Aarde opvreet is dat inderdaad een aantasting van je mensenrechten. 😉 Bron: NRC-Handelsblad, 4 oktober 2008.

Satelliet komt na 9 jaar weer tot leven

ISEE3/ICE. Credit: NASA.

“It’s alive!” Dat riep wetenschapper Robert Farquhar deze week in een e-mail uit. Hij had het niet over de ontdekking van leven op Mars of een maantje van Saturnus, maar over de komeetverkenner ISEE-3/ICE. Ik heb daar al eens eerder over geschreven, maar ik neem het niemand kwalijk als je er nog nooit van gehoord hebt. Als International Sun-Earth Explorer (ISEE) werd hij op 12 augustus 1978 gelanceerd, bedoeld om de magnetosfeer van de Aarde te verkennen en de invloed van de zonnewind daarop. In 1983 kreeg ISEE een nieuwe bestemming: als International Cometary Explorer (ICE) moest hij door de staart vliegen van komeet Giacobini-Zinner. Daartoe moest ‘ie eerst enkele keren een rondje om de Maan om ‘m richting komeet GZ te slingeren. En dat lukte. Op 11 september 1984 passeerde ICE op een afstand van 7.500 km de komeet. In 1986 richtte ICE haar aandacht vervolgens op de beroemde komeet van Halley. Ergens rond 1999 werd de verbinding met ICE verbroken. Volgens Farquhar kwam zes maanden terug ICE weer ter sprake op éénm of ander congres bij het Jet Propulsion Laboratory (JPL) van de NASA. Hij sprak degene die in 1999 de instructie had gekregen om de communicatieapparatuur aan boord van ICE uit te schakelen, maar hij zei Farquhar dat ‘ie dat mogelijk NIET had gedaan. NASA-medewerkers zijn ook net mensen af en toe. 🙂 En wat bleek: hij had gelijk, communicatie met ICE was nog steeds mogelijk! NASA’s Deep Space Network wist 18 september j.l. het eerste kontakt sinds negen jaar met ICE te maken. Het frappante is dat ICE weer inmiddels onze kant uit komt en dat ‘ie rond 10 augustus 2014 langs de Maan vliegt. 😯 Die flyby maakt het zelfs mogelijk dat ICE weer in een stabiele baan om de Aarde krijgt en dat hij daar ‘geparkeerd’ wordt voor toekomstig onderzoek. Het idee is dat ICE in de periode 2017-2018 weer op jacht zou kunnen gaan naar nieuwe kometen. Hij heeft nog brandstof aan boord voor een snelheid van zo’n 150 meter per seconde. Zou voldoende moeten zijn. Dit staaltje van ‘return of the death’ van ICE is trouwens niet toevallig. NASA heeft in het kader van efficiënte bedrijfsvoering (lees: bezuinigingen) de zogenaamde Missions of Opportunity opgezet, waarbij oude missies een extreme makeover met een nieuw doel krijgen. Satellieten en verkenners moeten tot de laatste snik gebruikt worden. Een ander voorbeeld daarvan is EPOXI, die voorheen door het leven ging als Deep Impact. Hoe zou ICE in haar derde leven worden genoemd? Bron: Planetary.Org.

Ik zie trouwens dat de Astroblogs inmiddels 20.000 keer bestookt zijn met spamberichten. Maar Akismet, m’n trouwe waakhond, heeft ze allemaal weggejaagd. 😀