Naakte zwarte gaten bestaan niet

Geen naakt zwart gat

Geen naakt zwart gat. Credit: ScienceNews/Berti et al

Al sinds Roger Penrose er in 1969 mee aan kwam wordt erover gespeculeerd: kunnen zwarte gaten nu wel of niet naakt zijn. Klinkt nogal plastisch, maar er wordt mee bedoeld of zwarte gaten wel of niet altijd omgeven moeten zijn door een zogenaamde waarnemingshorizon. Deze horizon is een met het zwarte gat concentrische bolschil, met een straal die de Schwarzschildstraal genoemd wordt. Alles wat zich binnen deze waarnemingshorizon afspeelt onttrekt zich aan waarneming van buitenaf als gevolg van de extreme zwaartekracht. In 1969 lanceerde Penrose het zogenaamde weak cosmic censorship hypothesis, de stelling dat zwarte gaten á ltijd omgeven moeten zijn door een waarnemingshorizon. Hij doelde op de zogenaamde singulariteit, de kern van het zwarte gat die een oneindig klein volume en een oneindige dichtheid heeft. De ruimte-tijd erin is oneindig sterk gekromd en ruimte en tijd houden daar op te bestaan, met als gevolg dat de natuurwetten daar ook niet meer geldig zijn. Penrose bedoelde dat singulariteiten altijd omgeven zijn door een waarnemingshorizon en dat ze nooit ‘naakt’ voor kunnen komen in de natuur. Welnu, bijna veertig jaar na de introductie van Penrose’s hypothese heeft een internationaal team van sterrenkundigen het met computersimulaties laten zien: zwarte gaten kunnen niet naakt zijn, ze zijn altijd beschut met een waarnemingshorizon. Men simuleerde op de computer botsingen van zwarte gaten (een fragment daaruit zie je hierboven, een video ervan is hier en daar te zien). In theorie zouden zwarte gaten door botsingen hun waarnemingshorizon kunnen verliezen, maar uit geen enkele simulatie van Berti en z’n collegae kwam een naakt zwart gat rollen. Zo’n simulatie is uiteraard nog geen bewijs, maar het lijkt er toch wel sterk op dat we nooit een naakte zwarte gaten tegen het lijf zullen lopen. Gelukkig maar. 😉 Oh ja, nou we het toch over zwarte gaten hebben: wisten jullie ook al dat zwarte gaten geen haar hebben! 😯 Bron: ScienceNews + Wikipedia.

 

De Ig Nobelprijzen zijn weer toegekend

De Ig Nobelprijs. Credit: Ig Nobel.

Voor het 17e achtereenvolgende jaar alweer zijn gisteren op de Harvard Universiteit (Cambridge, Massachusetts, VS) de Ig Nobelprijzen toegekend. Die prijzen worden ieder jaar uitgereikt aan wetenschappers wier prestaties “mensen eerst laten lachen en daarna aan het denken zetten.” Er waren dit jaar ruim 6.000 voordrachten en daar werden tien winnaars uit geselecteerd in ongeveer dezelfde categorieën als de echte Nobelprijzen [1]Komende maandag worden de Nobelprijzen bekendgemaakt.. Ig Nobeprijs is een woordgrapje door de naam van Alfred Nobel te combineren met het Engelse ignoble (onedel). Aan de tien winnaars van de Ig Nobelprijzen 2008 is geen gram sterrenkunde te bekennen, maar enkelen wilde ik jullie toch niet onthouden. Bijvoorbeeld de winnaars van de  economieprijs, Geoffrey Miller en Brent Jordan. Die kregen ‘m voor hun onderzoek waarin ze vaststelden dat de menstruatiecyclus van een professionale lapdanser de hoogte van de fooi beïnvloedt. 😯 Ik verzin het niet, dit is echt onderzocht! Of Massimiliano Zampini en Charles Spence, voor hun onderzoek naar “het electronisch veranderen van het geluid van chips, zodat iemand die op chips kauwt denkt dat die chips knapperiger en verser is dan in werkelijkheid.” Tenslotte die van chemie: Sheree, Joseph Hill en Deborah Anderson ontdekten “dat Coca-Cola effectieve spermadodende eigenschappen heeft” en C.Y.Hong, C.C.Shieh, P.Wu en B.N.Chiang voor “het ontdekken dat het niet zo is.” Huh? De ene gebruikte zeker Cola Zero en de andere gewone Cola? 😀 Bron: NRC-Handelsblad, 3 oktober 2008.

References[+]

References
1 Komende maandag worden de Nobelprijzen bekendgemaakt.

Jongerendebat over ruimtevaart in 2e Kamer

Credit: EADS


Scholieren van het Willem de Zwijger College uit Papendrecht gaan op donderdag 9 oktober in de oude zaal van de Tweede Kamer met elkaar in debat over ruimtevaart [1]Hé, da’s ook toevallig: diezelfde dag neem ik deel aan het Nationaal Onderwijsdebat in Scheveningen. Minister Plasterk komt daar ook. Mmmm, ga ik even mee debatteren. 🙂 . Een jury, bestaande uit de Tweede Kamerleden Marianne Besselink (PvdA), Sharon Gesthuizen (SP) en Sander de Rouwe (CDA), kiest na afloop de beste debater. Stel we hebben een flink bedrag, zeg 150 miljoen euro, te besteden aan een ruimtevaartproject. Wat gaan we ermee doen? Gaan we het gebruiken om een satelliet te bouwen die vanuit de ruimte de aarde behoedt voor broeikaseffect en milieurampen? Of gaan we onze blik naar buiten richten en het zonnestelsel en heelal exploreren om daardoor onze aarde beter te begrijpen in het grotere kosmisch perspectief? Dit is de fictieve casus waarover de VWO-leerlingen van het Willem de Zwijger College het debat met elkaar aangaan. Om goed beslagen ten ijs te komen, brachten de leerlingen vorige week een bezoek aan Space Expo in Noordwijk en ESTEC, het technologisch centrum van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Daar kregen ze, na verdeling in twee kampen, een ‘masterclass’ van sterrenkundejournalist Govert Schilling en klimaatonderzoeker van het KNMI Rob van Dorland. Debatleider en voormalig wereldkampioen debatteren Lars Duursma bracht de leerlingen de kneepjes van het debatteervak bij. Het jongerendebat gaat vooraf aan het ‘echte’ ruimtevaartdebat dat begin november in de Tweede Kamer plaatsvindt. Onderwerp van debat is dan het nationale ruimtevaartprogramma en de Nederlandse inzet op de ESA-ministersconferentie die eind november plaatsvindt in Den Haag. Beste Willem de Zwijgeraars, doe je best! 😀 Bron: SRON en Willem de Zwijgercollege.

References[+]

References
1 Hé, da’s ook toevallig: diezelfde dag neem ik deel aan het Nationaal Onderwijsdebat in Scheveningen. Minister Plasterk komt daar ook. Mmmm, ga ik even mee debatteren. 🙂

Virgin weigert aanbod om ruimte-sexfilm te maken

Een impressie van een SpaceshipTwo. credit: Virgin Galactic/sky26


Virgin Galactic (what’s in a name!), de firma die van plan is om vanaf eind 2009 commerciële ruimtevluchten te gaan maken heeft een aanbod afgeslagen om á raison van $ 1 miljoen een ruimte-sexfilm te laten maken. Will Whitehorn, de president van Virgin Galactic zei dat het SpaceShipTwo niet zal worden gebruikt voor dat soort activiteiten. Kaartjes voor een ‘normale’ vlucht met de SS2 kosten zo’n $ 200.000,- en daarvan zijn er volgens Whitehorn al 280 verkocht. Kassa! Er was overigens in juni al sprake van een (rijk) stel dat graag sex in de ruimte wil hebben, maar kennelijk is Virgin Galactic daar niet voor in de stemming. 😉 Bron: Space.com.

Elementaire deeltjes om te knuffelen

Elementaire deeltjes om te knuffelen. Credit: Particle Zoo.

We hadden al planeten in de vorm van chocolade, bier gemaakt van ruimtegerst en kosmische meubeltjes, maar nu is er een nieuwe loot aan het kosmische rariteitenkabinet: elementaire deeltjes in de vorm van pluche knuffels. De hele reutemeteut aan elementaire deeltjes is te zien

De hele reutemeteut aan elementaire deeltjes is te zien én te koop op The Particle Zoo: van de bekende elementaire deeltjes zoals fotonen, gluonen, quarks en neutrino’s tot aan de exotische en mysterieuze gravitonen, tachyonen en zelfs Higgsbosonen. 😀 Op de foto hierboven zie je rechtsonder het tachyon, met die vleugels. Da’s niet voor niets, want in theorie kunnen ze sneller dan het licht. Bij alle elementaire deeltjes zit een beschrijving van het deeltje. Je kunt de deeltjes los kopen, maar ook in sets. De prijzen variëren van $ 9,75 voor een enkel elementair deeltje tot $ 313 voor á lle 33 deeltjes plus hun antideeltjes. Da’s allemaal wel exclusief verzendkosten. De ‘deeltjes’ worden gemaakt door Julie Peasley uit Los Angeles. Misschien een leuk sinterklaaskadootje?
Hieronder staat er ook zo eentje: het Higgsboson. Ik zal CERN in Genéve bellen en zeggen dat ‘ie al gevonden is. 🙂 Bron: The Particle Zoo.

Het Higgsboson. Credit: Particle Zoo.

Het Hubble Heritage Project bestaat 10 jaar

NGC 3324 in de Carinanevel. Credit: ESA/NASA.

Er is er één jarig hoera hoera! En da’s het Hubble Heritage Project, dat vandaag precies tien jaar bestaat. Dat project is in 1998 door enkele sterrenkundigen opgericht om ook het grote publiek bekend te maken met de juweeltjes die de Hubble ruimtetelescoop met enige regelmaat produceert. Vóór die tijd waren de foto’s nog weinig bekend bij niet-professionals. Daar is door het Hubble Heritage Project gelukkig een eind aan gekomen. In totaal zijn ongeveer 130 foto’s gepubliceerd, dus eentje per maand ongeveer. Om het tienjarig jubileum te vieren heeft men vandaag een schitterende foto gepubliceerd van NGC 3324, een stervormingsgebied in de Carinanevel, 7.200 lichtjaar verderop. De foto hierboven is nog bescheiden van omvang (ruim 700 Kb), maar grotere versies met meer pixels zijn hier verkrijgbaar. Gratis en voor niks. 😀 Bron: Hubble.

MAD brengt Jupiter haarscherp in beeld

Infraroodopname van Jupiter. Credit: ESO.

Door in de nacht van 16 op 17 augustus 2008 twee uur lang onafgebroken Jupiter te fotograferen met gebruikmaking van nieuwe technieken is men in staat geweest de scherpste foto van de reuzen-gasplaneet tot nu toe te maken die vanaf de Aarde genomen is. Met behulp van het Multi-Conjugate Adaptive Optics Demonstrator (MAD) [1]Gisteren hadden we Hubble met z’n ANGST en nu weer MAD. Lachen met die sterrenkundigen! 😀 prototype instrument verbonden aan ESO’s Very Large Telescope (VLT) in Chili kon men 256 opnames maken en die werden samengevoegd tot bijgaande haarscherpe foto. Via de adapatieve techniek weet men al langer de verstoringen in de aardse atmosfeer te corrigeren, maar daarbij gebruikte men tot nu toe altijd één volgster. MAD maakt gebruik van twee volgsterren, nou ja eigenlijk twee maantjes, te weten Europa en Io. De gemaakte foto toont Jupiter in infraroodlicht. Er zijn details tot 300 km grootte zichtbaar, een record voor een opname vanaf Aarde! Wat de geleerden direct opviel na bestudering van de foto was de verandering die heeft plaatsgevonden in een 16.000 km lange mistgordel die zich bij de evenaar van Jupiter bevindt. Het helderste gedeelte daarvan bleek 6.000 km naar het zuiden te zijn opgeschoven. Men maakte daarbij een vergelijking met foto’s die in 2005 met behulp van de Hubble ruimtetelescoop waren gemaakt. Afijn, het wachten is nou op MAD-II, met drie volgsterren. 😉 Bron: ScienceDaily.

References[+]

References
1 Gisteren hadden we Hubble met z’n ANGST en nu weer MAD. Lachen met die sterrenkundigen! 😀

Magneetveld van een jong sterrenstelsel gemeten

De Robert C.Byrd Green Bank Telescoop. Credit: AUI/GBO

Voor het eerst zijn sterrenkundigen er in geslaagd om van een jong, ver verwijderd sterrenstelsel het magneetveld in kaart te brengen. De uitkomst was verrassend: het magneet veld van het 6,5 miljard lichtjaar verwegstaande sterrenstelsel was tien keer sterker [1]B ˜ 84 μGauss om precies te zijn. dan dat van ons eigen Melkwegstelsel. Sterrenkundigen hadden het precies andersom verwacht! De ontdekking werd gedaan met behulp van de hooggevoelige Robert C. Byrd Green Bank Telescope (GBT; zie foto), een radiotelescoop in West Virginia (VS). Het magneetveld van een sterrenstelsel is nauw verbonden aan z’n rotatie. Naarmate een stelsel verder zou ontwikkelen zou z’n magneetveld sterker worden, dacht men. Jonge sterrenstelsels zouden dus een klein magneetveld moeten hebben. Maar het onderzochtte protostelsel, DLA-3C286 genaamd, bleek zoals gezegd een veel sterker magneetveld te hebben. Achter het sterrenstelsel bevindt zich nog een quasar, 3C 286, waarvan het licht onderweg naar Aarde DLA-3C286 passeert. Spectraallijnen in de radiogolven van de quasar blijken door het magnetische veld van DLA-3C286 te splitsen, hetgeen te maken heeft met het zogenaamde Zeeman-effect. Dat effect is lang geleden ontdekt door onze landgenoot Pieter Zeeman en het houdt in dat spectraallijnen van een atoom zich opsplitsen bij de aanwezigheid van een sterk magnetisch veld. Met de GBT werd het Zeeman-effect gemeten en dat leverde een indicatie op voor de sterkte van het magnetische veld. In het stelsel komt weinig stervorming voor en het zou kunnen dat het magnetische veld voorkomt dat het gas door gravitationele collaps inkrimpt. Het zou kunnen dat DLA-3C286 een samensmelting is van twee kleinere stelsels, waarvan beide magnetische velden elkaar na de botsing hebben versterkt. Vandaag verscheen in het vakblad Nature een artikel over de ontdekking.

References[+]

References
1 B ˜ 84 μGauss om precies te zijn.

Wat is het grootste sterrenstelsel in het heelal?

IC 1101. Credit: SDSS.

Nou, wat is het grootste sterrenstelsel in het heelal? Dat is… IC 1101. Yep, IC 1101 gelegen in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Ik moet direct toegeven dat ik zelf ook niet van het bestaan van dit sterrenstelsel af wist, laat staan dat ik wist dat het op dit moment doorgaat voor het grootste bekende sterrenstelsel. Maar ik kwam het ergens op een site tegen en dacht toen ‘hé, daar ga ik wat over astrobloggen’. 🙂 IC 1101 is een gigantisch lensvormig sterrenstelsel (in het Engels ‘Lenticular’), dat het hart vormt van de cluster Abell 2029. Die lensvormige sterrenstelsels vormen een soort overgang tussen spiraalstelsels en elliptische stelsels. IC 1101 staat 1,07 miljard lichtjaar van ons vandaan en het heeft een doorsnede van 6 miljoen lichtjaar. Zes miljoen lichtjaar! 😯 Ter vergelijking: de Melkweg heeft een doorsnede van ongeveer 100.000 lichtjaar, het naburige Andromedastelsel (M31) is 140.000 lichtjaar groot. De afstand tussen Melkweg en M31 is zo’n 2,5 miljoen lichtjaar, dus die afstand zou met gemak twee keer in IC 1101 passen. De lichtkracht van IC 1101 is ongeveer 2 biljoen keer die van de Zon, da’s 2×1012 keer. Sterrenstelsels zoals IC 1101 worden ook wel eens diffuse sterrenstelsels genoemd, omdat ze omgeven zijn door een mist van gas en stof. Die mist is het overblijfsel van de vele sterrenstelsels en dwergstelsels die door de gigant in de loop der tijden zijn opgepeuzeld. Bron: Wikipedia.