Maandelijks archief: november 2008

LHC wijzigt weddenschappen bestaan van God

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: Kalhh/Pixabay

Je houd het niet voor mogelijk, maar in Ierland kan je wedden op de vraag of God bestaat of niet. Het gaat om de online Bookmaker Paddy Power, waar je in kan zetten op deze nogal existentiële vraag, een weddenschap die 31 december 2009 eindigt. De weddenschap schijnt nogal verbonden te zijn aan het wel en wee van de Large Hadron Collider, de grote deeltjesversneller van het Europese CERN bij Genéve. In eerste instantie werd de kans op het daadwerkelijke bestaan geschat op 20-1, vervolgens gingen de schattingen omhoog naar 33-1 als gevolg van het heliumlek van de LHC op 19 september j.l. Recentelijk zijn er in Ierse café’s en andere stamtafelkroegen de nodige discussies gevoerd over de vraag of de LHC het Goddeeltje (het Higgsboson), kan ontdekken, tenminste dat beweert men in de bron van deze astroblog. Als gevolg van die door atheïsten aangewakkerde discussies [1]Ik vrees dat we deze mededeling van Idle.slashdot met een enorm pak zout moeten nemen. is de kans volgens de wedders op het daadwerkelijk bestaan van God weer teruggelopen tot 4 op 1. Een woordvoerder van Paddy Power liet overigens wel weten dat pas tot uitbetaling van de weddenschap wordt overgegaan als er echt wetenschappelijk geverifieerd bewijs ligt voor het bestaan van God. Oeps! 😉 Bron: Idle.Slashdot.

References[+]

References
↑1 Ik vrees dat we deze mededeling van Idle.slashdot met een enorm pak zout moeten nemen.

Krijgen de Maya’s dan toch gelijk?

Geplaatst op door Arie Nouwen
1


Credit: Pundit Kitchen.com.

Het is inmiddels m’n meest gelezen Astroblog geworden [1]Gelezen door 5.650 mensen op dit moment.: over de voorspelling van de Maya’s dat de wereld zal eindigen op 21 december 2012. Grote onzin natuurlijk, maar ja… als je dan bovenstaande foto’s ziet ga je toch weer twijfelen. 😀 Bron: Bad Astronomy Blog, foto: Pundit Kitchen.

References[+]

References
↑1 Gelezen door 5.650 mensen op dit moment.

Phoenix: Veni, Vidi, Fodi

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/Wired

De Marslander Phoenix heeft nog niet het loodje gelegd, maar op Wired hebben ze alvast een wedstrijd uitgeschreven om het beste grafschrift (epitaaf) voor de Phoenix te verzinnen. Hoe verzinnen ze het! 😉 Er zijn ongeveer duizend inzendingen ontvangen en drie daarvan zijn uitgekozen tot de beste grafschriften, waarbij ik even de Engelse en/of Latijnse versies aanhoudt:

  1. Veni, vidi, fodi (I came, I saw, I dug; inzender: Graham Vosloo)
  2. So long and thanks for all the ice (inzender: D. Adams)
  3. It is enough for me. But for you, I plead: go farther, still (inzender: Fernando Rojas)

Winnaar van de grafschriftenwedstrijd met die Latijnse tekst is Graham Vosloo [1]Die even leentjebuur speelde bij Julius Ceasar z’n Veni, vidi, vici (Ik kwam, ik zag, ik overwon), die hij ergens in 47 voor Christus uitsprak. uit Zuid-Afrika. Phoenix heeft op Mars heel wat putjes gegraven, vandaar Vosloo’s inzending. De complete lijst van inzendingen is in de bron te vinden. Bekijk die lijst, want wie weet doet je nog wel ideeën op. 🙂 Bron: Wired.

References[+]

References
↑1 Die even leentjebuur speelde bij Julius Ceasar z’n Veni, vidi, vici (Ik kwam, ik zag, ik overwon), die hij ergens in 47 voor Christus uitsprak.

Lezing: planetaire exploratie

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: ESA

7 november 2008 houdt R.P.Groot een lezing bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens genaamd Planetaire Exploratie, Europa op weg naar de Maan, Mars en verder. Even een tipje van de sluier van wat Groot, werkzaam bij het SRON, daar gaat vertellen: De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft een langetermijnstrategie voor planetaire exploratie uitgezet en vele voorbereidende technologische en wetenschappelijke missiestudies uitgevoerd. Dit heeft geleid tot twee nieuwe ESA-programma’s (ExoMars en Aurora Core), die tijdens de ESA ministersconferentie in Berlijn (december 2005) zijn goedgekeurd en waarin Nederland participeert. ExoMars, de eerste missie in het Aurora-programma, is gericht op het beter karakteriseren van de planeet Mars. Met behulp van een geminiaturiseerd analytisch laboratorium (Pasteur) op een rover zal ExoMars zoeken naar zogenaamde biomarkers: complexe organische moleculen die duiden op sporen van uitgestorven leven. Daarnaast zal het Pasteur-laboratorium ook geochemisch en mineralogisch onderzoek op Mars uitvoeren. Ook omvat ExoMars een zogenaamd Geophysical Environment Package (GEP) om de opbouw en activiteit van de ondergrond van Mars te bestuderen. ExoMars heeft ook een belangrijke technologiedemonstratie-doelstelling, die moet bijdragen aan bemande vluchten naar Mars in de verre toekomst (bijv. het demonstreren van “soft landing” en mobiliteit op een planeetoppervlak). ExoMars zal in 2013 worden gelanceerd. Binnen het Aurora Core-programma worden o.a. toekomstige missies voorbereid, zoals Mars Sample Return (MSR), een missie die gericht is op het terugbrengen van Mars-monsters naar de Aarde. Het uiteindelijke doel van het Aurora programma is een bemande vlucht naar Mars. Hiervoor dienen echter nog vele technologische (en politieke) uitdagingen overwonnen worden. Hierop zal tijdens de lezing nader worden ingegaan. Pfff, da’s geen tipje meer, da’s een complete tip! 😉 Meer info over de lezing is hier te vinden.

Oceanograaf Piccard hielp NASA in 1969

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Piccard (r) en Walsh. credit: Steve Nicklas/National Geographic Society

Afgelopen zaterdag overleed de Zwitserse oceanoloog Jacques Piccard op 86-jarige leeftijd. Hij werd vooral bekend door zijn diepzee-onderzoek aan boord van een door hem (samen met zijn vader Auguste Piccard) ontworpen bathyscaaf, de Triëste. Met die duikboot vestigde hij op 23 januari 1960, samen met Don Walsh, een diepterecord van 10.916 meter in de Marianentrog, vlakbij de Fillipijnen. De foto laat Piccard en Walsh zien terwijl ze daar op die diepte ronddobberden. Qua werkzaamheden is Piccard voor de Astroblogs niet zo interessant, maar wat wel interesssant om te weten is dat Piccard met de NASA heeft samengewerkt om te kijken hoe mensen in een kleine afgesloten ruimte het lange tijd met elkaar uithouden. In 1969 ging Piccard met vijf anderen, onder wie de NASA wetenschapper Chet May, lange tijd onder water in de Grumman/Piccard PX-15 mesoscaaf, genaamd Ben Franklin. Op 14 juli [1]Twee dagen voordat de Apollo 11 werd gelanceerd. ging de Ben Franklin bij Florida onder water en precies een maand later, op 14 augustus om precies te zijn, kwam ‘ie 2.700 km verderop bij Halifax (Nova Scotia, Canada) weer boven water. De NASA was razend benieuwd hoe het in de Ben Franklin toeging met het oog op de toekomstige ruimtereizen. Nou, dat viel knap tegen: De temperatuur was nooit hoog, meestal zo’n 14 °C, de vochtigheid schommelde tussen 73 en 100% en al vroeg in de tocht viel de warmwatervoorziening uit. De Ben Franklin werd na de onderzeese tocht verkocht en nooit meer gebruikt. 😯 Oeps! Bron: New Scientist + Wikipedia.

References[+]

References
↑1 Twee dagen voordat de Apollo 11 werd gelanceerd.

Simulaties voorspellen vindplaats donkere materie

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Zit daar de donkere materie? Credit: NASA

Een internationaal team van sterrenkundigen, onder wie de Groningse Amina Helmi, heeft de locatie in de Melkweg voorspeld, waar de kans het grootst is dat er donkere materie wordt gevonden. Op basis van simulaties, uitgevoerd met Europa’s grootste supercomputers [1]Onder meer Stella/Bluegene en de LOFAR supercomputer bij de Rijksuniverseit Groningen., tonen zij aan dat niet de satellietstelsels van de Melkweg, maar het gebied rondom het centrum van de Melkweg de beste plek is om te speuren naar de zwakke gammastraling die de raadselachtige donkere materie uitzendt. Zij doen in een Nature-artikel dat vandaag verschijnt de aanbeveling dat NASA’s nieuwe gammatelescoop Fermi (voorheen GLAST) zich op dit gebied gaat richten. Men denkt dat slechts 4% van het heelal uit gewone materie bestaat, 23% uit donkere materie en maar liefst 73% uit donkere energie. Die donkere energie zou bestaan uit onbekende elementaire deeltjes die wel massa hebben, maar geen straling produceren. Onder de juiste condities zouden deze deeltjes wel voldoende gammastraling kunnen uitzenden om door Fermi gezien te worden. De donkere materie-halo rond een sterrenstelsel als onze Melkweg bevat meer dan een triljoen zonsmassa’s. De simulaties, die je hier kunt vinden, laten zien dat de enorme halo van de Melkweg is ontstaan uit een serie botsingen en versmeltingen van miljoenen veel kleinere brokken donkere materie die bij de Oerknal zijn gevormd. Sommige hebben het proces overleefd; de grootste herbergen de bekende satellietstelsels van de Melkweg, zoals de Grote en Kleine Magelhaense Wolk en het dwergstelsel Sagittarius. Gammastraling wordt geproduceerd in gebieden met een hoge dichtheid van donkere materie. De straling komt vrij wanneer de deeltjes annihileren, d.w.z. botsen en vernietigd worden. Veel kosmologen hebben beargumenteerd dat de satellietstelsels de ideale plek vormen voor Fermi om gammastraling te zoeken, vanwege de hoge dichtheid van donkere materie in hun centrum. De nieuwe simulaties tonen echter aan dat Fermi beter de Melkweg in zou kunnen kijken (vanaf de zon gezien), maar dan 10 tot 30 graden van het centrum vandaan. Daar, zo voorspellen de astronomen, is de kans het grootst dat een gevarieerd en karakteristiek patroon van gammastraling wordt ontdekt. Bron: NOVA.

References[+]

References
↑1 Onder meer Stella/Bluegene en de LOFAR supercomputer bij de Rijksuniverseit Groningen.

Chandra ziet de wind van de Krabpulsar

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Wind van de Krabpulsar. Credit: NASA/CXC/SAO/F.Seward et al

De röntgensatelliet Chandra is er als eerste in geslaagd om de wind afkomstig van de pulsar in de Krabnevel direct waar te nemen. De pulsar, een zeer snel ronddraaiende neutronenster 6.000 lichtjaar verderop die op 4 juli 1054 na een supernova-explosie is ontstaan, veroorzaakt niet alleen een bundel van hoogenergetische stralen aan de polen van de rotatieas, maar ook een intense wind in het equatoriale vlak. Die wind genereert sterke röntgenstralen en die zijn door Chandra waargenomen. Men spreekt van een Pulsar Wind Nevel, oftewel een PWN. Op de foto zien we grillige vormen in de PWN, die bestaat uit energetische electronen en hun antideeltjes, de positronen. Ook zie je vanuit de pulsar de zuidelijke ‘jet’, afkomstig van de zuidelijke pool. De richting van de deeltjes in de PWN wordt bepaald door het magnetische veld dat door de pulsar wordt opgewekt. Men denkt dat de donkere inhammen in de pulsarwind te wijten zijn aan zogenaamde toroïdale magnetische velden, die hun oorsprong hebben in de ster die op die genoemde datum in een daverende explosie z’n laatste zucht uitblies. Wie geïnteresseerd is in details van de waarnemingen van de PWN met Chandra kan hier terecht, Bron: Chandra.

PAMELA-resultaten eindelijk gepubliceerd

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Is dit de smoking gun? Credit: PAMELA Collaboration

De wetenschappelijke resultaten van de PAMELA-satelliet zijn deze week eindelijk online gezet op het arXiv-archief. Sommige lezers fronsen wellicht de wenkbrauwen en denken ‘huh, Pamela?’. Even een korte reminder: een tijdje terug schreef ik over de satelliet PAMELA [1]Een afkorting die staat voor Payload for Antimatter/Matter Exploration and Light-nuclei Astrophysics. December 2009 zal er een einde komen aan de missie van PAMELA., die in de hogere lagen van de aardse atmosfeer een overschot aan positronen had waargenomen. Een overschot aan positronen klinkt niet echt sensatieachtig, maar vergis je niet. De oorzaak van dat positron-exces, zoals ze dat in wetenschappelijke termen noemen, heeft sterk te maken met het bestaan van Donkere Materie (DM) en daarmee zijn de waarnemingen van PAMELA wellicht de smoking gun voor het bewijs van het bestaan van DM. Op een conferentie in augustus werden de gegevens al getoond aan collega-wetenschappers, maar het tijdschrift Nature verbood verdere bekendmaking. Sommige natuurkundigen hadden in de congreszaal in Stockholm echter stiekem foto’s gemaakt met hun mobieltje en die werden vervolgens gepubliceerd. 🙂 De redactie van Nature heeft inmiddels het PAMELA-team toestemming gegeven om de resultaten op arXiv te zetten, vóórdat ze officieel in Nature zullen verschijnen. Afijn, de teerling is geworpen en de resultaten zijn voor een ieder te zien. Wat is er nou precies gezien? Dat blijkt een overschot te zijn in de hogere delen van de atmosfeer van positronen, antideeltjes van de electronen, met een energie van 10 tot 80 GeV (die grafiek hierboven schijnt ermee te maken te hebben). Wat we dus eigenlijk al uit de eerdere berichten wisten. Dat overschot kan niet worden verklaard door ‘gewone’ natuurkundige processen. Theoretisch zou er een daling moeten zitten in het aantal positronen, maar daar is kennelijk geen sprake van. Annihilatie van donkere materie en antimaterie in de kern van de Melkweg zou de oorzaak van het positronoverschot kúnnen zijn. Máár het zou óók kunnen zijn dat het overschot is ontstaan door de magnetosfeer van een nabije pulsar! Die laatste mogelijkheid wordt nadrukkelijk door het PAMELA-team genoemd als optie. Kortom, we weten nog steeds niet of PAMELA nou wel of niet voor het eerst indirect bewijs heeft opgeleverd voor het bestaan van Donkere Materie. We blijven maar afwachten… Bron: Physics World.

 

References[+]

References
↑1 Een afkorting die staat voor Payload for Antimatter/Matter Exploration and Light-nuclei Astrophysics. December 2009 zal er een einde komen aan de missie van PAMELA.

Phoenix is in de “Lazarus Modus”

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Phoenix in Lazarus Modus. Credit: NASA

De Marslander Phoenix is zoals voorspeld hevig aan het worstelen om te overleven en volgens de berichten bevindt hij zich momenteel in een zogenaamde Lazarus modus. In die toestand, waarin ’s avonds de batterijen worden leeggemaakt [1]Browning out noemen ze dat. en ’s ochtend de zonnepanelen met het kleine beetje zonlicht de batterijen weer proberen op te laden, geraakte de Phoenix op sol (Marsdag) 153, zes sol’s geleden. Zodra de batterijen ’s avonds leeg zijn gaat de Phoenix in een diepe slaap, ’s ochtends volgt een ‘boot’ van de computersystemen en dan wordt gedurende twee uren getracht met de Aarde te communiceren. Alle dagen sinds sol 153 was dat kontakt er, behalve op sol 158, gisteren [2]Dat was toch Electionday? Goh, heeft de Phoenix helemaal niet kunnen stemmen. 🙁 . Technici van de NASA zijn overigens al bezig om de volgende fase ná de Lazarus modus voor te bereiden. Dat wordt de zogenaamde terminal science modus. 😯  Nee, da’s geen eufemistisch woord voor ‘dood’, in zoverre een apparaat dood kan gaan, maar het betekent Phoenix stil wordt gelegd, maar nog wel doorgaat met data verzamelen. Ik heb geen idee hoe dat kan als Phoenix op sterven na dood is, maar ik zal kijken of ik meer info over die modus kan vinden. Bron: Planetary.org.

References[+]

References
↑1 Browning out noemen ze dat.
↑2 Dat was toch Electionday? Goh, heeft de Phoenix helemaal niet kunnen stemmen. 🙁

Goed en slecht nieuws uit de Verenigde Staten

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Zo’n beetje alle astroblogs en -nieuwssites uit de Verenigde Staten staan vandaag in het teken van de gisteren gehouden verkiezingen. Zonder uitzondering zijn alle bloggers zeer tevreden over de verkiezing van Barack Obama tot de 44e president van de V.S. Het was ook mijn favoriet, zeker gezien de hele heisa die McCain heeft veroorzaakt over de planetaria. Het is natuurlijk afwachten in hoeverre Obama vanaf januari 2009, als hij daadwerkelijk geïnstalleerd is, werkelijk voor Change kan zorgen en hoe dat in de praktijk zal uitpakken. Hij heeft te maken met een failliete inboedel [1]O.a. veroorzaakt door Irak en Afghanistan. van de heer Bush plus een kredietcrisis die opgelost dienen te worden. Geld en met name het gebrek daaraan brengen mij op het tweede bericht dat uit de V.S. vandaag is over komen waaien. Het blijkt dat het Constellation-programma van de NASA, die vanaf vanaf 2015 met de Ares/Orion combinatie de opvolger moet leveren van de Space Shuttles, zeven miljard dollar meer kost dan is begroot. Zonder dat benodigde bedrag zou het Constellation-programma maar liefst 18 maanden vertragen! Daar komt bij dat het de NASA twee miljard dollar gaat kosten als de Space Shuttles ook ná 2010 ingezet, het jaar dat ze volgens de planning met pensioen behoren te gaan. Obama en McCain hadden al gezegd die extra twee miljard dollar voor die periode ná 2010 te willen geven, maar dan blijft het gat van $7 miljard staan. Kortom, Obama zal de dag na z’n inauguratie op 20 januari 2009, spijkers met koppen moeten slaan! Kan hij dat? Yes he can! 😀 Bron: Universe Today.

References[+]

References
↑1 O.a. veroorzaakt door Irak en Afghanistan.