Maandelijks archief: november 2008

De kracht van zonlicht

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Wat is hier gebeurd? Credit: from YouTube.

We weten dat de zon behoorlijk fel kan zijn. Je wordt niet voor niets altijd gewaarschuwd niet rechtstreeks in de zon te kijken, zeker met zonsverduisteringen niet. Voor je het weet kijk je door een telescoop zónder filter en heb je een gaatje in je oog. Via Astropixie kwam ik een video tegen waarin de kracht van het zonlicht magnifiek in beeld wordt gebracht. Het gaat om een stel hippies die ergens in Amerika een soort van ‘solar furnace’ hebben gebouwd, spiegels waarmee het zonlicht op één punt wordt geconcentreerd. Dat punt wordt ook echt een oven, want er worden temperaturen van zo’n 2.400 °C bereikt. 😯 Om de kracht van zonlicht te tonen wordt eerst een echte hotdog in het brandpunt gehouden. Nou, die is binnen een paar seconden zwart geblakerd. Maar daarna is het de beurt aan een stuk staal. Kijk en zie met verbazing wat er met dat staal gebeurt. Real-time! Het filmpje staat hieronder. Bron: Astropixie.

Kan Cassini leven op Enceladus ontdekken?

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Impressie van geisers op Enceladus. Credit: NASA/Karl Kofoed

De maan Enceladus van Saturnus verschijnt hier regelmatig ten tonele. Sinds juli 2005 is bekend dat de maan enkele geisers kent, waar waterdamp en ijskristallen vanaf het ijzige oppervlak omhoog spuiten. Men vermoedt dat die waterdamp afkomstig is van een vloeibare oceaan die zich onder het bevroren oppervlak van Enceladus bevindt. Een oceaan die misschien wel leven bevat. Een team van sterrenkundigen onder leiding van Christopher McKay (Ames Research Center in Moffett Field, VS) heeft nu bekeken of Cassini niet wellicht al aanwijzingen heeft opgevangen bij scheervluchten langs Enceladus van leven aldaar. Eerder was al ontdekt dat zich organische moleculen in de uitgestoten waterdamp bevinden, zoals koolmonoxide, methaan en kooldioxide. Vooral methaan is een aanwijzing dat er mogelijk een biologische oorsprong is van de moleculen. Het zou kunnen dat het methaan geproduceerd wordt door micro-organismen genaamd methanogenen. Dat zijn een soort oerbacteriën, ook wel archaebacteriën genoemd, die we op Aarde tegenkomen bij plekken zoals vulkanische heetwaterbronnen. McKay’s team denkt dat Cassini écht op een biologische oorsprong is gestuit als de verhouding tussen het niet-methaan en methaan in het waterdamp van de geisers kleiner is dan 0,001. Tot nu toe is die verhouding nog niet aangetroffen, maar de Ion and Neutral Mass Spectrometer (INMS) aan boord van Cassini is gevoelig genoeg om die verhouding zo precies te meten. De volgende scheervlucht van Cassini langs Enceladus is pas over ruim een jaar, dus we zullen even geduld moeten hebben. Bron: Universe Today.

Lancering space shuttle Endeavour 15 november

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Zij zijn er klaar voor! Credit: NASA.

De NASA heeft gisteren bekendgemaakt dat space shuttle Endeavour op zaterdagnacht 15 november a.s. zal worden gelanceerd voor missie STS-126. Onder leiding van commandant Chris Ferguson zullen zeven astronauten met de Endeavour richting ISS reizen, het internationale ruimtestation. Gepland tijdstip van de lancering is 01.55 uur Nederlandse tijd. In Florida is het dan nog vrijdag de 14e. De Endeavour zal de MPLM Leonardo als vrachtje meenemen en richting ISS transporteren. Da’s een Multi-Purpose Logistics Module, een grote container met onderdelen die aan het ISS zal worden gekoppeld. Er zijn drie van die modules, Leonardo, Raffaello, en Donatello, allen gebouwd door het Italiaanse ruimteagentschap ASI. Na afloop van de missie wordt de lege module weer richting Aarde meegenomen door de Endeavour. Eigenlijk zou voorafgaand aan STS-126 de reparatiemissie aan de Hubble plaatsvinden, STS-125. Maar vanwege de problemen aan de Hubble is die missie uitgesteld tot voorjaar 2009. Dus eerst komt 126 en dan 125, ja? 😉 Bron: NASA.

Dankzij gammasatelliet vuile bommen ontdekken

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Zoeken naar vuile bommen. Credit: AFP

Een Brits bedrijf heeft een apparaat ontwikkeld waarmee het radioactieve materiaal in traditionele ‘vuile bommen’ [1]Officieel genoemd radiological dispersal devices (RDD), waarin een conventionele bom wordt gebruikt om radioactief materiaal te verspreiden. kan worden ontdekt en geïdentificeerd. Dat is gelukt met gammastralen detecterende apparatuur van ESA’s satelliet Integral (International Gamma-Ray Astrophysics Laboratory), die werd gelanceerd in 2002. Het meet enkele van de meest energetische soorten straling die in de ruimte te vinden zijn. Bijvoorbeeld uitbarstingen van gammastraling, supernova’s en zwarte gaten in de Melkweg en in afgelegen sterrenstelsels aan de rand van het observeerbare universum. Deze technologie wordt nu door het Britse bedrijf gebruikt om stralingsdetectie en identificatietechnologie te ontwikkelen en commercialiseren. De meeste radioactieve bronnen, zoals supernovae én vuile bommen, produceren gammastralen met verschillende energie en intensiteit. Door deze straling te detecteren en analyseren kan een spectrum van gamma-energie worden geproduceerd – een soort stralingsvingerafdruk – om de stof en de hoeveelheid te identificeren. Kortom, de Integralsatelliet wordt ingezet in de strijd tegen de terroristen! 😀 Bron: ESA.

References[+]

References
↑1 Officieel genoemd radiological dispersal devices (RDD), waarin een conventionele bom wordt gebruikt om radioactief materiaal te verspreiden.

Ammoniatank ISS verbrandt boven Stille Oceaan

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

De EAS wordt losgelaten. Credit: NASA TV.

Een 635 kg zware ammoniatank, die afkomstig is van het internationale ruimtestation ISS, is afgelopen zondag verbrand in de atmosfeer ten zuiden van Tasmanië. Die tank, de Early Ammonia Servicer (EAS) genaamd, werd op 27 juli 2007 losgelaten vanuit het ISS (zie de fotoserie hiernaast) en sindsdien is het zware stuk ruimteafval in hoogte gedaald. Gisteren was de hoogte zo laag dat de EAS de atmosfeer binnendrong en verbrandde. Het zou kunnen dat bepaalde onderdelen de passage door de atmosfeer hebben overleefd, maar die zijn volgens de NASA allemaal in het zuidelijke gedeelte van de Stille Oceaan terechtgekomen. Het zou dan gaan om fragmenten variërend tussen 40 gram en 17,5 kg, die met een vaartje van 164 km per uur in de oceaan plonsten. Er hebben zich naar verluidt geen persoonlijke ongelukken voorgedaan. Pfff….. 🙂 Bron: Space.com.

Orson Welles slaat na 70 jaar weer toe

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

War of the Worlds. Bron: Big Think.

Afgelopen donderdag was het precies zeventig jaar geleden dat Orson Welles via de radio z’n geruchtmakende hoorspel The War of the Worlds opvoerde. Op basis van H.G. Wells’ gelijknamige science fictionverhaal speelden Welles en z’n collegae het verhaal na op de radio en dat klonk 30 oktober 1938 zo realistisch dat veel Amerikanen toen echt in paniek raakten en dachten dat de Aarde overspoeld werd met agressieve Marsmannetjes. Het mooie van het hele verhaal is dat afgelopen vrijdag via de website Twitter de War of the Worlds opnieuw tot een gecontroleerd soort van paniekberichten leidde. Geen echt paniek, maar een hausse aan Twitterberichten die repten van huizen in brand, auto’s die botsen, mensen in paniek, enzovoorts. Om onderscheid te maken met ‘echte’ berichten lieten de Twitteraard hun berichten eindigen met de code #wotw2. Sinds de orkaan Katrina in 2005 huishield in New Orleans wordt Twitter gebruikt om berichten door te geven en zaken te coördineren. Dus naast zo’n gespeelde War of the Worlds serie Twitters wordt dit nieuwe medium ook voor echte rampen zoals stormen en aardbevingen gebruikt. Wisten jullie ook al dat ik op Twitter zit? 🙂 Bron: Wired.

Kunst van Mars

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Marskunst. Credit: NASA/JPL/Malin Space Science Systems

Zie hier kunst van Mars. Even op klikken voor de vergroting, a.u.b. Zou op canvas geschilderd toch niet misstaan bij een veilingverkoop bij Sotheby’s, lijkt mij? Het zijn in feite sporen van stofhozen die gefotografeerd zijn door de Mars Orbital Camera (MOC) aan boord van de Mars Global Surveyor. Die stofhozen, ook wel dustdevils genoemd, zijn al regelmatig gefotografeerd en gefilmd door diverse instrumenten en ze laten hun sporen na in de Marsgrond, zoals schaatsers dat in het ijs doen. Heel mooi om deze Marskunst te zien, die sommigen doet denken aan de schilderijen van de kunstenaar Jackson Pollock. Wie wil er beginnen met bieden? Bron: Martian Chronicles.

De Geest van Mirach komt tot leven

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

credit: NASA/JPL-Caltech/DSS

Zie hierboven de Geest van Mirach. Dat wil zeggen het sterrenstelsel op de rechterfoto met die blauwe ring er omheen. Op de linkerfoto zien we Mirach, ook wel bekend als ? Andromeda, de tweede ster van het sterrenbeeld Andromeda, die 200 lichtjaren ver weg staat. Met z’n schijnbare helderheid van 2,06m is de rode reuzenster Mirach een gemakkelijk object om met het blote oog te zien. De Geest van Mirach is eigenlijk NGC 404, een lensvormig sterrenstelsel dat een tikkeltje verderweg staat dan Mirach, 11 miljoen lichtjaar. Op de linkerfoto zie je het stelsel rechtsboven van Mirach [1]Voor de duidelijkheid: beide foto’s laten exact hetzelfde beeldveld zien, zo’n 55.000 lichtjaren groot., vandaar de naam Geest van Mirach. De linkerfoto is in visueel licht gemaakt. De Geest van Mirach is dan een onbeduidend vlekje, overschaduwd door Mirach dat alle aandacht trekt. De rechterfoto daarentegen is gemaakt in ultraviolet en wel met NASA’s Galaxy Evolution Explorer (GALEX) en dan hebben we opeens een heel ander beeld. Van NGC 404 werd voorheen altijd gedacht dat het een ‘dood’ sterrenstelsel was, dat wil zeggen dat er geen stervorming meer in zou plaatsvinden. Maar de UV-foto van GALEX laat zien er een blauwe ring van stervormingsgebieden om het stelsel heen zit en dat de Geest van Mirach springlevend is. Men denkt dat de ring het restant is van een botsing die NGC 404 zo’n 900 miljoen jaar geleden moet hebben gehad met een ander sterrenstelsel. Kennelijk brengt zo’n botsing nieuw sterrenleven tot stand. 🙂 Bron: Universe Today.

References[+]

References
↑1 Voor de duidelijkheid: beide foto’s laten exact hetzelfde beeldveld zien, zo’n 55.000 lichtjaren groot.

Hoe klinkt geluid in de ruimte?

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Geluid in de ruimte. Credit: Walt Disney Studios

Hoe vaak zien we in sciencefiction-films niet dat ruimteschepen elkaar met laserstralen bestoken en dat de minst gelukkige vervolgens met daverend geweld én geluid uit elkaar barst. Boem! Kan dat wel? Kunnen we geluid in de ruimte horen? Het antwoord is eenvoudig: nee, dat kan niet. Tenminste, met ónze oren niet. Geluid is volgens de woordenboeken het geheel van door het oor waarneembare trillingen, die zich in de vorm van geluidsgolven door de meeste stoffen voortplanten. Die ‘meeste stoffen’ is essentieel. Dat we hier op aarde geluid horen komt omdat die trillingen zich door de gassen in de atmosfeer voortbewegen. De atmosfeer heeft vergeleken bij de interplanetaire ruimte met z’n 1019 moleculen per kubieke centimeter een zéér hoge gasdichtheid. In die ruimte tussen de planeten komen gemiddeld zo’n 10 moleculen per cm2 voor, dus er á­s wel ietsje gasdichtheid. De interstellaire ruimte, tussen de sterren in, telt ongeveer 1 molecuul per cm2. Het menselijk oor is niet in staat trillingen te horen met zo weinig moleculen. Een microfoon is wat dat betreft beter in staat om geluiden op te vangen. Volstaat hier op aarde een microfoon met een diameter van 1 cm, in de interplanetaire ruimte zou een microfoon met diameter van 1016 m geluid kunnen horen. In de interstellaire ruimte is een nog groter maatje nodig: 1017m microfoon. Da’s respectievelijk 1 en 10 lichtjaren groot! Nou is een interessant vraag natuurlijk of er naast exploderende ruimteschepen nog meer te beluisteren valt in de ruimte? Jazeker, dat is er. Bijvoorbeeld geluid van zwarte gaten in de centra van sterrenstelsels! Die in NGC 1275 heeft een toonhoogte 57 octaven onder de Midden-C. 😯 Nou nog een microfoon van tien lichtjaren groot bouwen. 😉 Bron: Stochastic Scribbles.

Cassini vloog vrijdag langs Enceladus

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Geiserbron VI op Enceladus. Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Afgelopen vrijdag maakte de Saturnusverkenner Cassini (weer eens) een scheervlucht langs de zuidpool van Enceladus. Deze vond plaats tijdens omwenteling nummer 91 van Cassini om Saturnus als ik het wel heb. Denk vooral niet dat het routine begint te worden, want iedere scheervlucht is altijd weer spannend en het is ook niet zo dat het wekelijks plaatsvindt. Sterker nog: de eerstvolgende scheervlucht van Cassini langs Enceladus zal meer dan een jaar op zich laten wachten. Niet omdat Cassini niet meer in de buurt komt, maar omdat de zuidpool lange tijd buiten het zonlicht zal vallen. Goh, hadden ze nou maar een flitser op Cassini bevestigd. 😉 Op de foto hierboven een schitterend plaatje van de kloof Baghdad Sulcus op Enceladus én bron VI, waar een geiser ontspringt. Het is een mozaïek, merkbaar aan de verschillen in resolutie tussen de verschillende delen van de foto. Maximale resolutie op de foto is 12,3 meter per pixel! 😯  Andere bronnen van geisers die Cassini gefotografeerd heeft zijn I, II, III, V en VII. Bij m’n blogje over de scheervlucht van 11 augustus j.l., waarbij voor het eerst de bronnen waren gefotografeerd, had ik nog een foto met een resolutie van 14,5 m/px. We gaan vooruit! Bron: Ciclops.