En weer een berichtje over magnetars

SGR 1627-41. Credit: ESA/XMM-Newton/EPIC (P. Esposito et al.)

Na m’n eerdere bericht over magnetars, die verband zouden houden met zogenaamde quarksterren, nu weer nieuws over deze bijzondere objecten. Het blijkt namelijk dat men met de Europese röntgensatelliet XMM-Newton één zo’n magnetar nader heeft onderzocht en dat heeft geresulteerd in de exacte bepaling van de rotatieperiode ervan. Het gaat om SGR 1627-41, een zogenaamde Soft Gamma-ray Repeater. Van die SGR’s zijn er vijf in totaal bekend, waarvan vier in ons Melkwegstelsel en eentje in het buurstelsel de Grote Magelhaense Wolk. Er zijn twaalf magnetars bekend, dus iets minder dan de helft daarvan is een SGR. De andere magnetars zijn zogenaamde Anomalous X-ray Pulsars (AXPs). Daar zal ik het een andere keer wel over hebben, nu even geen zin. Afijn, XMM-Newton onderzocht dus SGR 1627-41. Zoals de naam al doet vermoeden een object dat af en toe gammastraling uitzendt, maar ook röntgenstraling. Niet regelmatig, maar af en toe zo’n enorme uitstoot. In 1998 werd ‘ie bijvoorbeeld ontdekt nadat gedurende zes weken zo’n honderd korte gammastoten werden gezien door NASA’s Compton Gamma Ray Observatory. Daarna werd  SGR 1627-41 zwakker, todat de magnetar zomer 2008 weer de stuipen kreeg en ging stralen. Kort daarna kon de XMM-Newton vaststellen dat ‘t exotische object één keer per 2,6 seconde om z’n as draait. En daarmee is SGR 1627-41 de één-na snelst roterende magnetar. Men wil de komende jaren SGR 1627-41 goed in de gaten houden omdat de kans bestaat dat ‘ie nog een enorme uitbarsting meemaakt die op Aarde met dezelfde intensiteit gevoeld zal worden als een zonnevlam. Bedenk dan wel dat SGR 1627-41 op 11.000 lichtjaar afstand staat, da’s 700 miljoen keer verderweg dan onze Zon. 😯 Ding dong, goedendag.  Bron: ESA. Ja, volgen jullie het nog?

Nog even zonder plaatjes

Credit: Robert Gendler

Alle Astroblogs van vóór gisteren missen allemaal hun afbeeldingen. Dit vanwege een verhuizing naar een andere host. Ik probeer ze terug te plaatsen, maar dat kost nog even tijd. Kortom, even geen plaatjes kijken.

Ontstaan magnetars uit quarksterren?

Neutronenster en quarkster. Credit: NASA/CXC/M.Weiss.

Tamelijk exotisch klinkende titel, nietwaar? Magnetars wel eens van gehoord, zal wel iets met magnetische sterren te maken hebben. Quarksterren? Vast en zeker sterren die uit quarks bestaan. En die beiden zullen wel iets met elkaar te maken hebben. M’n zoekmachine is eventjes stuk, dus ik zal niet verwijzen naar eerdere blogjes over magnetars, maar ze zijn inderdaad magnetisch. En ze zijn inderdaad erg exotisch, want een normale verklaring voor hun gedrag is nog niet gevonden. Magnetars zijn een soort neutronenster, een bijzonder geval wel te verstaan dankzij hun enorm sterke magnetische veld. Gewone sterren hebben ook een sterk magnetisch veld, welke een overblijfsel is van de ster die ooit lang geleden als supernova ontplofte. Magnetisch veld en draaiimpuls van die ster blijven behouden, dus de neutronenster neemt het allemaal over. Omdat de neutronenster een stuk kleiner is (˜ 30 km) dan de voorganger draait ‘ie véél sneller rond en is z’n magnetische veld veel krachtiger geworden. Maar een magnetar is qua magnetische kracht nog véél krachtiger. Dat kan niet verklaard worden uit de eigenschappen van de ster die een supernova werd. Vandaar dat er vorige week op de AAS-bijeenkomst in Long Beach de nodige discussies waren over neutronensterren die op een gegeven moment een fase van quarkster beleven. Het was met name Denis Leahy (Universiteit van Calgary in Canada) die met z’n praatje over Delayed Magnetic Field Amplification in Magnetars aandacht trok. Volgens Leahy moet je onderscheid maken tussen neutronensterren, wiens massa  boven de limiet van Chandrasekhar (1,44 zonmassa) uitkomt, en quarksterren die nog zwaarder zijn. Neutronensterren zitten met hun massa onder de Oppenheimer-Volkofflimiet (˜ 3 zonmassa’s). Daarboven kunnen zelfs de neutronen de gravitatiekracht niet weerstaan en breken ze uiteen in hun afzonderlijke delen, de quarks. Dan heb je dus een quarkster, die daarmee het zwaardere maar ook kleinere broertje is van de neutronenster (zie afbeelding). Volgens Leahy kan in sommige situaties van quarksterren, waarbij er sprake is van ultrahoge dichtheden [1]De situatie van de colour-flavour locking quark matter, ja ja mensen, ik verzin het niet zelf hoor., het verschijnsel optreden dat kleur ferromagnetisme wordt genoemd. Daarbij wordt het magnetische veld vele malen versterkt en daardoor ontstaat een magnetar. Leahy denkt dat waarnemingen aan supernovae in sommige gevallen een tweede explosie te zien moeten geven, dat wijst op een neutronenster die veranderd is in een quarkster. En daar zou dan weer een magnetar uit kunnen ontstaan. Volgen jullie het nog? 😉 Bron: Astro-Engine.

References[+]

References
1 De situatie van de colour-flavour locking quark matter, ja ja mensen, ik verzin het niet zelf hoor.

Komeet Lulin (C/2007 N3) komt eraan!

Komeet Lulin. Credit: Gregg Rupel

Hij is nu nog ergens verscholen in de dageraad, maar binnenkort is ‘s nachts de komeet Lulin (C/2007 N3) te zien. De verwachting is dat de komeet rond de 24e februari, als ‘ie op ruim 2° de planeet Saturnus ten zuiden ervan passeert, van magnitude 5 zal zijn. 😀 Dat maakt ‘m dus net zichtbaar voor het blote oog, al moet je er wel rekening mee houden dat de lichtkracht over een bepaald gebiedje verspreid is en dat je daarom toch een verrekijker of telescoop nodig hebt. Op de foto hierboven zie je de komeet zoals ‘ie op 8 januari j.l. gefotografeerd werd door ene Gregg Rupel uit de VS. Komeet Lulin is op 11 juli 2007 als vlekje van magnitude 19 (!) ontdekt door de student Quanzhi Ye, die meedeed aan het Chinees-Taiwanese project Lulin Sky Survey. Uit de baanelementen bleek al snel dat komeet Lulin januari 2009 door z’n perihelium gaat, de dichtste nadering tot de Zon, op 1,2 Astronomische Eenheid [1]Eén A.E. is de afstand Aarde-Zon, 149 miljoen km ongeveer. om precies te zijn.  Op dit moment staat komeet Lulin in het sterrenbeeld Weegschaal en is ‘ie van magnitude 8. Over ruim een maand heeft ‘ie z’n maximale helderheid bereikt en dan is hij middenin de nacht op 45° hoogte boven de horizon te zien in het grensgebied van de sterrenbeelden Maagd en Leeuw. Hieronder een zoekkaartje voor de komeet in die periode. Wil je ‘m al eerder bekijken (vroeg in de ochtendschemering bijvoorbeeld) en je denkt even alle wolken denkbeeldig weg dan kan je dit kaartje gebruiken.

Credit: Sky & Telescope

Meer foto’s van komeet Lulin kan je bewonderen op deze gallery van Spaceweather.com. Bron: Sky & Telescope + Sterrengids 2009.

 

References[+]

References
1 Eén A.E. is de afstand Aarde-Zon, 149 miljoen km ongeveer.

Een video van de nieuwe maanrover

Een poosje terug schreef ik over die experimenten met een nieuwe maanrover. M’n zoekscherm is even verdwenen door die verhuissores, dus de oorspronkelijke blog kan ik eventjes niet noemen. Wat ik wel kan melden is dat er een aardig filmpje verschenen is van zo’n maanrover. Die zal in de toekomst waarschijnlijk echt over de maan suizen. 🙂

Credit: NASA

Bron: Universe Today.