Maandelijks archief: januari 2009

Zeventig triljard sterren

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Credit: ESO.

Zeventig triljard sterren. Da’s een 7 gevolgd door 22 nullen. Zoveel sterren schijnen er bij benadering in het heelal te zijn. 😯 De schatting is al een jaar of vijf oud, dus geen nieuws meer, maar ik las erover in het boek Cosmological Enigmas van Mark Kidger, waar ik al een poosje zoet mee ben. Het was destijds een Australische groep sterrenkundigen onder leiding van Simon Driver (Australian National University) die de schatting had gemaakt. Het was het resultaat van onderzoek in het kader van de Two Degrees Field Galaxy Redshift Survey (2dFGRS). 7×1022 sterren in het heelal. Niet eens in het hele heelal volgens Driver et al, maar alleen in het zichtbare heelal. Zeventig triljard sterren. Plus nog eens sterren in het niet zichtbare gedeelte van het heelal. Plus alle massa die ní­et zit in sterren, maar in andere verschijningsvormen, zoals gas- en stofwolken en zwarte gaten. Dat allemaal vormt op haar beurt maar zo’n 4% van de totale massa van het heelal. De rest zit in donkere materie en energie. Goh, daar wordt je toch stil van.

Phoenix is nog niet ondergesneeuwd

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

De Marslander Phoenix, wiens missie op 11 november door de NASA ‘werd beëindigd’, wordt nog steeds in de gaten gehouden. De Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) heeft met behulp van z’n HiRISE instrument de Phoenix gefotografeerd. Dat gebeurde op 21 december 2008 om 15.31 uur lokale Marstijd om precies te zijn. Schaal van de foto: 31,7 cm per pixel. Een foto met meer resolutie is hier te zien. Het is de eerste foto van Phoenix sinds het einde van de missie. De winter begint er aan te komen in dat gebied, maar de Phoenix is nog niet begraven onder de sneeuw. Op het moment van de foto stond de Zon 14° boven de horizon. Rond 1 april schijnt de Zon helemaal niet meer boven de horizon te komen, dus dan treedt een periode van totale duisternis in. Het HiRISE-team van de NASA is van plan de komende tijd vaker foto’s te maken van de Phoenix om de aangroei van sneeuw op het metalen oppervlak van de Phoenix in de gaten te houden. Op die manier is ook een morsdode Phoenix nog van wetenschappelijke waarde. 😀 Wel grappig trouwens om de foto van hierboven te vergelijken met de foto die de MRO van de Phoenix en omgeving nam in mei 2008, kort na de landing. Bron: HiRISE blog.

James Bond bij VLT in Cerro Paranal

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Dat de laatste James Bond, Quantum of Solace, gefilmd is op het sterrenkundigeverblijf van de Very Large Telescope (VLT) [1]De link is naar de VLT op Google Maps. In ’t midden zie je de grote observatoria van de VLT. Rechtsonder zie je de sterrenkundigeverblijven met het witte schoteldak, waar de opnames zijn … Continue reading op Cerro Paranal in Noord-Chili is geen nieuws. Wel nieuws is dat Jan, Elca en ik de film vrijdag hebben gezien. Oeps, da’s echt wereldnieuws. Ik kwam onderstaande video tegen van de ESO waarin over de opnames daar wordt gesproken en waarin interviews met Daniel Craig (JB) en Mathieu Amalric (die z’n tegenstander speelt, Dominic Greene). Wel interessant om te bekijken.

References[+]

References
↑1 De link is naar de VLT op Google Maps. In ’t midden zie je de grote observatoria van de VLT. Rechtsonder zie je de sterrenkundigeverblijven met het witte schoteldak, waar de opnames zijn gemaakt.

Een ruimtereis van 2.000 jaar

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Interstellaire ruimtereizen. Credit: Steve Bowers

Zo, ik ben net met vrouw, kidzz en m’n  moeder naar Holiday on Ice geweest. Erg leuk allemaal. Oeps, morgen is mijn holiday afgelopen. 🙁 Uit met de pret, helaas. Maar goed, even anders nieuws: onlangs heeft Tibor Parcher, de Duitse oprichter van de Peregrinus Interstellar [1]De PI-club, een internationale club die zich bezighoudt met interstellaire ruimtereizen., een artikel gepubliceerd met een voorstel voor een ruimtereis naar een ster die dichtbij de Aarde staat. Niet de Zon, maar een andere ‘nabije’ ster. Het makkelijkst daarvoor lijkt Proxima Centauri, die met 4,24 lichtjaar het meest nabij is. Da’s 6.800 keer de afstand Aarde-Pluto. Parcher denkt dat eerste reis naar een dergelijke ster zal aanvangen vóór 6 december 2025. De raket die de afstand moet overbruggen moet nog uitgevonden worden, maar Parcher denkt dat met de voortschrijdende techniek de mensheid voor de genoemde datum in staat moet zijn om die raket te produceren. Met een snelheid van gemiddeld 650 km/sec doet zo’n raket er ongeveer 2.000 jaar over om Proxima Centauri te bereiken. Op dit moment is de Helios-2 met z’n 67 km/sec het snelste ruimtevaartuig dat door de mens gebouwd is. Plannen voor een ruimtereis met een nieuw te ontwerpen raket zijn er genoeg, zoals ik eerder al hier en daar heb beschreven. In z’n (korte) artikel beschrijft Parcher wat de raket onderweg allemaal tegenkomt, zoals de Kuipergordel, de heliosfeer en de Oortwolk van komeetkernen. Kans bestaat dat in die 2.000 jaar durende tocht de mensheid snellere raketten weet te bouwen die de eerste raket weten in te halen, maar da’s niet erg omdat die eerste raket onderweg nuttig werk kan verrichten. Parchers ideeën zijn erg ambitieus. Ik denk dat de techniek ons inderdaad in staat zal stellen dergelijke ruimtereizen te organiseren, maar of dat al over bijna 17 jaar het geval zal zijn vraag ik mij sterk af. We zullen zien. 🙂 Bron: Centauri Dreams.

References[+]

References
↑1 De PI-club, een internationale club die zich bezighoudt met interstellaire ruimtereizen.

Draaiden de 1e sterren op donkere materie?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: University of Utah

Sterrenkundigen van de Universiteit van Michigan Ann Arbor hebben een nieuwe theorie opgesteld, waarin ze betogen dat de allereerste sterren in het heelal draaiden op donkere materie. Ze spreken dan ook van donkere sterren. Tegenwoordig is kernfusie van waterstof en andere elemenenten de motor waarop sterren draaien. In het vroege heelal was de dichtheid van donkere materie op sommige plekken hoog genoeg om de WIMP’s, de deeltjes die de donkere materie vermoedelijk vormen [1]WIMP staat voor Weakly Interacting Massive Particle., te laten annihileren (botsen) en die botsing leverde de energie voor de eerste sterren om te stralen. Aldus een recente studie van de groep sterrenkundigen, die onder leiding stonden van Katherine Freese. Echt nieuw is het idee van die donkere sterren overigens niet, want een jaar geleden had ik een blog met dezelfde strekking en ook daar was ene Katherine Freese bij betrokken. Toen was er met name sprake van voeding door neutralino’s, maar da’s gewoon de belangrijkste kandidaat voor WIMP’s, dus wat dat betreft geen nieuws onder de zon. De sterren moeten in die tijd wel een stuk zwaarder zijn geweest: minstens 400 zonmassa’s. Op de afbeelding hierboven een schets hoe zo’n ster er uit moet hebben gezien. Zodra de voeding door donkere materie ophoudt storten de supergewichten ineen tot zwarte gaten. Freese en haar team denken dat er nog steeds donkere sterren te zien moeten zijn en dat die met toekomstige telescopen waar te nemen zijn. Nou, weer wat om naar uit te kijken. Bron: Universe Today.

References[+]

References
↑1 WIMP staat voor Weakly Interacting Massive Particle.

Veroorzaakten meteorieten de laatste ijstijd?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Urikyo33/Pixabay.

12.900 Jaar geleden koelde de Aarde plotseling af. Dat was het begin van het zogenaamde Jonge Dryas of het Jonge Dryas-stadiaal (12.900 – 11.560 jaar geleden), de laatste koude periode van de Weichsel-ijstijd. Uit een artikel dat gisteren, nieuwjaardag 1 januari op mijn kalender, in het Amerikaanse vakblad Science verscheen blijkt dat er aanwijzingen zijn dat meteorieten die insloegen op het continent van Noord-Amerika het Jonge Dryas mogelijk veroorzaakt hebben. Op zo’n dertig plaatsen heeft men in een gebied tussen Californië en West-Europa in gesteentelagen microscopisch kleine diamantjes aangetroffen (zie foto hieronder). Sommige van die nanodiamantjes blijken geen kubusachtig kristalpatroon te hebben, zoals de meeste diamenten hebben, maar een hexagonale structuur. Zo’n structuur ontstaat bij heftige gebeurtenissen, zoals inslagen van meteorieten, waarbij de temperatuur en druk enorm zijn. Door de inslag van een grote meteoriet zou niet alleen de koude periode van het Jonge Dryas zijn begonnen, maar zouden ook diersoorten zoals de sabeltandtijger en de mammoet verdwenen zijn. Men denkt zelfs dat het zogenaamde Clovisvolk, vroege bewoners van het Noord-Amerikaanse continent, door de inslag verdween. Niet iedereen is er overigens van overtuigd dat een meteoriet dé oorzaak is van de plotselinge afkoeling.

Gesteentelaag met nanodiamanten. Credit University of Oregon

Ten eerste is er nog nergens een inslagkrater gevonden. Ten tweede is het Jonge Dryas eerder begonnen op het zuidelijke halfrond van de Aarde en het is niet bekend hoe dat samenhangt met een inslag op het noordelijke halfrond. Ten derde heb ik enkele geleden al betoogd dat een plotselinge koude-periode ook zou kunnen samenhangen met een verminderde zonne-activiteit. Kortom, hier is het laatste nog niet over gezegd. Wordt vervolgd. Bron: New York Times.

Yellowstonepark begint te schudden

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Yellowstonepark. Credit: Ed Austin/Herb Jones/Wikipedia.

Sinds tweede kerstdag, 26 december j.l., is er in het Amerikaanse Yellowstonepark een verhoogde seismische activiteit gemeten. Iedere dag zijn er lichte aardbevingen, waarvan sommigen een sterkte van hoger dan 3 hebben op de schaal van Richter, aan de noordkant van het meer van Yellowstone. Seismologen hebben geen idee hoe serieus (lees: potentiëel gevaarlijk) ze de recente activiteit moeten inschatten. Zoals bekend ligt in het Yellowstonepark een zogenaamde caldera, de Yellowstonecaldera, een onder de oppervlakte liggende complexe vulkaan die ongeveer om de 600.000 jaar volledig uitbarst. De laatste eruptie is echter al 640.000 jaar geleden, dus je zou de kans groot kunnen achten dat ‘ie over niet al te lange tijd weer uitbarst. Een aantal jaren geleden had de BBC de documentaire Supervolcano, waarin prachtig getoond wordt wat er gebeurt als de boel uit elkaar knalt.  Probleem met de metingen is dat er nog maar een jaar of dertig seismische metingen worden verricht in het park en dat men nog niet beschikt over veel vergelijkingsmateriaal. De huidige activiteit is wel de sterkte van die afgelopen dertig jaar.

Oeps! 😯 Bron: Greg Laden’s Blog.

Barbarina Zwicky verdedigt haar vader

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Fritz Zwicky. Credit: CalTech Archives.

Had ik vanmorgen al het bericht van Rebecca Griffin, die het opnam voor manlief én NASA-baas Michael Griffin, nu een verhaal wat ook al ook al zo’n familiezaak betreft:  Barbarina Zwicky, die het opneemt voor haar vader, de beroemde én beruchtte sterrenkundige Fritz Zwicky. Beroemd omdat hij héél veel dingen als eerste ontdekt of bedacht heeft [1]Zoals gravitatielenzen, donkere materie en neutronensterren. Ook schijnt hij het carpoolen bedacht te hebben., berucht omdat hij bekend stond om z’n persoonlijke aanvallen op tegenstanders. Wie waren z’n tegenstanders? Nou, eenvoudig iedereen die het niet met hem eens was. Wie niet voor hem was, die was tegen hem.  Met name de vete tussen Zwicky en Walter Baade is tot op het scherpst van de snede ‘uitgevochten’. Zwicky noemde Baade een Nazi, hetgeen hij zeker ná­et was, en Baade was bang dat Zwicky hem zelfs zou willen vermoorden. In de jaren dertig werkten Zwicky en Baade nog samen bij onderzoek naar supernova, de term die door hun beiden bedacht was, maar daar kwam op een gegeven moment een eind aan toen Zwicky vond dat hij niet genoeg eer van Baade kreeg voor z’n werkzaamheden. In vele boeken is geschreven over het karakter van Zwicky, dat ‘m nou niet bepaald populair maakte bij collega’s. Op congressen werd Zwicky regelmatig gemeden. Zelf liet hij altijd zien hoe sterk hij was door op z’n handen rond te gaan lopen. Hij stierf 8 februari 1974 op 75 jarige leeftijd en weinigen rouwden om z’n dood. Nu 35 jaar later is daar het bericht dat Barbarina Zwicky het opneemt voor haar vader. Volgens haar was Fritz Zwicky een toegewijd sterrenkundige die vele ontdekkingen heeft gedaan en die ver boven z’n collega’s stond. “The unbelievable incompetence and ineptitude of his colleagues and their subsequent rage [have] resulted in rabid attempts using literary assault against a decedent”, aldus Zwicky’s dochter. Zwicky schijnt humanist te zijn geweest, waarbij hij onder andere weeskinderen hielp, dus wat dat betreft denk ik dat dochterlief gelijk kan hebben. Wat z’n wetenschappelijke prestaties betreft denk ik dat Zwicky ook alle eer verdient, want hij heeft inderdaad veel baanbrekend werk verricht. Maar om dan direct de naaste collega’s af te vallen gaat mij te ver. Iemand als Walter Baade heeft ook goed werk verricht, dus is het niet netjes om alles op hun af te schuiven. Bron: Discover Magazine.

References[+]

References
↑1 Zoals gravitatielenzen, donkere materie en neutronensterren. Ook schijnt hij het carpoolen bedacht te hebben.

Vrouw NASA-baas Griffin pleit bij Obama

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Michael Griffin. Credit: Renee Bouchard / NASA

Afgelopen Kerstavond heeft Rebecca Griffin, de vrouw van NASA-topman Michael Griffin, een e-mail naar vrienden en kennissen rondgestuurd, waarin ze iedereen oproept om steun te betuigen voor haar poging om echtgenoot Michael baas te laten blijven van de NASA. Ze heeft deze niet eerder vertoonde campagne opgezet om iedereen een petitie te laten tekenen, bedoeld om voor te leggen aan de nieuwe president Barack Obama, “to consider keeping Mike Griffin on as NASA Administrator.” Die online petitie is hier te vinden. Er is inmiddels ook een tegenpetitie te vinden, waarin betoogd wordt dat Griffin vanwege z’n wanprestaties de afgelopen jaren juist weg moet. 😀 Kortom, getouwtrek om de baas van de NASA. Ik ben benieuwd wat Obama gaat doen. Mijn gok: ’t is afgelopen met Griffin. Bron:  héél veel online-kranten, waaronder de Huffington Post.