Maandelijks archief: januari 2009

Kleinste exoplaneet tot nu toe ontdekt

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

MOA-2007-blg-192l b. Credit: NASA/Richard A. Kerr

Sterrenkundigen hebben van een reeds eerder ontdekte exoplaneet ontdekt dat hij lichter is dan men eerst dacht en dat ‘ie een record-massa heeft van slechts 1,4 aardmassa’s. Dat maakt MOA-2007-BLG-192-L b, zoals ‘ie met weinig gevoel voor poëzie wordt genoemd, de lichtste exoplaneet die nu bekend is, afgezien van een exoplaneet van slechts 0,02 aardmassa’s die om de pulsar PSR B1257+12 draait. Maar planeten die om pulsars draaien tellen niet echt mee, want door de energierijke straling van de pulsars zal er op dergelijke planeten voor eventueel leven weinig lol te beleven zijn. Van MOA-2007-BLG-192-L b werd in eerste instantie gedacht dat z’n massa 3,3 aardmassa’s was. De ster waar de planeet om draaide zou een bruine dwerg zijn. Nou ja ster, eigenlijk mag je een bruine dwerg geen ster noemen, maar iets tussen een ster en een planeet in. Maar recente waarnemingen laten zien dat MOA-2007-BLG-192-L (zónder die b) geen bruine, maar een rode dwerg is. Die zijn weer zwaarder dan bruine dwergen, hetgeen er voor zorgt dat rode dwergen genoeg massa hebben om in hun kern tot fusie van waterstofatomen te komen. De opwaardering van de massa van de moederster betekent dat de massa van MOA-2007-BLG-192-L b lichter moet zijn en zodoende kwam men op 1,4 aardmassa’s uit. Als de planeet geen dampkring heeft zal het er vermoedelijk steenkoud zijn, zo koud dat leven niet mogelijk is. Máár (grote máár) á ls er een dampkring van waterstof omheen zit zou deze als een soort van deken kunnen werken en de temperatuur verhogen naar waarden waarbij het ontstaan van leven mogelijk is.  Kortom, MOA-2007-BLG-192-L b, die we kunnen aantreffen in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius), zal komende jaren nauwkeurig bestudeerd worden.  Nou nog een exoplaneet om een gewone ster die 1 aardmassa zwaar is. Bron: New Scientists.

Ruimtewormen in aantocht

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De worm c-elegans. Credit: ESA.

Wetenschappers van de Universiteit van Nottingham zijn van plan om oktober dit jaar een lading wormen mee te sturen met de Space Shuttle (missie STS-129/ULF-3). De wormen zullen naar het internationale ruimtestation ISS worden gebracht om proeven over spierontwikkeling bij gewichtsloosheid te doen. De bedoeling is dat die proeven gedurende twee weken in het Japanse Kibolaboratorium worden gedaan en dat er ook schoolkinderen bij betrokken worden. Het gaat bij de proeven met name om de wormsoort Caenorhabditis elegans (C. elegans), die volgens kenners qua fysiologie erg lijken op onze longen. Ahum, ’t is maar dat je het weet. Dr Nathaniel Szewczyk (Institute of Clinical Research in Derby, Engeland) hoopt met de proeven te kunnen achterhalen waarom sommige astronauten last hebben van spierverlies. Sommige astronauten ervaren een verlies van 60% van hun spiermassa tijdens één vlucht. Vraag mij niet hoe het precies gegaan is, maar die dr. Szewczyk heeft de wormen ergens op een vuilnisbelt in Bristol ontdekt. 😯 Het is een taaie diersoort, want in 2003 bleken de C.Elegans het ongeluk met de Space Shuttle Columbia te hebben overleeft [1]Komende vlucht in oktober is de vierde keer dat die wormen van dr. Szewczyk omhoog gaan.. ‘T is niet te hopen dat die wormen wormgaten produceren in het ISS. 🙂  Bron: Science Daily.

References[+]

References
↑1 Komende vlucht in oktober is de vierde keer dat die wormen van dr. Szewczyk omhoog gaan.

Zaterdag vuurbol boven Nederland gezien

Geplaatst op door Arie Nouwen
126

Vuurbol boven Nederland. Credit: Roger Svensson (from video)

Gisteravond is boven Nederland door veel mensen een vuurbol gezien, een heldere meteoor. Op deze pagina zijn uitgebreid verslagen te lezen van waarnemers. Het gebeurde om ongeveer 20.10 uur en duurde enkele seconden. Door de meeste waarnemers wordt de vuurbol omschreven als een zéér heldere witte bal met een groene halo en een oranje/groene staart. In eerste instantie werd gezegd dat de vuurbol alleen boven Noord-Nederland verscheen, maar sommige waarnemingen zijn gedaan in Limburg (Beek en Roermond) en Zuid-Holland (Leiderdorp en Alphen a/d Rijn) en die vallen volgens mijn geografische kennis niet tot Noord-Nederland. Van de vuurbol is inmiddels ook een video op Youtube te bewonderen, ergens boven Rostock in Noord-Duitsland opgenomen:

Op die Youtube-ste wordt door de filmer gemeld dat de meteoor in zee stortte, maar of dat klopt weet ik niet. Na m’n berichten van de afgelopen tijd over heldere vuurbollen boven Canada en de Verenigde Staten eindelijk weer een waargenomen vuurbol boven Nederland. Het werd tijd. 😀  Bron: Hemelwacht.net.

Leven we in een Phoenix-heelal?

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit:
B. Saxton (NRAO/AUI/NSF); ALMA (ESO/NAOJ/NRAO); NASA/ESA Hubble

Geïnspireerd door de snaartheorieën wordt al lang gedacht dat ons heelal een driedimensionale ‘braan’ [1]De term braan wordt gebruikt om aan te duiden in hoeveel ruimten een object zich uitbreidt. Vijfbranen hebben een ruimtelijke uitbreiding in vijf richtingen. Een vlies is dan een 2-braan, een snaar … Continue reading is, die ooit na een botsing met andere branen is afgescheiden en vervolgens los van de rest is ontwikkeld. In de toekomst zouden branen weer kunnen botsen en dan is het over en uit met dit heelal. Probleem met die modellen was echter dat de waargenomen temperatuursverschillen in de kosmische microgolf-achtergrondstraling, moeilijk te verenigen zijn met de snaarmodellen. De invoering van meerdere dimensies geeft een oplossing, maar het gevolg is toch weer andere problemen zoals het feit dat naderende branen elkaars hoeveelheid dimensies danig beïnvloeden. De natuurkundigen Paul Steinhardt en Jean-Luc Lehners (Princeton Universiteit) hebben nu een nieuw model uit de hoge hoed getoverd, waarin de dimensieproblemen ook opgelost zijn. In hun zogenaamde Phoenix-heelal [2]In feite werd de term Phoenix-heelal in 1933 gebruikt door de Belgische priester Georges Lemaá®tre, de bedenker van de oerknaltheorie. De term herrijst uit haar as. 😉 speelt donkere energie een belangrijke rol. Berekeningen van het tweetal wijzen uit dat donkere energie, het mysterieuze spulletje dat dankzij z’n afstotende werking ervoor zorgt dat ons heelal versneld uitdijt, de 3D-braan waarop ons heelal zich bevindt stabiel is zolang donkere energie 600 miljard jaar dominant blijft. Eerdere modellen gaven als uitkomst dat donkere energie slechts tien miljard jaar dominant kan zijn, d.w.z. sterker is dan de aantrekking door (donkere) materie. Binnen die 600 miljard jaar komen wel voortdurend botsingen tussen branen voor, zeg parallelle heelallen voor het gemak, maar dankzij de donkere energie kunnen de bewoonbare gebieden (met vier ruimtetijd-dimensies, essentiëel voor leven) de botsingen overleven. De botsingen verkleinen de bewoonbare gebieden behoorlijk aan, maar er blijven ‘zaden’ over, waaruit een nieuwe cyclus van het heelal ontstaat. Telkens weet het heelal te overleven, zoals de Phoenix herrijst uit z’n as. Bron: New Scientists.

References[+]

References
↑1 De term braan wordt gebruikt om aan te duiden in hoeveel ruimten een object zich uitbreidt. Vijfbranen hebben een ruimtelijke uitbreiding in vijf richtingen. Een vlies is dan een 2-braan, een snaar is een 1-braan, en 0-branen zijn puntdeeltjes.
↑2 In feite werd de term Phoenix-heelal in 1933 gebruikt door de Belgische priester Georges Lemaá®tre, de bedenker van de oerknaltheorie. De term herrijst uit haar as. 😉

Pool tot Pool lezing over de neutrinotelescoop

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Zo groot wordt IceCube. Credit: IceCube Collaboration

Pool tot Pool is een lezingendag op 21 maart a.s. (10.00-17.00 uur) over de Noord- en Zuidpool in het Museon te Den Haag. Vijf bekende sprekers zullen die dag lezingen verzorgen, waaronder Nick van Eijndhoven, die als leider van een Nederlandse groep wetenschappers betrokken is bij een wereldwijde inspanning om hoog-energetische neutrino’s te detecteren. Hiervoor maken zij gebruik van het IceCube neutrino observatorium, ’s werelds grootste neutrino telescoop welke zich op de Zuidpool bevindt. Omdat neutrino’s geen electrische lading hebben en alleen maar een zwakke interactie met materie vertonen, zijn dit hele speciale astronomishe boodschappers. Alleen zij kunnen ons informatie verschaffen over de meest mysterieuze kosmologische verschijnselen welke zich aan de rand van het heelal afspelen. De focus van zijn onderzoek ligt op het gebied van de Gammaflitsen en uitbarstingen van Actieve Kernen van melkwegstelsels. Dit zijn de meest heftige kosmische explosies die we tot nu toe hebben waargenomen en we denken dat hierbij zwarte gaten en neutronensterren een belangrijke rol spelen. In z’n voordracht zal Dhr. Dr. Nick van Eijndhoven een eenvoudige uiteenzetting geven van de onderliggende ideeën aangaande productie van hoog-energetische neutrino’s in kosmische explosies en de detectieprincipes van de IceCube neutrino telescoop. Hierbij zal duidelijk worden waarom het nodig is om minimaal een kubieke kilometer Zuidpoolijs als detector uit te rusten om deze spookdeeltjes uit de verste uithoeken van het universum te kunnen waarnemen. Meer informatie en aanmelden op: www.pooltotpool.nl.

Kijk, da’s nou een leuk kado

Geplaatst op door Arie Nouwen
9

De Sterrenkunde Scheurkalender 2009

Zoals vermeld had ik gisteren zo’n beetje de hele dag visite over de vloer omdat ik er weer een jaartje bij kan tellen. Niks vertraging van de tijd door een relativistische tijdsdilatatie, voor m’n gevoel is er eerder sprake van een soort van versnelling van de tijd. Van m’n schoonzus Anneloes kreeg ik een leuk kado: de Sterrenkunde Scheurkalender 2009. 😀 Ik wist niets eens van het bestaan af van die kalender (‘shame on you,  Adrianus’), dus dat was een verrassing. Iedere dag een vraag over sterrenkunde en het antwoord is op de achterkant te vinden. Plus tijden van opkomst en ondergang van Zon en Maan, schijngestalte van de Maan en de baanposities in een tekening van de vier binnenste planeten van het zonnestelsel. Vraag van vandaag, 18 januari: “Hoe ver staat de Zon?”  Het antwoord verklap ik lekker niet. Je begrijpt dat de scheurkalender, samengestelde door de bekende astropublicist Govert Schilling, een prominent plekje krijgt in onze WC. Overigens, de andere kado’s (ping ping, boeken, appeltaart-geurkaarsen, enveloppen,…) waren óók leuk hoor. Zo, niemand voor het hoofd gestoten.

Ruimtevaart bij parade na inauguratie Obama

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

De inauguratie-parade. Credit: JO2 MARK O`DONALD, USN/Wikipedia.

Komende dinsdag 20 januari worden Barack Obama en Joseph Biden officiëel geïnstalleerd als de 56e president resp. vice-president van de Verenigde Staten. De inauguratie zoals dat plechtig wordt genoemd. Daarna wordt traditioneel een parade gehouden die over de Pennsylvania Avenue in Washington voert. In deze parade dinsdag neemt de NASA een prominente plaats is! 😀 De nieuwste maanrover, de Lunar Electric Rover, die ontwikkeld is door de NASA en die over ruim een decennium op de Maan moet rondrijden zal meerijden in de parade, bestuurd door Astronaut Mike Gernhardt. Naast hem zal Astronaut Rex Walheim in een maanpak zitten. Alles is live te volgen via Twitter en NASA-TV. Ja, uiteraard ook via de gewone televisie, maar die zullen neem ik aan niet de hele tijd op die maanwagen inzoomen. De NASA vast wel. Bron: NASA.

Maan had ooit een vloeibare kern

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

De oudste maansteen. Credit: NASA

Je zou denken dat de wetenschappelijke resultaten gebaseerd op de Apollo-maanvluchten (1969-1972) al lange tijd bekend moeten zijn, maar nog steeds komen er verrassingen uit de hoge hoed van de wetenschappers die de meegebrachtte maanstenen onderzoeken. Zo blijkt uit onderzoek door het MIT (Massachusetts Institute of Technology) aan het magnetisme in één maansteen dat de Maan zo’n 4,2 miljard jaar geleden een vloeibare kern moet hebben gehad, die net als de kern van de hedendaagse Aarde als een soort van dynamo werkte. Die dynamo veroorzaakte een magnetisch veld. Al langer denkt men dat de steen (zie afbeelding), die door geoloog Harrison “Jack” Schmidt tijdens de laatste Apollovlucht in 1972, nummer 17, werd gevonden en meegenomen een heel bijzondere steen is. De steen is ouder dan de andere maanstenen. Sterker nog, hij is zelfs ouder dan stenen gevonden/onderzocht op Aarde of Mars. 😯 Die steen is uitgebreid onderzocht en daardoor weet men nu dat die vloeibare kern er lang geleden was. De sterkte van het magnetische veld moet ongeveer 1/50e van dat van de huidige Aarde zijn geweest. Het onderzoek staaft ook het idee dat de Maan ontstaan is nadat de Aarde in botsing kwam met een object ter grootte van Mars. Bron: MIT.

Colbert over de Melkweg, America’s Galaxy

Geplaatst op door Arie Nouwen
4

Weten jullie nog? Ons Melkwegstelsel blijkt zwaarder dan gedacht en daardoor is ‘ie ongeveer even zwaar als het Andromedastelsel. Het nuchtere nieuws kwam vorige week via de 213e bijeenkomst van de AAS in Long Beach tot ons. Dát nieuws kan je echter ook een tikkeltje anders brengen:

😀 Aldus Stephen Colbert in z’n populaire talkshow Colbert Nation afgelopen woensdag, 14 januari. Als je ‘m zo hoort over America’s Galaxy ben je blij dat George Bush geen derde termijn krijgt, want hij zou ogenblikkelijk de oorlog verklaren aan de Andromedianen. 😉 Bron: Astroengine.