Ook al wonen we er middenin dan nog ontdekt men er nieuwe dingen over. Ik heb het over het Melkwegstelsel, het sterrenstelsel waar we als zonnestelsel al een jaartje of vijf miljard deel van uitmaken. Sterrenkundigen hebben ontdekt dat de Melkweg zo’n 160.000 km per uur sneller roteert dan men eerst dacht. Veiligheidsriemen vastmaken dus! 🙂 Met behulp van de Very Long Baseline Array (VLBA), een wijdverbreid systeem van radiotelescopen, hebben sterrenkundigen de vier grootste spiraalarmen van de Melkweg in kaart gebracht. Met behulp van de meer dan 170 jaar oude techniek van trigonometrische parallaxmeting heeft men de afstand en snelheid van de sterren in die spiraalarmen gemeten. Friedrich Bessel was in 1838 de eerste die deze techniek toepastte, op de ster 61 Cygni om precies te zijn. De resolutie die men met de VLBA verkreeg was 10.000 keer groter dan die van Bessel. Op het kaartje hierboven van de melkweg zie je in groen de plekken waarvan ze de afstand exact hebben gemeten. Uitkomst was dat ons zonnestelsel met een vaartje van 965.000 km per uur door de Melkweg tuft en niet met de eerder geschatte 805.000 km per uur. Omdat de rotatie van een sterrenstelsel nauw samenhangt met z’n massa moet de melkweg ook zwaarder zijn: 3 biljoen zonmassa’s ^[1]Da’s 3 x 10¹² keer de massa van de Zon.! 😯 Dacht men eerst dat ons Melkwegstelsel een maatje kleiner was dan het Andromedastelsel (M31), dan blijkt op basis van deze nieuwe gegevens beide sterrenstelsels ongeveer even zwaar te zijn. Je zou ze als een tweelingstelsel kunnen beschouwen. Consequentie hiervan is wel dat de berekende datum waarop de twee zwaargewichten met elkaar zullen botsen, in eerste instantie geschat op vijf miljard jaar na nu, éérder komt! Ga maar vast een schuilkelder graven. 😉 Drie keer raden trouwens waar het nieuws bekend werd gemaakt: yep, op de 213e AAS. Bron: Center for Astrophysics.

Gisteravond zat ik naar die live persconferentie te kijken van een aantal sterrenkundigen vanaf de AAS-bijeenkomst in Long Beach (Californië) en eentje daarvan was Q.D.Wang (Universiteit van Massachusetts, Amherst). Die liet daar prachtige beelden zien van het centrum van de Melkweg. Hierboven zie je er eentje, grotere versies tot 38,5 Mb zijn hier verkrijgbaar. De foto’s zijn gemaakt door een combinatie van Hubble (nabije infrarood) en Spitzer (infrarood). Hij is niet in visueel licht genomen omdat gas- en stofwolken tussen Aarde en centrum van de Melkweg in de weg staan. Maar de infraroodstraling dringt door die wolken heen en daarom gebruikt men die golflengten. Wat je ziet is een gebied van ongeveer 300 lichtjaar rondom het centrum. Het is dus niet zo’n ingezoomde blik op het gebied rondom Sagittarius A, de echte kern van de Melkweg, alwaar het 4,31 miljoen zonmassa’s zware zwarte gat woonachtig is. De resolutie van de door Hubble’s Near Infrared Camera and Multi-Object Spectrometer (NICMOS) genomen foto is 0,025 lichtjaar. Dat wil zeggen dat op die afstand (27.000 lichtjaar verderop) details tot 20 keer het zonnestelsel zichtbaar zijn. Op de foto heeft men massieve sterren ontdekt die enorme sterrenwinden uitblazen. Tot voor kort dacht men dat die massieve sterren alleen voorkwamen in drie clusters in het centrum van de Melkweg, de Centrale cluster, de Archescluster en de Quintuplet cluster, maar dat is niet zo. Ook op andere plaatsen komt men de zware jongens onder de sterren tegen. Door die sterrenwinden wordt het omringende gas geïoniseerd en weggeblazen. Dat zie je links op de foto als boogvormige structuren. Men denkt dat magnetische velden een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van die filamenten in het gas. Bij Sgr A, het centrale zwarte gat, zie je ook geïoniseerde gaswolken De Hubble had maar liefst 2.304 opnames nodig om bovenstaand plaatje op te leveren, welke genomen zijn tussen 22 februari en 5 juni 2008. Die heeft men toch heel knap weten te stacken. 😉 Bron: Hubble.