DSP-23: een nieuw gevaar voor satellieten?

De DSP-23. Credit: USAF.

Hebben we net de botsing achter de rug van twee communicatiesatellieten in de ruimte, dient zich alweer het volgende mogelijke gevaar aan voor satellieten: de Amerikaanse spionagesatelliet DSP-23. Deze satelliet van het Defense Support Program (DSP) werd november 2007 gelanceerd, maar al na een jaar raakte men de controle erover kwijt. In normale gevallen kan men bij satellieten waarvan men de controle dreigt kwijt te raken ze nog naar een zogenaamde grafbaan dirigeren, waar ze minder gevaar opleveren voor andere satellieten. Maar de DSP-23 was al zo ver heen dat zelfs dat niet meer mogelijk was.  De spionagesatelliet bevindt zich in een geosynchrone baan, 35.888 km boven het aardoppervlak. Afgelopen maanden moesten al enkele ASTRA Satellieten (‘broadcast-satellites’) uitkijken om niet te botsen met de DSP-23. Volgens de berichten zouden de satellieten elkaar al op 12 km afstand zijn genaderd [1]Satellietvolger Greg Roberts  is er zelfs in geslaagd zo’n nadering tussen een ASTRA satelliet en de DSP-23 te filmen! 😯 . De geosynchrone baan wordt druk gebruikt door satellieten, die een vaste plek op Aarde moeten bestrijken. Een botsing aldaar met alle rondvliegende brokstukken als gevolg zou dus een ramp zijn voor vele satellieten. DSP-23 wordt niet alleen nauwlettend in de gaten gehouden door ruimtevaartorganisaties, maar ook door amateurs. De Verenigde Staten hebben overigens vaker last gehad van spionagesatellieten die zich wacko gingen gedragen, zoals de USA-193. Die laatste werd ruim een jaar geleden uit de lucht geschoten vanaf een Amerikaans marineschip. Misschien moeten de VS gewoon wat minder spionagesatellieten lanceren? 😉 Bron: Space.com.

References[+]

References
1 Satellietvolger Greg Roberts  is er zelfs in geslaagd zo’n nadering tussen een ASTRA satelliet en de DSP-23 te filmen! 😯

Mega-laser ontrafelt geheimen exoplaneten

Animatie van een exoplaneet. Credit Jim Gilles. 

Normaal wordt het gebruikt voor het testen van nucleaire wapens, maar dit keer gaan wetenschappers het voor iets vreedzamer doeleinden gebruiken: de ultraviolette laser van de National Ignition Facility (NIF), onderdeel van het  Lawrence Livermore National Laboratory in Californië, wordt gebruikt voor onderzoek aan exoplaneten. Die laser is in staat om pulsen van 500 biljoen watt [1]1 biljoen is 1012, in het Engels wordt dat een trillion genoemd. per 20 nanoseconden te geven. Een team sterrenkundigen onder leiding van Raymond Jeanloz (Universiteit van Californië, Berkeley) wil met de laser de omstandigheden nabootsen die heersen in Jupiterachtige exoplaneten. De druk in de centra van dergelijke planeten kan wel 1.000 keer hoger zijn dan die in het centrum van de Aarde. Ze doen dat nabootsen door de laser te richten op een stukje ijzer van 800 micrometer (μm) in diameter, binnenin een bol met waterstof isotopen. De temperatuur zal dan zo hoog worden dat het metaal tot een gas verdampt. Door het gas heen zal vervolgens een schokgolf bewegen, die een dichtheid veroorzaakt van wel een miljard atmosfeer.  Onderzoek aan de kristalstructuur van dat gas moet Jeanloz en z’n collegae hopelijk meer duidelijkheid geven over de toestand van de centra van exoplaneten. Eerder zijn dergelijke experimenten met lasers ook al gedaan, maar de bereikte energieën waren nooit hoog genoeg om de condities zichzelf in stand te laten houden. De ultraviolet-laser van het NIF moet daartoe wel in staat zijn, tenminste dat hoopt men dan. We horen wel hoe het afloopt. Als we binnenkort op teletekst over een laboratorium in Californië lezen dat in puin in geschoten weten we dat het mislukt is. Bron: New Scientist.

References[+]

References
1 1 biljoen is 1012, in het Engels wordt dat een trillion genoemd.

Kleur van quasars laat het kosmische stof zien

Stofbanden in NGC 4565. Credit: The Sloan Digital Sky Survey

Het heelal blijkt vol te zitten met stof, kosmisch stof van hele kleine deeltjes. Dat stof zit niet alleen in sterrenstelsels, zoals onze Melkweg en in de donkere banden van het bekende edge-on stelsel NGC 4565 (zie afbeelding), maar het komt ook ver daarbuiten voor. Zo blijkt uit een onderzoek aan de kleur van zo’n 100.000 quasars, waarvan de gegevens gehaald werden uit de Sloan Digital Sky Survey (SDSS-II). Licht van verwegstaande quasars wordt deels geabsorbeerd door stof en daarbij wordt blauw licht sneller geabsorbeerd dan rood licht. Gevolg is dat quasars er roder uit gaan zien, net zoals onze Zon ’s dichterbij de horizon rood kleurt als het zonlicht door meer dampkring en dús door meer deeltjes heen moet. Onder leiding van Brice Menard (Canadian Institute for Theoretical Astrophysics) bekeek men die ton quasars, waarvan het lichtpad tussen quasars en Aarde zo’n 20 miljoen sterrenstelsels passeert. Het meeste stof wordt in sterrenstelsels gevormd door oude sterren, die  in hun laatste fase nog een boel stof de ruimte in blazen. De grote vraag is nu hoe dat stof in de intergalactische ruimte, de ruimte tússen de sterrenstelsels, terechtkomt. Wellicht dat supernovae daarin een rol vervullen en door hun explosies gas die kant uit slingeren, waarbij ook stof wordt meegenomen. Meer info over de waarnemingen aan het kosmische stof in dit artikel, welk voor publicatie is aangeboden aan de Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. Mmmm, ik begin de laatste tijd wel erg veel over stof te schrijven. Ugge ugge… 🙂 Bron: Eurekalert.

Mars Reconnaissance Orbiter in slaapstand

De Mars Reconnaissance Orbiter. Credit: NASA.

De NASA heeft bekendgemaakt dat de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO), de satelliet die om Mars heendraait en haarscherp fotografeert [1]Onder andere met z’n High Resolution Imaging Science Experiment camera (HiRISE)., afgelopen maandag in een soort slaapstand is terechtgekomen, safe mode zoals ze dat aan de overkant van de grote plas noemen. Het is allemaal automatisch gebeurd door de MRO zelf, zonder dat de technici van de NASA erbij betrokken waren. Men is nu aan het kijken hoe de MRO weer in normale stand te krijgen is. In de slaapstand wordt de communicatiesnelheid met Aarde teruggebracht tot 40 bits per seconde. Maandagavond was men al in staat om die snelheid eventjes 10.000x te vergroten. Om niet overhaast te werken wil men goed bestuderen wat de oorzaak van het terugvallen in de slaapstand is en hoe deze het beste verholpen kan worden. Uit de korte communicatieboost afgelopen maandag kon men al afleiden dat de MRO vóór de slaapstand te maken kreeg met een korte toename in vermogen gedurende een periode die tussen 200 nanoseconde en 41 seconden ligt. Het zou kunnen dat de MRO geraakt is door een kosmisch deeltje. Volgens de data zou dat gedurende 9 microseconden ingeslagen moeten zijn om 4.25 uur Pacific Standard Time op 23 februari.  Eh… effe geen zin om dat te converteren naar onze tijd, ik wil zo ontbijten. 🙂 De MRO bevond zich toen vanaf de Aarde gezien aan de achterkant van Mars. Het is inmiddels de vijfde keer sinds augustus 2005 dat de MRO in een slaapstand is geraakt, dus je mag verwachten dat de heren/dames technici inmiddels genoeg ervaring hebben dit soort situaties op te lossen. Zo, ik ga een broodje in de oven doen. Bron: NASA.

References[+]

References
1 Onder andere met z’n High Resolution Imaging Science Experiment camera (HiRISE).

Deze ‘landing’ liep gelukkig wel goed af

Deze week liep de landing van een Turkse Boeing bij Schiphol uit op een ramp. Ik zag vandaag een video van een andere landing van een vliegtuig, die maar net goed afliep. Nou ja, een landing was het niet, want de piloot moest een doorstart maken. Kijk en huiver:

Het gebeurde 1 maart 2008 met een Airbus A320 van Lufthansa op het vliegveld van Hamburg. Beetje veel last van zijwind. Bron: Build on Facts.

Obama: VS keer terug naar de Maan in 2020

Gaat dit in 2020 gebeuren? Credit: NASA

Een gisteren door het Witte Huis gepubliceerd begrotingsconcept laat zien dat president Obama van plan is om de Verenigde Staten in 2020 een bemande vlucht naar de Maan te laten organiseren. Daarmee continueert Obama feitelijk de plannen die Bush had neergelegd in z’n Vision for Space Exploration uit 2004. In het concept wordt ook gezegd dat de Space Shuttlevloot in 2010 wordt beëindigd, ook zoals de planning was. Niks uitstel dus van de pensionering, gewoon einde verhaal in 2010. Dit betekent dat de Verenigde Staten blijven zitten met een gat van vijf jaar, tussen het moment van het einde van de ruimteveren en de start van de opvolgers, de Orion/Ares combinatie van het Constellation Programma. De concept-begroting laat zich overigens niet uit over Constellation. Eerder was al gesuggereerd dat er voor de dure Orion/Ares een veel goedkoper alternatief is: de militaire raketten Atlas en Delta, die in opgewaardeerde vorm ook makkelijk de Orioncapsule kunnen dragen. Ik ben benieuwd wat daar uiteindelijk over wordt beslist. Bron: Universe Today.

HD 80606 heeft overgang gemaakt

De overgang van HD 80606. Credit: Claire Moutou et al.

Op Valentijnsdag, 14 februari 2009, passeerde de exoplaneet HD 80606b z’n centrale ster, HD 80606. De exoplaneet heeft een zeer langgerekte baan en op 14 februari was het perihelium, het punt dat de exoplaneet het dichtste bij de ster komt. Er was een kans van 15% dat er bij de passage ook een overgang (transitie) zou plaatsvinden, dat de exoplaneet vanaf de Aarde gezien over het steroppervlak zou trekken. Welnu, waarnemingen van een team sterrenkundigen onder leiding van Claire Moutou laten zien dat er inderdaad een overgang heeft plaatsgevonden! De overgang duurde 12 uren (zie afbeelding). In dit artikel, dat aangeboden is voor publicatie in het vakblad The Astrophysical Journal, worden de wetenschappelijke waarnemingen aan de overgang van HD 80606 besproken. Ik moet nou thuis wat klussen doen, maar vanavond zal ik wel meer aandacht besteden aan de resultaten van de overgang. Wordt vervolgd! 🙂 Bron: Systemic.

Kevin Schawinski is Einstein Fellow 2009

Kevin Schawinski. Credit: Universiteit van Yale

Kevin Schawinski (Universiteit van Yale), één van de drijvende krachten achter de Galaxy Zoo, is samen met enkele andere sterrenkundigen uitgeroepen tot Einstein Fellow 2009! 😀 In Nederland kennen we dat ‘fellowship’ [1]Net even gebabelfisht: fellowship wordt vertaald met genootschap. Kevin is dus genoot geworden. geloof ik niet, maar het betekent dat je middels een financiële bijdrage in staat wordt gesteld drie jaar lang je onderzoek uit te voeren. Er zijn drie categorieën fellowships: het Sagan fellowships, als je onderzoek doet naar exoplaneten, het Hubble fellowship, als je met deze bekende kijkerd waarnemingen verricht en dan tenslotte het genoemde Einstein fellowship, als je hoogenergetische processen in het heelal bestudeerd. Kevin houdt zich met name bezig met superzware zwarte gaten in actieve sterrenstelsels. Kevin, van harte gefeliciteerd! De complete lijst van Einstein Fellows is hier te vinden. Bron: Galaxy Zoo Forum.

References[+]

References
1 Net even gebabelfisht: fellowship wordt vertaald met genootschap. Kevin is dus genoot geworden.

Volg het satellietenschroot met Google Earth

Ruim twee weken geleden botsten twee communicatiesatellieten tegen elkaar, het mag inmiddels bekend in de oren klinken. Nieuw is dat we het schroot van die satellieten inmiddels real-time zelf ook kunnen volgen en wel via Google Earth! 😯 Rob van de blog Orbiting Frog was zo vriendelijk én kundig om een zogenaamde KMZ-plugin te maken waarmee je dat kan bereiken. Het schroot van de Iridium is in wit te zien, dat van de Kosmos is rood. Bron: Orbiting Frog.

Credit: Google Earth

IC443 bekeken met de Long Perng

IC 433

Gisteren kreeg ik van PeterPulles, de welbekende astrofotograaf uit Arkel, een paar prachtige foto’s van IC443, een welbekend supernovarestant in het sterrenbeeld Tweelingen, die vanwege z’n vorm ook wel bekend staat als de kwalnevel. Onderin zie je de heldere ster ? Geminorum. Peter zegt in z’n bericht dat hij een weekje een Long Perng 100mm F6 ED refractor te leen had en die middels een photoshoot op IC 443 uitprobeerde. Nou, het resultaat mag er zijn, nietwaar? Verder schrijft Peter: “De omstandigheden waren slecht, het was mistig en dus veel stoorlichtgloed en ook de seeing was belabberd. Desondanks toch dit plaatje weten te verkrijgen. Voor een ED van 995 euro lijkt ie bij eerste indruk goed te voldoen, met een boven verwachting degelijke focusser en een opvallend lage kleurfout, in de ruwe opnamen zijn de sterbeeldjes voorzien van een kleine lichtblauwe zweem. Vele malen beter dan bij de meeste (andere) voordelige ED refractoren. In de crop zijn -zeker in de originele volle resolutie TIFF opname- in de nevel fijne details al te zien, hoewel die in deze jpg versie voor een heel stuk al zijn weggevallen.” Peter heeft 15 februari j.l. bij een buitentemperatuur van -3,7 °C [1]Volgens mij zit Peter binnen bij de kachel tijdens het waarnemen, dus die heeft er weinig last van. 🙂 15 opnames van 6 minuten elk gemaakt en die gestackt tot één foto. Wie meer wil weten over die kijker, die uit Taiwan komt, kan hier terecht. Peter, jij mag vaker telescopen uittesten. 😀

References[+]

References
1 Volgens mij zit Peter binnen bij de kachel tijdens het waarnemen, dus die heeft er weinig last van. 🙂