Ik zit vandaag de hele dag op Astrofest

Credit: AstroFest 2009

Yep, de hele dag in Londen op Astrofest. Samen met Jan, Wim en Cees. In Londen hebben we afgesproken met Jonathan en verder hopen we tussen de middag ook wat Galaxy Zoo-gangers te ontmoeten (Mr. Goodwraith, John Cosier, Geoff Roynon en Jules). Kortom, vandaag geen blogjes. Morgen volgt uiteraard een verslag van deze (vast enerverende) dag. Bye!! 😀

Is het Romeinse pantheon een zonnewijzer?

Het Romeinse Pantheon. Credit: Somo_Photography/Pixabay.

Wie in Rome is geweest zal er vast een bezoek aan hebben gebracht: de antieke Romeinse tempel het Pantheon, die in het jaar 128 in opdracht van keizer Hadrianus werd herbouwd [1]De oorspronkelijke tempel was in het jaar 80 door een brand grotendeels verwoest.. Bovenin de koepel van het Pantheon zit een gat, die het zonlicht doorlaat. In 2005 bezocht Robert Hannah (Universiteit van Otago in Dunedin, Nieuw Zeeland) het Pantheon en hij kwam toen op de gedachte dat dat gat meer was dan alleen een lichtvenster. Het zou volgens hem dienst kunnen doen als een enorme zonnewijzer. ’s Winters als de zon laag staat valt het invallende licht op de koepel van het Pantheon. ’s Zomers beschijnt het zonlicht de muren. Het viel Hannah op dat precies bij het begin van de lente en herfst het zonlicht op het middaguur exact op de grens van de muur en de koepel schijnt, recht boven de noordelijke toegangsdeur. Tijdens de momenten dat herfst en lente beginnen, de zogenaamde equinoxen, bevindt de zon zich op de hemelequator. Dat was volgens Hannah het moment waarop de Romeinen dachten dat de hemelse goden het dichtste naderbij kwamen tot het aardse leven. Het moment ook waarop de keizer als god op Aarde het meest verheven was. Afijn, het wordt tijd dat ik ook maar eens een bezoekje aan Rome breng. Mmmm, eerst een dagje naar Londen morgen! 🙂 . Bron: New Scientist.

References[+]

References
1 De oorspronkelijke tempel was in het jaar 80 door een brand grotendeels verwoest.

Staart breekt af van komeet Lulin

Komeet Lulin. Credit: Ernesto Guido et al/Remanzacco Observatory

Italiaanse sterrenkundigen hebben gezien dat de staart van de komeet Lulin (C/2007 N3), die steeds helderder begint te worden, gisteren is losgeraakt van de komeetkern. Met behulp van een op afstand bestuurbare telescoop in New Mexico (VS) zagen de Italianen onder leiding van Ernesto Guido hoe de plasmastaart van komeet Lulin afdreef van de kern. Ze denken dat een magnetische verstoring in de zonnewind de staart de oorzaak van het gebeuren is. Dat gebeurde eind 2007 al een keertje met de komeet Holmes en eerder al met de komeet Encke. Momenteel heeft komeet Lulin een helderheid van magnitude 4 á  5, hetgeen betekent dat ‘ie in donkere omgevingen met het blote oog zichtbaar moet zijn. Als je ‘m op wilt zoeken kan je dit zoekkaartje gebruiken. Morgen staat ‘ie vlakbij de heldere ster Zubenelgenub van Weegschaal (Libra). Dat sterrenbeeld vind je ’s morgens voor het aanbreken van de dageraad in het zuidoosten. Kijken! 😀 Bron: Spaceweather.

Hubble brengt wollig sterrenstelsel in beeld

Credit: NASA, ESA and K. Cook (Lawrence Livermore National Laboratory, USA)

De Hubble ruimtetelescoop laat weer eens van zich horen eh… zien. Hierboven een werkelijk prachtig plaatje dat hij/zij/het met behulp van de Advanced Camera for Surveys (ACS) geschoten heeft van NGC 4921. Da’s een zogenaamde anemisch spiraalstelsel, welke deel uitmaakt van de Comacluster van sterrenstelsels. Die cluster ligt in het sterrenbeeld Coma Berenice (Latijn voor ‘het haar van Berenice’) en met een afstand van 320 miljoen lichtjaar staat ‘ie relatief dichtbij. De helderste stelsels van de Comacluster werden al eind 18e eeuw ontdekt door de Britse sterrenkundige William Herschel. Dat begrip anemisch spiraalstelsel verdiend natuurlijk enige uitleg. Ik moet bekennen dat ik er tot tien minuten geleden nog niet van gehoord had, maar het schijnt te staan voor sterrenstelsels die nogal softe, wollige spiraalarmen hebben, waar heel weinig stervorming plaatsvindt. Op de een of andere manier (botsing?) zijn ze ontdaan van veel waterstofgas, waardoor de kraamkamers van sterren ontbreken. In het geval van NGC 4921 geeft dat een nogal grijs ‘uitgeblust’ sterrenstelsel te zien.

NGC 4921. Credit: NASA, ESA and K. Cook (Lawrence Livermore National Laboratory, USA)

Ik heb even gegoogeld op de term anemisch en daar blijkt het uit de medische wetenschap te komen en dat het met bloedarmoede te maken heeft. NGC 4921 lijdt niet aan bloedarmoede, maar aan waterstofarmoede, da’s het verschil. Het mooi van de Hubblefoto, welke eigenlijk het resultaat is van een combinatie van 50 afzonderlijke foto’s, is dat ‘ie ook veel andere objecten rondom NGC 4921 laat zien. Dat kan je op de foto hiernaast zien, waarin die objecten benoemd zijn. Sommige liggen ìn of rondom het sterrenstelsel, andere liggen héél ver op de achtergrond. Bron: ESA.

John Updike over de twee Marsrovers

Credit: Alfred A. Knopf

Ik ben niet zo’n lezer van romans, dus toen 29 januari jongstleden de Amerikaanse schrijver John Updike overleed ging er niet bepaald een schok door mij heen. Ik had wel eens van de beste man gehoord, maar ik geloof niet ooit één boek of verhaal van Updike gelezen te hebben. Ja sorry hoor, je kan niet alles lezen. 😉 Maar zoals dat ook met schilders gaat ga je ze pas waarderen als ze tussen zes planken liggen. Vandaag las ik een gedicht dat Updike over Spirit en Opportunity heeft geschreven, de twee Marsrovers van de NASA die al zo’n vijf jaar onderzoek doen op Mars:

Duet on Mars
Said Spirit to Opportunity,
“I’m feeling rather frail,
With too much in my memory,
Plus barrels of e-mail.”

Responded Opportunity,
“My bounce was not so bad,
But now they send me out to see
These dreary rocks, bedad!”

“It’s cold up here, and rather red,”
Sighed Spirit. “I feel faint.”
Good Opportunity then said,
“Crawl on, without complaint!

“This planet needs our shovels’ bite
And treadmarks in the dust
To tell if life and hematite
Pervade its arid crust.”

“There’s life, by all the stars above,
On Mars—it’s you and I!”
Blithe Spirit cried. “Let’s rove, my love,
And meet before we die!”

Prachtig gedicht! Mmmmm, ik ga toch eens een boek van hem lezen. Bron: Martian Chronicles.

Derde editie Sterrenkunde Olympiade gestart

Credit: NL Sterrenkunde Olympiade

Op 31 januari is de derde editie van de Nederlandse Sterrenkunde Olympiade 2009 van start gegaan. Nederlandse middelbare scholieren kunnen tot 11 april in een eerste ronde de opgaven maken en inzenden die te vinden zijn op de website van de Sterrenkunde Olympiade. De twintig beste deelnemers zullen worden uitgenodigd voor de vervolgronde: een masterclass aan de Rijksuniversiteit Groningen, die in juni zal plaatsvinden. Deze week wordt afgesloten met een finale. De hoofdprijs is een reis naar La Palma (Canarische Eilanden), waar de winnaar zelf waarnemingen gaat doen met een professionele telescoop. De scholieren worden met de opgaven uitgedaagd hun kennis van de natuur- en wiskunde te gebruiken in vraagstukken over bijvoorbeeld ons eigen zonnestelsel, de structuur van de Melkweg, de oerknal en planeten buiten ons zonnestelsel. De olympiade is bedoeld om leerlingen enthousiast te maken voor de sterrenkunde. De derde editie van de Nederlandse Sterrenkunde Olympiade, in het Internationaal Jaar van de Sterrenkunde, wordt georganiseerd door docenten en studenten van de Rijksuniversiteit Groningen. In het comité van aanbeveling van de olympiade zitten onder anderen de astronaut André Kuipers, ir. drs. Friso van Oranje MBA (directeur TNO Space) en prof. dr. Frans Zwarts (rector magnificus Rijksuniversiteit Groningen). Over het relaas van de vorige twee edities moet je maar even hier (aflevering 2007) en daar (aflevering 2008) kijken. Bron: Nova.

Twitter zegt wat er over je heen vliegt

Twitter over Amsterdam. Credit: Robert Simpson

Ik zit al een poosje op Twitter, een snelgroeiende dienst op internet waarmee je iedereen kan laten weten wat je aan het doen bent en waarmee je ook berichten naar elkaar kan verzenden. Het afgelopen jaar bleek Twitter van nut te zijn voor het razendsnel verspreiden van informatie, bijvoorbeeld tijdens de terroristische aanval een paar maanden terug in India. Zo snel zelfs dat de Indiase overheid bang was dat de terroristen zélf via Twitter precies zouden kunnen achterhalen wat het leger en politie deden. Ook werd via Twitter de paniek over een aanval door Marsmannetjes, zoals die in 1938 na een hoorspel door Orson Welles echt plaatsvond, nagespeeld. Afijn vandaag las/hoorde ik van een nieuwe toepassing van Twitter, eentje die hoogst verantwoord is qua sterrenkunde. Via Twitter bestaat namelijk de mogelijkheid om precies te zien wat voor astronomische gebeurtenissen er binnenkort plaatsvinden. Als je op Twitter zit kan je naar Over Amsterdam gaan en deze ‘volgen’, zoals ze dat in Twittertermen noemen. Ik neem aan dat de berichten voor Amsterdam niet veel afwijken van die in bijvoorbeeld  Hoogezand-Sappermeer of Loenen aan de Vecht. Het laatste bericht dat via Over Amsterdam werd verspreid was deze:

The ISS will pass over Amsterdam at mag 0.3 at 6:51pm on February 2nd. Moves from 10deg elevation W to 10deg elevation SSE over 5 min. Over Amsterdam.

Twitter over …. is ook voor andere steden in de wereld verkrijgbaar, zoals New York, Parijs en Moskou. Allemaal bedacht door Robert Simpson van Orbiting Frog. De gegevens komen uit de database van Heavens Above.  Leuke service van Twitter/Simpson, nietwaar? 😀 Zo en nou ga ik even een paar uurtjes er tussenuit. Met één van m’n dochters naar een open dag van een middelbare school kijken. Bron: Universe Today.

CoRoT vindt kleinste aardachtige exoplaneet

CoRoT-exo-7b. Credit: Klaudia Einhorn.

De Franse satelliet CoRoT [1]Convection Rotation and Transits. heeft de kleinste aardachtige exoplaneet tot nu toe gevonden. Het gaat om de planeet CoRoT-Exo-7b, die zo’n 390 lichtjaar van ons vandaan staat ergens tussen de bekende sterren Sirius (Grote Hond) en Betelgeuze (Orion). De diameter van CoRoT-Exo-7b is slechts twee aarddiameters om precies te zijn en da’s een record. Hoeveel massa COROT-Exo-7b heeft is niet bekend. Als het niet zo heet zou zijn op CoRoT-Exo-7b zou je er met een ruimtepak gewoon op kunnen wandelen. Vanwege de nabijheid tussen CoRoT-Exo-7b en z’n moederster is het bloedheet op de exoplaneet: tussen 1.000 and 1.500°C, dus vergeet dat wandelen.  Om de 20 uur draait CoRoT-Exo-7b één rondje om de moederster. CoRot vond de exoplaneet doordat ‘ie precies tussen de ster en de Aarde doorschoof (een transitie heet dat) en daardoor verminderde de lichtkracht van de ster een tikkeltje. Men vraagt zich af of CoRoT-Exo-7b een planeet is met stromende lava óf dat het een planeet is die bestaat uit een combinatie van water(-damp) en rots. Ik had overigens een halve maand terug het bericht van die andere exoplaneet, genaamd MOA-2007-BLG-192-L b, die óók al de kleinste exoplaneet werd genoemd. Daarvan is echter de massa wel bekend, namelijk twee aardmassa’s. De ene is dus recordhouder qua afmeting en de ander qua massa. Comprendáµ? De ontdekking van CoRoT-Exo-7b werd vandaag bekend gemaakt op een CoRoT symposium in… Parijs. Hoe kan ’t ook anders? 😉 Bron: ESA.

References[+]

References
1 Convection Rotation and Transits.

Delftse studenten gaan eigen raket lanceren

De Delftse Stratos. Credit: DARE/TU Delft.

DARE [1]Delft Aerospace Rocket Engineering, de amateurrakettechniek groep van de Technische Universiteit Delft., een Delftse studievereniging van zo’n 80 studenten die zich met de amateurrakettechniek bezighoudt gaat samen met Dutch Space [2]“De grootste ruimtevaartonderneming van Nederland, die de afgelopen 30 jaar intensief  heeft deelgenomen aan grootschalige, internationale ruimtevaart-projecten”, aldus hun website. in maart een eigen raket lanceren vanaf de basis Estrange in Zweden. De Stratos wordt een vier meter lange raket die een hoogte van 15 km kan halen bij een snelheid van 3.600 km per uur. De studenten van DARE hebben de Stratos geheel zelf ontwikkeld. Het doel van deze actie is om het Europese hoogte record voor experimentele raketten te doorbreken. Het record staat nu op 10,6 km. Voor DARE is de bouw en lancering van de Stratosraket een uitgelezen kans om ervaring op de te doen met alle mogelijke technische aspecten van rakettenbouw en de samenwerking in een team. Dutch Space steunt het project omdat zij er belang aan hecht dat studenten die kiezen voor ruimtevaart de kans krijgen om ook praktische kennis op te doen over de sector. De Stratos bestaat uit twee trappen. De eerste trap is een zogenaamde expendable drop-off booster (klinkt wel stoer), die de raket een snelheid geeft dicht tegen die van het geluid aan. Als de booster leeg is wordt ‘ie afgekoppeld en neemt de hoofdmotor het over. Die heeft een vermogen van 15 kNs en daarmee moet met een snelheid van 3 Mach de recordhoogte van 15 km worden bereikt. Via parachutes komt alles weer veilig beneden in Zweden aan, tenminste dat hopen we dan. 😀 Bron: ScienceGuide.

References[+]

References
1 Delft Aerospace Rocket Engineering, de amateurrakettechniek groep van de Technische Universiteit Delft.
2 “De grootste ruimtevaartonderneming van Nederland, die de afgelopen 30 jaar intensief  heeft deelgenomen aan grootschalige, internationale ruimtevaart-projecten”, aldus hun website.

Nieuwe Google Earth laat ook Mars zien

Victoriakrater in Google Earth. Credit: Google.

Google heeft deze week versie 5 van z’n Google Earth gepubliceerd en in die versie kan je op verschillende wijzen naast de Aarde óók naar de planeet Mars kijken. 😀 Bovenaan op het Saturnus-knopje klikken, Mars aanvinken en je wordt vanzelf met GE naar Mars vervoerd. Simpeler kan niet! Linksonder bij lagen kan je aanvinken hoe gedetailleerd je het allemaal wilt zien. Je kan over het Marslandschap vliegen met 3D Mars, je kan foto’s bekijken van de bekende Marsverkenners (o.a. de welbekende HiRISE serie, die door de Mars Reconnaissance Orbiter is gemaakt [1]De andere beschikbare foto-archieven zijn CTX, MOC, CRISM en HRSC.). Links naar de archieven van deze verkenners bieden je de mogelijkheid alle foto’s full-resolution te bekijken. Je kan naar de landingsplekken gaan van de bekende Marslanders, zoals de twee Marsrovers Spirit en Opportunity. De afbeelding hierboven heb ik gemaakt van de Victoriakrater, waar tot november vorig jaar de Opportunity in rondreed. Ik heb alle ins en outs van Google Earth v.5  nog niet bekeken, maar een eerste blik zegt mij dat het de moeite waard is van het downloaden. En alles gratis en voor niks, dus wat houdt je tegen!  Bron: Google Earth.

References[+]

References
1 De andere beschikbare foto-archieven zijn CTX, MOC, CRISM en HRSC.