Maandelijks archief: april 2009

NASA gaat slaap onderzoeken op Mount Everest

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Babasteve/Wikipedia.

Tsja, het lijkt niet de meest voor de hand liggende plek op aarde, maar toch gaat de NASA vanaf morgen (20 april) onderzoek doen óp de hoogste berg ter wereld, de Mount Everest, aan slaap. Om precies te zijn gaan ze onderzoeken hoe het gaat met de afwisseling van slapen en wakker zijn. Je kan je natuurlijk afvragen waarom ze dat niet lekker ergens in een bed in Houston doen, maar de reden is dat een beklimming van de Mount Everest een zeer uitdagende onderneming is. Vergelijkbaar qua uitdagendheid met een reis door de ruimte naar bijvoorbeeld de Maan, hetgeen hopelijk inzichten oplevert die bruikbaar zijn voor de bemande ruimtevaart naar de Maan en Mars. Vandaar dit onderzoek, waaraan naast 25 NASA wetenschappers ook talrijke wetenschappers uit India en Nepal meedoen. Ook zijn er talloze sherpa’s, hulpen die de wetenschappers bijstaan. Leider van de expeditie op de flanken van de Mount Everest is Chris Johnson, in het dagelijks leven Orion Landing System Integration Manager. Yep, da’s een mond vol. Orion wordt zoals bekend de capsule waarmee de toekomstige astronauten na 2015 de ruimte in worden geschoten. Een bekende deelnemer aan de expeditie is NASA astronaut Scot Parazynski, die met maar liefst vijf missies van de Space Shuttle meeging. De laatste van Parazynski was STS-120 in 2007. Vorig jaar ondernam Parazynski ook al een poging de top van de Mount Everest te bereiken, maar door een blessure aan z’n rug ging dat mooi niet door. Hopelijk gaat het hem en z’n maatjes dit keer wel voor de wind. Op 2 mei a.s. hopen ze allemaal weer veilig terug te keren in Kathmandu. Zo, ik ga ook maar eens slaap onderzoeken. In m’n bed. 😉 Bron: The Hindu.

Gaat de VS meeliften met Chinese raketten?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: China Academy of Launch Technology.

Volgend jaar gaat de vloot van Space Shuttles van de Verenigde Staten volgens de planning met pensioen. President Obama schijnt niet van plan te zijn verlenging te willen bekostigen, dus is er tijdelijk geen mogelijkheid meer om Amerikaanse astronauten naar het ISS te sturen. De opvolgers van de ruimteveren, de combinatie Ares/Orion, gaat pas vanaf 2015 de lucht in. Kortom, een probleem. Maar problemen zijn er om opgelost te worden, dacht John Holdren, hoofd wetenschappen van Obama’s staf, en daarom kwam hij met het idee dat de Amerikaanse astronauten middels Chinese raketten naar het ISS kunnen worden gebracht. Eerder was al de gedachte geopperd dat de Amerikanen mee zouden kunnen liften met Russische raketten. Net als de Russen hebben de Chinesen de afgelopen jaren bewezen in staat te zijn om succesvol bemande lanceringen uit te voeren, hetgeen onder andere leidde tot de eerste Chinese ruimtewandeling september vorig jaar. Bron: Yahoo.

Daar staan ze weer: Atlantis en Endeavour!

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA/KSC

Het is alsof ik een déjá -vu meemaak: links op de foto staat Space Shuttle Atlantis op lanceerplatform 39A en rechtsachterin staat broer Endeavour op platform 39B. Waarom een déjá -vu? Omdat ik het ook rondom de 20e september 2008 mocht meemaken. Toen stonden beiden ook zo opgesteld op precies dezelfde platforms op Kennedy Space Center (KSC) in Florida. Toen was de bedoeling dat Atlantis op 10 oktober 2008 op zou stijgen voor STS-125, de missie die de Hubble ruimtetelescoop moet repareren. Dat feestje ging mooi niet door omdat zich plots een technisch voordeed met de zogenaamde Control Unit/Science Data Formatter – Side A van de Hubble. De planning is nu dat de Atlantis 12 mei a.s. wordt gelanceerd. Ruimteveer Endeavour staat klaar op lanceerplatform 39B voor noodgevallen: Atlantis gaat naar Hubble en ná­et naar het ISS, dus als iets fout gaat kan niet worden uitgeweken naar dat ruimtestation. In dat geval kan de Endeavour hulp bieden. Rondom de Endeavour zie je overigens drie enorme torens staan. Dat zijn anti-bliksemtorens die onlangs zijn gebouwd, speciaal voor de toekomstige lancering van de Ares 1-X, een prototype van de Ares I. Da’s de raket die ergens in 2015 de opvolger zal zijn van de huidige Space Shuttlevloot. De torens zijn nodig om te verhinderen dat de bliksem inslaat in de Aresraket en de Orion, de capsule bovenop de Ares waar de bemanning in zit. Triest eigenlijk dat de Endeavour zich op een lanceerplatform bevindt dat geheel aangepast wordt voor z’n opvolger. Bron: NASA.

Bekijk Fermi’s All Sky Movie van gammabronnen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De Fermi All Sky Movie. Credit: NASA/DOE/Fermi LAT Collaboration

Op basis van waarnemingen met NASA’s röntgensatelliet Fermi (voorheen bekend als GLAST) gedurende diens eerste 87 waarneemdagen, heeft men een All Sky Movie van gammabronnen gemaakt. Aan boord van Fermi bevindt zich de Large Area Telescope (LAT) en daarmee keek men tussen 4 augustus en 30 oktober 2008 naar de gehele hemel. Alle uitbarstingen van gammastraling met meer dan 300 MeV [1]Da’s 150 miljoen (!) keer meer energie dan van zichtbaar licht. werden door LAT gezien. De video (zie hieronder) bestaat eigenlijk uit 87 aan elkaar geplakte frames, die ieder een dag waarnemingen met LAT bestrijken.  Links in de video zien we de noordelijke sterrenhemel, rechts de zuidelijke hemel. Aan de randen van de cirkels loopt de Melkweg. De video toont de bekendste sterrenbeelden en ook het pad aan de noordelijke hemel die de Zon doorloopt. Verder worden bekende gammabronnen getoond, zoals de pulsar PSR J1836+5925, quasar 3C273 en blazar AO 0235+164. Interessant aan de video is dat behalve de puntbronnen ook een lichte gammagloed over de gehele hemel te zien is. Een deel daarvan is afkomstig uit kosmische straling uit de Melkweg, die botst met gas en licht en dan een diffuse gammastraling te zien geeft. Een ander deel van die achtergrond is vermoedelijk afkomstig van buiten de Melkweg.

Wie de All Sky Movie van Fermi meer in detail wil bekijken, die kan hier terecht. Daar zijn versies tot zelfs 1 Gb te downloaden. 😯 Bron: Fermi/NASA.

References[+]

References
↑1 Da’s 150 miljoen (!) keer meer energie dan van zichtbaar licht.

Killer-planetoïden bestrijden met contragewicht

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Zo leidt je een planetoïde af. Credit: David French (North Carolina State University) 

Er wordt al lang nagedacht over de vraag wat we moeten doen als een grote planetoïde in ramkoers recht op de Aarde afvliegt. Dus niet zo’n kleintje á  la 2008 TC3, die 5 meter in doorsnede was en die op 7 oktober 2008 in Soedan neerkwam. Nee, ik heb het over echte killer-planetoïden van 100 meter of enkele kilometers. In de ideeën om de ramp te voorkomen domineerden tot nu toe twee voorstellen: de planetoïde opblazen met een kernbom, net zoals in diverse Hollywoodfilms gebeurt, en de planetoïde van koers doen veranderen door er een satelliet omheen te laten draaien. Daar is nu een derde voorstel bijgekomen, want David French (North Carolina State University) heeft een plan bedacht om planetoïden van hun ramkoers te halen door middel van een touw en ballast. Door een touw van 1.000 tot 100.000 km langte plus een stuk ballast als een contragewicht aan een planetoïde te bevestigen zou dat mogelijk moeten zijn, aldus French, die in z’n denkwerk geholpen werd door Andre Mazzoleni (University NC State).  Ik weet niet hoe zwaar de ballast moet zijn, daar laat m’n bron zich helaas niet over uit. Nou ja, dat komt nog wel. Leuk idee eigenlijk van French, dat eigenlijk hardstikke voor de hand ligt. Bron: Eurekalert.

Komt er eind april een aardbeving in Zuid-Iran?

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De aardbeving van 2003. Credit: Hisada et al, 2005.

Meestal hoor je die ‘voorspellingen’ allemaal áchteraf. Economen die beweren de economische crisis te hebben zien aankomen, sterrenkundigen die zeggen de gammaflitser in sterrenstelsel X te hebben verwacht en seismologen die een aardbeving in land Y hebben voorspeld. Van die laatste categorie heb ik één exemplaar te pakken, want enkele Chinezen, waaronder Guangmeng Guo van het Remote Sensing Center in Jiangsu in China, hebben voorspeld dat eind april 2009 een aardbeving met een kracht van 5 á 6 op de schaal van Richter zal plaatsvinden in het zuiden van Iran.

Kijk, dat laat niet aan duidelijkheid te wensen over. Op 26 december 2003 was eerder al een zware aardbeving (magnitude 6,6) geweest rondom de stad Bam (zie afbeelding), waarbij ruim 26.000 mensen om het leven kwamen. Guo en consorten baseren zich op waarnemingen aan vreemde wolken die ze in het gebied hebben waargenomen. Volgens hen zijn die wolken het gevolg van de drukopbouw die momenteel ergens onderin de aarde van zuid-Iran bezig is en die electromagnetische verstoringen met gepaardgaande bewolking veroorzaken. In Italië was er ook al zo’n seismoloog, Gioacchino Giuliani geheten, die op basis van de uitstoot van radongas had voorspeld dat er in Italië een aardbeving zou plaatsvinden. Omdat de autoriteiten vonden dat Guliani paniek onder de bevolking veroorzaakte moest hij z’n waarschuwing echter intrekken. Afijn, als men met wolken inderdaad aardbevingen kan voorspellen dan krijgen we binnenkort een nieuw beroep: seismo-weermannen! Eh… en seismo-weervrouwen, excuus. 😀 Bron: Short Sharp Science.

Over de kans dat ruimteveer Atlantis wordt geraakt door ruimteafval

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De kans dat Atlantis geraakt wordt. Credit: NASA

Feit 1: NASA is van plan om ruimteveer Atlantis 12 mei a.s. te lanceren voor STS-125, de missie die de ruimtetelescoop Hubble moet repareren [1]Feit is niet dát ‘ie 12 mei a.s. wordt gelanceerd, wél dat de NASA dat voornemen heeft. Héhé…. Feit 2: het wemelt in de ruimte van stukken afval, van miniklein grut tot grote brokstukken. Allemaal afkomstig van uit elkaar gevallen en op elkaar gebotste satellieten. En allemaal reuzegevaarlijk voor onschuldige astronauten die net de Hubble aan het repareren zijn. Feit 3: de NASA heeft de kans berekend dá t de Atlantis en de daarbij behorende bemanning, geraakt wordt door een stuk afval, met alle desastreuze gevolgen vandien. Die berekeningen gingen over het zogenaamde micro-meteoroid orbiting debris (MMOD) en de uitkomst is dat er een kans van 1 op 185 is dát de Atlantis komende missie geraakt wordt. Die kans was een jaar geleden ook zo hoog, dus hij is niet toegenomen als gevolg van de botsing op 10 februari j.l. tussen twee communicatiesatellieten. Bij de berekeningen werd rekening gehouden met de lengte van de missie (11 dagen) en de positie van de Atlantis (los én gekoppeld aan de Hubble). De NASA hanteert feitelijk een kans van 1 op 200 als norm voor de veiligheid, dus daar zit men overheen. Die norm is de zogenaamde Loss of Crew and Vehicle (LOCV). De bedoeling is dat op 30 april a.s., als wij hier overal in den lande het Koninginnefeescht vieren, de NASA een zogenaamde Flight Readiness Review bijeenkomst houdt met alle Shuttle-bobo’s en dan de knoop doorhakt. Er worden momenteel allerlei scenario’s doorgenomen die de LOCV kunnen verlagen, zoals één of twee ruimtewandelingen minder. Maar ja, dat betekent wel dat in de overgebleven wandelingen alle reparaties gedaan moeten worden. Feit 4: dat kan nog leuk worden op Koninginnedag! 😀  Bron: Universe Today.

 

References[+]

References
↑1 Feit is niet dát ‘ie 12 mei a.s. wordt gelanceerd, wél dat de NASA dat voornemen heeft. Héhé…

Een botsing van vier clusters van sterrenstelsels

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

MACSJ0717. Credit: X-ray (NASA/CXC/IfA/C. Ma et al.); Optical (NASA/STScI/IfA/C. Ma et al.)

De afbeelding toont een door NASA’s röntgensatelliet Chandra gemaakte foto van MACSJ0717.5+3745 (kortweg MACSJ0717 genoemd). MACSJ0717 ligt op een respectabele afstand van 5,4 miljard lichtjaar. Botsingen van clusters van sterrenstelsels zijn al vaker in detail gefotografeerd en onderzocht, zoals het geval in MACS J0025.4-1222 en de Bulletcluster. Maar de botsing die plaatsvindt in MACSJ0717 is er eentje van de buitengewone categorie, want daarin knallen maar liefst vier clusters van sterrenstelsels op elkaar. 😯 Dus niet vier sterrenstelsels die botsen, maar vier clusters van sterrenstelsels, even voor de duidelijkheid. In het plaatje hieronder zie je ze gelabeld met A, B, C en D. De pijlen geven de bewegingsrichting aan plus de snelheid (hoe langer de pijl des te hoger de snelheid). Chandra heeft het gas tussen de clusters gemeten en dat zie je met de kleuren aangegeven: roodpaars is koel gas, blauw is heet en paars zit er tussenin.

MACSJ071 gelabeld. Credit: X-ray (NASA/CXC/IfA/C. Ma et al.); Optical (NASA/STScI/IfA/C. Ma et al.)

De botsing van de clusters wordt veroorzaakt door een gigantisch lange sliert van sterrenstelsels, gas en donkere materie, die maar liefst 13 miljoen lichtjaar lang is. Die sliert, een filament genoemd, stuitte op de clusters, die zelf deels uit gas en deels uit sterren in sterrenstelsels bestaan. En dat leverde vervolgens een gigantische botsing op met een ingewikkeld patroon van bewegingen van de afzonderlijke clusters. De kern van MACSJ0717 wordt vermoedelijk gevormd door cluster C. Waarvan akte. Bron: Chandra.

First light van planeetzoeker Kepler

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

First light van Kepler. credit: NASA/Ames/JPL-Caltech

Op 7 maart j.l. werd Kepler gelanceerd, de missie van de NASA die op zoek gaat naar aardachtige exoplaneten. Een maand later ging de beschermende stofkap er vanaf en vandaag werden de eerste first light opnames van Kepler gepubliceerd. Feitelijk nam Kepler diverse opnames voor de eerste keer, zoals eentje die z’n totale beeldveld van 100 vierkante graad in één keer in beeld brengt. Een andere, hierboven afgebeeld, is van de open sterrenhoop NGC 6791, 13.000 lichtjaar verwijderd van Aarde. De hoop ligt in het sterrenbeeld Lier (Lyra) en de geschatte ouderdom is 8 miljard jaar. Qua kleur lijkt de foto nogal saai, alleen rode en witte sterren, maar dat is een bewuste uitkomst. Heldere sterren zijn witter en zwakkere sterren roder, hetgeen niets te maken heeft met hun feitelijke kleur. De foto werd op 8 april genomen, één dag na het afwerpen van de stofkap, en de belichtingstijd was 60 seconden. Alle first light opnames lijken geslaagd, dus Kepler is klaar om aan het échte werk te beginnen: aardachtige exoplaneten in de Zomerdriehoek vinden! 😀 Bron: NASA.

Brandweer Dublin gebruikt technologie ISS

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De brandweer van Dublin. Credit: Infomatique / William Murphy

De brandweer van Dublin (Ierland) maakt gebruik van mobiele communicatie-technologie die oorspronkelijk is ontwikkeld voor astronauten aan boord van het internationale ruimtestation ISS. Hiermee krijgen de brandweermannen cruciale informatie over noodsituaties terwijl ze op weg zijn naar ongelukken. Zo kunnen ze sneller ingrijpen en winnen ze kostbare tijd. Daarmee worden mensenlevens gered. Het nieuwe systeem zorgt ervoor dat de hulpverleners op weg naar een brand de lay-out van het gebouw kunnen downloaden. Zo kunnen ze zien waar de brandkranen en mogelijke chemicaliën zich bevinden. In het geval van een auto-ongeluk geven de downloads informatie over explosieven in airbags, accu’s met een hoog voltage en tanks voor vloeibaar gas. Deze informatie is nuttig bij het verwijderen van een gewond persoon. Het Ierse bedrijf Skytek heeft het Advanced Procedure Executor (APEX) systeem aangepast zodat het brandweerkorps van Dublin het kan gebruiken. Dit systeem is oorspronkelijk ontwikkeld als hulp voor astronauten aan boord van het internationale ruimtestation ISS. De technologie achter APEX is Skytek’s eigen International Procedural Viewer (iPV) die is ontwikkeld voor ESA’s Columbusmodule, het Europese laboratorium op het ISS. Tegenwoordig worden het APEX-systeem en Skytek’s iPV-technologie regelmatig door ISS-astronauten gebruikt. Goh, waar de technologie van het ISS al niet nuttig voor is. Bron: <a href=”De technologie achter APEX is Skytek’s eigen International Procedural Viewer (iPV) die is ontwikkeld voor ESA’s Columbusmodule, het Europese laboratorium op het ISS. Tegenwoordig worden het APEX-systeem en Skytek’s iPV-technologie regelmatig door ISS-astronauten gebruikt. Bron: ESA.