Maandelijks archief: juni 2009

Kraters en ‘kanalen’ in Hephaestus Fossae

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden
Hephaestus Fossae

Credit: ESA/DLR/FU Berlin (G. Neukum), CC BY-SA 3.0 IGO

Nee, de kleuren zijn niet realistisch, dat zal niemand verbazen. Maar het blijft een schitterend plaatje van het gebied genaamd Hephaestus Fossae op Mars. Vlijmscherp in beeld gebracht door de High Resolution Stereo Camera (HRSC) aan boord van ESA’s Mars Express [1]De Marsverkenner waar Henk Olthof ons onlangs nog mooie 3D-plaatjes van heeft laten zien. op 28 december 2007. Voor degenen met een Mars Tom Tom in hun bezit: Hephaestus Fossae ligt op coördinaten 21° noorderbreedte en 126° oosterlengte. De resolutie van de foto is een verbluffende 16 meter per pixel. De afmetingen van het gebied zijn 170 x 80 km. Mmmm, is dat niet de helft van Nederland zo’n beetje? Op de foto zien we talrijke kraters, de grootste links is zo’n 20 km in diameter, en vele ‘kanalen’. Die laatste zijn verbonden aan die grote krater en daar is vermoedelijk ook hun bestaan aan te danken. De krater is namelijk het gevolg van de inslag van een grote meteoriet. Toen dan gebeurde moet het ondergrondse ijsreservoir ter plekke gesmolten zijn en vervolgens aan de oppervlakte zijn gekomen. En dat heeft dit prachtige kanalenstelsel in Hephaestus Fossae opgeleverd. Bron: ESA.

References[+]

Een kijkje ónder de Spirit

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Marsrover Spirit zit sinds begin mei vast in de Martiaanse grond. Vandaar dat de NASA middels het microscopic imager instrument dat vastzit aan de robotarm op 2 juni j.l. een foto heeft genomen van de onderkant van de Spirit:

Credit: NASA/JPL/USGS

Die camera is eigenlijk bedoeld om close-up foto’s te nemen van rotsblokken en andere interessante dingen op Mars, maar voor de gelegenheid werd ‘ie omgetoverd tot inspectiecamera. Uit de foto blijkt dat de Spirit niet ‘leunt’ op rotsblokken of zand. Wel is er een piek middenonder de Spirit te zien, gevormd door rotsen of zand, die als mogelijke hindernis kan werken. Ook blijkt de Spirit op een soort van helling te staan, met een hoek van ongeveer 14°. De NASA is van plan de onderkant ook vanuit andere hoeken te fotograferen. Ondertussen zijn ze op Aarde ook nog bezig om de boel te simuleren en te kijken hoe Spirit zich het beste uit haar netelige situatie kan bevrijden. Tenslotte kijken ze nog es in de archieven hoe Marsbroertje Opportunity zich ergens in 2005 wist te bevrijden van een 30 cm hoge Marsduin, bijgenaamd de Vagevuur-duin (Purgatory Dune). Kortom, de NASA gaat niet over één nacht ijs. Bron: New Scientist.

Ruimteveer Endeavour wordt 13 juni gelanceerd

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Zij zijn er klaar voor. Credit: NASA.

Hoge pieten van de NASA hebben besloten om zaterdag 13 juni a.s. aan te wijzen als de officiële datum waarop ruimteveer Endeavour wordt gelanceerd. Die zal om 13.17 uur Nederlandse tijd het ruim(t)e sop kiezen vanaf NASA’s Kennedy Space Center in Florida voor missie STS-127 richting ISS [1]Nog 8 dagen, 18 uren, 2 minuten en 29 seconden als ik dit typ. De missie zal 16 dagen in totaal duren en via vijf geplande ruimtewandelingen zal onder andere het Japanse Kibolaboratorium worden afgemaakt. Er zal onder andere een platform aan de Kibomodule worden bevestigd, waarmee experimenten in de ruimte mogelijk zijn. Aan boord van de Endeavour zit één astronaut die net als Mike Massimino op Twitter te vinden is: commandant Mark Polansky! 🙂 De bedoeling is dat hij net als Massimino gisteren deed een vragenuurtje gaat houden met Twitteraars. Eén klein verschilletje: Polansky gaat het vanuit het ISS doen! 😀 De vorige Space Shuttlevlucht was die van Atlantis, STS-125 zoals jullie ongewijfeld nog wel weten. Toen STS-125, nu STS-127. Waar is nummero 126 gebleven?  Die is 14 november 2008 al gelanceerd. Af en toe wisselt de NASA de volgorde van de lanceringen, snappie? Bron: NASA.

References[+]

Lezing: Stof en gas rondom sterren

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Gas en stof rondom sterren. Credit:  Jean-Charles Cuillandre (CFHT), Hawaiian Starlight, CFHT

Morgenavond 5 juni houdt R.Dijkstra een lezing bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens over stof en gas rondom sterren. Voor iedereen gratis en voor niks te aanschouwen, beluisteren, bewonderen, bekijken en noem ’t maar op. Even een tipje van de sluier die Dijkstra gaat oplichten: Alle materie op Aarde, waaronder dat in de lichamen van mens en dier, bestaat uit atomen. Waar komen die atomen eigenlijk vandaan? In deze presentatie wordt op die vraag ingegaan door middel van een denkbeeldige reis door de ruimte en de tijd. We ontdekken hierbij een nauwe band tussen de geboorte, het leven en de dood van sterren, en de atomen waar wij uit bestaan. We concluderen dat wij letterlijk uit “sterrenstof” zijn gemaakt. Kortom: vanaf 20.30 uur aanwezig zijn bij Huygens! 🙂

“The most valuable tool when repairing the Hubble”

Geplaatst op door Arie Nouwen
5

Astro_Mike (Mike Massimino) had vanavond z’n vragenuurtje via Twitter, waarbij hij bijna een uur lang vele vragen van Twitteraars beantwoordde. Laat hij nou ook één vraag van mij beantwoorden! 😀 Ik vroeg ‘m: “What do you think was the most valuable tool when repairing Hubble”. Vanaf 14m 40s vind je z’n antwoord op deze vraag:

Morgen gelijk gaan halen bij de Gamma, die mini power tool! 😀

Astronaut Mike straks live op Twitter

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Astro_Mike

Straks om 22.00 uur Nederlandse tijd zal astronaut Mike Massimino, alias Astro_Mike, via Twitter vragen beantwoorden van tweeps, van Twitteraars die Mike ‘volgen’. De Q&A sessie met deze astronaut, die we twee weken geleden nog in actie zagen tijdens de STS-125 missie van de Atlantis, kan je ook live volgen via NASA TV en via Ustream. Bij dat laatste kanaal kan je volgens mij ook zelf interactief vragen stellen. Kortom, dé kans om via Twitter/Ustream vragen te beantwoorden aan de man die mede Hubble heeft gerepareerd! [Update] Astro_Mike heeft één vraag van mij beantwoord, welke ging over wat hij het meest waardevolle instrument vond om de Hubble mee te repareren! Morgen vast een YouTube video van deze Q&A sessie. 😀

CosmoGrid ontrafelt structuur van het heelal

Geplaatst op door Arie Nouwen
22

Fraai resultaat van CosmoGrid. Credit: Universiteit van Leiden.

Een internationaal team van astrofysici en computerwetenschappers is er voor het eerst in geslaagd een grootschalige berekening uit te voeren op twee gekoppelde supercomputers. Het onderzoeksteam gaat met de berekening, genaamd CosmoGrid, de vorming van grote structuren van donkere materie in het heelal in kaart brengen. Onder leiding van prof. dr. Simon Portegies Zwart (Sterrewacht Leiden) hebben de Nederlandse supercomputer Huygens -hé, leuke naam- en de Cray XT4 in Tokio na een voorbereidingstijd van bijna een jaar de eerste 3.644 van de in totaal 100.000 geplande rekenstappen met succes uitgevoerd [1]De totale berekening gaat ongeveer een jaar duren. Er is zo’n zes miljoen uur computertijd nodig.. Het universum is binnen CosmoGrid ‘verdeeld’ over beide computers. Na iedere rekenstap moeten de beide supercomputers worden gesynchroniseerd. Dit gebeurt door ongeveer een ‘Encyclopedia Britannica’ aan data van Amsterdam naar Tokio te sturen, en vice versa. CosmoGrid modelleert de structuur van de donkere materie in het heelal met een recordaantal van zo’n 10 miljard deeltjes. Het grootste deel van het heelal bestaat uit donkere energie en donkere materie. Donkere materie is materie die wel zwaartekrachtsinvloed uitoefent, maar geen waarneembare straling uitzendt. Volgens een van de theorieën bestaat donkere materie uit zwak wisselwerkende massieve deeltjes, zogenaamde WIMP’s. Normaal gesproken kunnen we de WIMP’s niet zien, maar indien onze ogen gevoelig zouden zijn voor donkere materie dan zou de nachtelijke hemel boven bijvoorbeeld de piramides van Gizeh er ongeveer uitzien als op de afbeelding hierboven. De nachthemel boven de piramides is het resultaat van een eerste testberekening van CosmoGrid. Wow, wie bouwt de eerste donkere-materie-bril? 🙂 Bron: Nova.

References[+]

References
↑1 De totale berekening gaat ongeveer een jaar duren. Er is zo’n zes miljoen uur computertijd nodig.

Cassini heeft een druk programma

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Cassini’s Equinox missie. Credit: NASA

Komende zaterdag, 6 juni 2009, zal de Saturnusverkenner Cassini van de NASA een scheervlucht maken langs de maan Titan. Dat zal om precies te zijn de 56e keer zijn dat Cassini langs deze maan vliegt. Geen voorpagina-nieuws dus als ’t gebeurt, maar toch leveren deze en ál die volgende scheervluchten interesssante gegevens op over Saturnus’ beroemdste manen. Vanaf die 6e juni zal Cassini in 2009 12x langs de manen Titan en Enceladus scheren, waarvan het merendeel langs Titan. En dat allemaal in het kader van de Equinox-missie van Cassini. Ik heb al die scheervluchten even op een rijtje gezet:
Datum (2009)MaanVluchtnummerMinimum afstand (km)
6 juniTitanT-56965
22 juniTitanT-57955,5
8 juliTitanT-58965
24 juliTitanT-59955
9 augustusTitanT-60970
25 augustusTitanT-61970
12 oktoberTitanT-621.300
2 novemberEnceladus120EN99 (!)
21 novemberEnceladus121EN1.603
12 decemberTitanT-634.850
28 decemberTitanT-64955

Meer details van iedere scheervlucht, zoals de wetenschappelijke doelstellingen ervan, zijn in de bron te vinden: NASA.

Susskind over de Algemene Relativiteitstheorie

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Van de beroemde Amerikaanse natuurkundige Leonard Susskind, medebedenker van de snaartheorie en auteur van o.a. het boek The Cosmic Landscape, kwam ik een twaalftal lezingen tegen over de Algemene Relativiteitstheorie. Die lezingen, die hij gaf voor studenten van Stanford University, zijn allemaal gratizz en voor nikzz te bewonderen op Youtube:

De link laat je lezing 1 (duur: 1u 38m) zien, maar als je dat venster rechts op de pagina ziet [1]Om dat venster te krijgen moet je wel dubbelklikken in het Youtube-venster. Als je slechts één keer klikt opent het filmpje in de Astroblogs-omgeving. kan je ook de andere 11 afleveringen zien. Susskind begint in de eerste aflevering met de Newtoniaanse mechanica. Voor wie geïnteresseerd is in de Algemene Relativiteitstheorie van Einstein echt een aanrader om de serie te gaan bekijken. Bron: Cosmic Variance.

References[+]

References
↑1 Om dat venster te krijgen moet je wel dubbelklikken in het Youtube-venster. Als je slechts één keer klikt opent het filmpje in de Astroblogs-omgeving.

Milliseconde pulsars voor GPS-ruimtenavigatie

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

pulsars, goed voor interstellaire GPS? Credit: NASA.

Er cirkelen om de Aarde 32 GPS-satellieten, die ons allemaal keurig voorzien van informatie om in de auto, op de boot, op de fiets of van mij part lopend te kunnen navigeren. Vanaf 2013 komen daar ook de Europese Galileo-satellieten bij, die ’t allemaal nóg nauwkeuriger kunnen en vanaf dat moment kan niemand meer de smoes gebruiken bij te laat komen dat ‘ie het niet kon vinden. Maar sommige wetenschappers raken nooit uitgedacht en daarom zijn ze met de gedachte gekomen ‘Moet er ook geen GPS-systeem voor de ruimtevaart komen?’ Een soort Tom Tom, maar dan voor ruimtevaartuigen, die op weg gaan naar andere planeten en ooit andere sterren. Ruimtenavigatie dus. In het kader van het zogenaamde Ariadna-project van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA zijn pulsars genoemd als mogelijke referentiepunten voor zo’n interstellair GPS-systeem. Pulsars zijn zeer snel roterende neutronensterren, wiens rotatie zeer constant is. In een recent artikel wijzen Bartolome Coll (Observatoire de Paris) en Albert Tarantola (Institut de Physique du Globe de Paris) erop dat er vier zogenaamde milliseconde pulsars zijn die zeer geschikt zijn voor de GPS-ruimtenavigatie (tussen haakjes hun rotatieperiode in milliseconde): 0751+1807 (3,5 ms), 2322+2057 (4,8 ms), 0711-6830 (5,5 ms) en 1518+0205B (7,9 ms). Met behulp van deze vier pulsars zou ’t volgens Coll en Tarantola mogelijk moeten zijn om de exacte plek van een ruimtevaartuig in of rondom het zonnestelsels op 1 meter nauwkeurig te bepalen. Pulsars hebben alleen één nadeel: ze zijn zwak in lichtsterkte en dus lastig voor ruimtevaartuigen om als referentiepunt te dienen. Maar daar vinden de knappe koppen van de ESA vast wel een oplossing voor. Bron: Centauri Dreams.