Maandelijks archief: augustus 2009

Spitzer is aan z’n tweede leven begonnen

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

De stervende ster NGC 4361. Credit:  NASA/JPL-Caltech

In mei raakte NASA’s infraroodsatelliet Spitzer na vijfeneenhalf jaar door z’n voorraad helium heen, noodzakelijk om de apparatuur voldoende te koelen. Omdat twee instrumenten ook infraroodstraling op kunnen vangen zónder die koeling is Spitzer sinds 27 juni j.l. begonnen aan z’n warme missie, waarbij de temperatuur nu 30 K bedraagt (voordien was dat ongeveer 1 K). Een soort van tweede leven dus. En niet onverdienstelijk, want met die nog steeds functionerende instrumenten [1]Die waarnemen bij golflengten van 3,6 micrometer en 4,5 micrometer; op de foto’s blauw resp. oranje. heeft Spitzer o.a. de planetaire nevel rondom de stervende ster NGC 4361 in beeld gebracht (linksboven) en het stervormingsgebied DR22 in Zwaan (hieronder). Goh, Spitzer staat een boeiende second life te wachten. 🙂 Bron: Universe Today.

Credit:  NASA/JPL-Caltech

References[+]

References
↑1 Die waarnemen bij golflengten van 3,6 micrometer en 4,5 micrometer; op de foto’s blauw resp. oranje.

En vervolgens bliksem bij de Discovery

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

credit: NASA/Justin Dernier

Vanmorgen bracht ik die foto van de meteoor die afgelopen dinsdag boven Space Shuttle Discovery verscheen, terwijl deze bezig was met z’n roll-out naar het lanceerplatform 39A [1]Alwaar ‘ie volgens de NASA-spoorboekjes op 25 augustus het ruim(t)e sop gaat nemen.. Een dag later was het weer raak, maar dan met een ander fenomeen: er verscheen de nodige bliksem vlakbij de Discovery en dat leverde bijgaande foto op. Ik hoop niet dat het allemaal onheilspellende voorbodes zijn. 🙁 Bron: Space.com.

References[+]

References
↑1 Alwaar ‘ie volgens de NASA-spoorboekjes op 25 augustus het ruim(t)e sop gaat nemen.

Mysterieuze vlekken op Jupiter en Venus

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

Credit: Anthony Wesley en Frank Melillo.

Vakantie vieren is leuk, vakantie vieren in Italië is helemaal leuk, maar het nadeel is wel dat je tig nieuwsberichten mist. Een tweetal daarvan was wel zo opmerkelijk dat ik het hier nog maar even wil melden, ook al is ’t inmiddels ‘oud nieuws’. Het blijkt namelijk dat amateur-sterrenkundigen als eersten twee mysterieuze vlekken hebben ontdekt op de planeten Jupiter en Venus. In het geval van Jupiter gaat het om een donkere vlek, bij Venus is het een lichte vlek.  De vlek bij Jupiter’s zuidpool werd op 19 juli – de dag dat m’n vakantie begon, zucht… – als eerste ontdekt door Anthony Wesley (Murrumbateman, Australië). De vlek doet sterk denken aan de donkere vlekken die ontstonden door de inslagen van fragmenten van de komeet Shoemaker-Levy 9 op Jupiter in 1994. Vermoedelijk is ook nu een komeet of planetoïde met een doorsnede van een paar honderd meter de oorzaak van de donkere vlek. Dezelfde dag dat Wesley de Jupiteriaanse vlek ontdekte zag collega amateur-sterrenkundige Frank Melillo (Holtsville, New York) een heldere vlek op het zuidelijk halfrond van de planeet Venus. Achteraf bleek de Venus Express van de ESA, die rondjes om de planeet maakt, de vlek vier dagen eerder al te hebben gezien. De vlek is met name in het ultraviolet bijzonder helder en over de oorzaak tast men nog in het duister. Het zou een vulkanische oorsprong kunnen hebben, er zou sprake kunnen zijn van turbulentie in de atmosfeer van Venus of het zou te maken kunnen hebben met geladen deeltjes van de zon, die een deel van de atmosfeer doet oplichten. Afijn, genoeg vlekken dus op andere planeten in ons zonnestelsel. Zodra ik er meer over weet horen jullie van mij. Oh ja, meer info over de vlekken is ook te zien op deze video van Amanda Bauer (Astropixie). Bron voor Jupiter: Daily Galaxy. En voor Venus: New Scientist.

Een meteoor boven Space Shuttle Discovery

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

credit: Stephen Clark/Spaceflight Now

De Space Shuttle Endeavour is nog maar nauwelijks geland, of de volgende lancering zit er weer aan te komen. Op 25 augustus 2009 zal de Discovery worden gelanceerd voor missie STS-128. Afgelopen dinsdag werd het ruimteveer naar lanceerplatform 39A gereden. En wat leverde dat op: een prachtige foto van een meteoor boven de Discovery! 🙂 Bron: Spaceflight Now.

Nog even over de langste eclips van de eeuw

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Op 22 juli j.l. vond de langste eclips [1]De zon werd maximaal 6 minuten en 39 seconden verduisterd en dat was allemaal zichtbaar in China en ten zuiden van Japan. van de 21e eeuw plaats. Ik zat op dat moment ergens aan het Lago Maggiore, dus noppes eclips voor mij. Maar het volgende video-relaas van Amanda Bauer (Astropixie) over haar waarneming aan de eclips raad ik je sterk aan te bekijken:

Mooi hé, nietwaar? Bron: Astropixie.

References[+]

References
↑1 De zon werd maximaal 6 minuten en 39 seconden verduisterd en dat was allemaal zichtbaar in China en ten zuiden van Japan.

Wellicht een meteoriet op Mars ontdekt

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

credit: NASA/JPL-Caltech

Marsrover Opportunity heeft op Mars wellicht een meteoriet ontdekt. Het gaat om een donker stuk steen dat 0,6 meter in doorsnede is en dat een vreemde vorm heeft, sterk afwijkend van stenen in de omgeving. Op 18 juli j.l. zag Opportunity het gesteente, dat de naam Block Island heeft gekregen, terwijl de Rover er al voorbij was gereden. Technici besloten daarom Opportunity terug te laten rijden om de steen nader te onderzoeken. Komende tijd gaat men een in-situ analyse van de steen maken om te kijken of het inderdaad een meteoriet is. Met de alpha particle X-ray spectrometer hoopt men daartoe de chemische samenstelling van Block Island te kunnen bepalen. Ik ben benieuwd naar de uitslag ervan. Bron: NASA.

Hoe groot is het heelal eigenlijk?

Geplaatst op door Arie Nouwen
50

Credit: Public Domain.

Inmiddels is vrij nauwkeurig bekend hoe oud het heelal is: 13,7 miljard jaar. OK, ze mogen er een jaartje naast zitten, maar veel zal de werkelijke waarde er niet van afwijken. Aannemend dat het heelal met de lichtsnelheid c [1]300.000 km per seconde. uitdijt, mogen we dan concluderen dat het heelal een straal van 13,7 miljard lichtjaar heeft? En dus een diameter van 27,4 miljard lichtjaar? Nee, dat mogen we niet. Bij de vraag hoe groot het heelal is moeten we namelijk niet alleen kijken naar de inhoud van het heelal – lees: de sterren, planeten, nevels, die allemaal weer in sterrenstelsels zijn gecombineerd – maar vooral naar het heelal zelf. En met dat laatste bedoel ik dan de ruimte van het heelal. Sinds de waarnemingen van Edwin Hubble uit de jaren twintig weten we dat het heelal uitdijt. De sterrenstelsels verwijderen zich van elkaar met een snelheid die aangegeven wordt door de Hubble constante: H0 = 74,2 ± 3,6 (km/s)/Mpc2. Naast deze zogenaamde Hubble expansie van het heelal, die betrekking heeft op de massa-inhoud van dat heelal, is er ook de uitdijing van de ruimte van het heelal. Van massa weten we sinds Einstein’s Speciale Relativiteitstheorie dat niets sneller kan gaan dan het licht. Elementaire deeltjes met massa gaan altijd langzamer dan c, deeltjes zonder massa (zoals fotonen) gaan mèt de lichtsnelheid. Maar die beperking geldt NIET voor de ruimte zelf. Die kan met de lichtsnelheid of hoger zelfs uitdijen. Berekeningen laten zien dat het waarneembare heelal een straal heeft van 46,5 miljard lichtjaar, dus een diameter van 93 miljard lichtjaar. Oftewel 3 x 10^80 m3. Yep!  En in dat volume bevinden zich naar schatting 10^80 atomen, bijeengepakt in donkere energie, donkere materie en gewone materie. Denk niet dat we er met dat waarneembare heelal zijn, want daarbúiten is nog een gedeelte van het heelal dat we nooit kunnen waarnemen, omdat het buiten onze waarneemhorizon valt.

Het expanderende heelal. Credit: NASA/WMAP

Dat niet waarneembare heelal heeft door de inflatieperiode bij de oerknal een gigantische afmeting gekregen en de schatting is dat het minstens 1023 tot 1026 keer zo groot is als het waarneembare heelal. Ding dong! Gaan we even voor het gemak uit van het werkelijke heelal dat 1024 keer zo groot is als het waarneembare heelal, dan is de volgende vergelijking nuttig: beschouw het waarneembare heelal met z’n diameter van 93 miljard lichtjaar als een sinasappel. Het werkelijke heelal is dan zo groot als de Aarde. Pffff, niet meer te bevatten natuurlijk. Misschien dat deze video van de Canadese sterrenkundige Dokter P kan helpen. Bron: Wikipedia + Starts with a bang

References[+]

References
↑1 300.000 km per seconde.

Lanceer je eigen satelliet met Tube Sat!

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Je eigen satelliet? Credit: IOS.

Ja ja mensen, het is zover. Voor het luttele bedrag van € 5.550,- – zeg maar de prijs van een vette bontmantel in de PC Hooftstraat – wordt je in staat gesteld om je eigen satelliet te laten lanceren en in een lage baan om de Aarde te brengen. 😯 Dat kan door de zogenaamde TubeSat Personal Satellite (PS) Kit, waarbij de door jou gebouwde satelliet met behulp van de IOS NEPTUNE 30 raket naar een hoogte van 310 km boven het aardoppervlak wordt gebracht. In de satellieten, die de vorm en grootte van een blikje [1]Eén zo’n Tubesat weegt maximaal 0,75 kg. Zelfde dimensies dus als die zogenaamde cansats, welke al door studentenverenigingen omhoog worden geschoten. hebben, zit voor een deel ingebouwde apparatuur, zoals zonnepanelen, radiozender, veiligheidssystemen en microcomputer. Daarnaast is er ruimte voor eigen apparatuur van de gebruiker. Middels amateur-radio ben je in staat het signaal van je eigen satelliet op te pikken. Per lancering kunnen door de Neptunus-raket 32 van die Tubesats de ruimte in worden gebracht. De firma Interorbital Systems (IOS) die dit allemaal doet is van plan om vanaf het laatste kwartaal 2010 met de lanceringen te beginnen. Wie goed in de slappe was zit kan ook dubbele, drievoudige of zelfs viervoudige tubesats bouwen, met meer volume en gewicht. Als je meer wilt weten over de eisen en specificaties kan je deze brochure van IOS lezen. Afijn, volgend jaar een keertje niet op wintersport, maar wel m’n eigen satelliet in een baan om de aarde. 🙂 Bron: Spacefellowship.

References[+]

References
↑1 Eén zo’n Tubesat weegt maximaal 0,75 kg. Zelfde dimensies dus als die zogenaamde cansats, welke al door studentenverenigingen omhoog worden geschoten.

Tien jaar Chandra met tien ontdekkingen

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

10 jaar Chandra. Credit: NASA

Op 23 juli 1999 werd de röntgensatelliet Chandra van de NASA door Space Shuttle Columbia (missie STS-93) in een baan om de aarde gebracht. Dat betekent dat de ruim 22 ton wegende satelliet, op dat moment in ’99 de zwaarste vracht die ooit door een Shuttle omhoog was gebracht, nu tien jaar actief is. En mét succes, want Chandra mag één van de meest efficiënte satellieten van de NASA worden genoemd. Met de röntgensatelliet, die genoemd is naar de Indische sterrenkundige Subrahmanyan Chandrasekhar (1910-1995), hebben ze al vele ontdekkingen gedaan. Tien van die ontdekkingen hebben ze hier keurig op een rijtje gezet. Tot die ontdekkingen behoren onder andere die van donkere materie in de Bulletcluster en geluidsgolven afkomstig van het superzware zwarte gat in de Perseuscluster. Het is ook nietr voor niets dat ik regelmatig schrijf over de objecten die men met Chandra heeft bestudeerd. Kortom, verplichte kost om een kijkje te nemen op de interactive flashsite van tien jaar Chandra. 🙂