Vrijdag a.s. het inflatieheelal bij Huygens

Credit: NASA/WMAP/JPL

Aanstaande vrijdag, 2 oktober, houdt Anne van Weerden (Universiteit van Utrecht) bij sterrenkundevereniging Christiaan Huygens een lezing over het inflatieheelal. Voor een ieder die ’t wil horen – en wie wil dat nou niet – gratis en voor niks bij te wonen! 😀 Een tipje van de sluier van dat opgeblazen heelal opgelicht: “Het verhaal gaat over de oerknaltheorie, een sterke theorie voor het ontstaan van het heelal. Voor de juistheid van deze theorie zijn veel aanwijzingen gevonden, zoals bijvoorbeeld de kosmische achtergrondstraling. Maar helaas heeft de theorie ook een paar nare problemen. In de jaren ’80 werd een theorie bedacht om die problemen op te lossen. Het idee was dat het heelal een korte periode had doorgemaakt waarin het ineens ontstellend veel groter werd, van de omvang van een proton tot een grapefruit in 10-43 seconde. Een grapefruit is natuurlijk niet erg groot, zeker niet voor een heelal.Dus het lijkt misschien nog niet ‘ontstellend’ totdat je bedenkt wat eigenlijk 10-43 seconde is: Het ging dus wel erg snel! Deze theorie werd het inflatiemodel genoemd, en het heelal ‘ the inflationary universe’, vrij vertaald: het ‘ opgeblazen’ heelal. Dit model loste de belangrijkste problemen van de oerknaltheorie op, maar het gaf zelf helaas weer nieuwe problemen. En om die weer op te lossen is helaas nog niet helemaal gelukt. Of het gaat op deze manier helemaal niet lukken, dat kan ook. In dat geval moet er weer iets anders verzonnen worden!” Kortom, vrijdag a.s. vanaf 20.00 uur allemaal aanwezig bij Huygens!

Twee sterrenstelsels worden gestript door stuwdruk

NGC 4522 wordt gestript. Credit: NASA & ESA

Hubble heeft op magnifieke wijze twee sterrenstelsels in de Virgocluster gefotografeerd, die een proces ondergaan dat in het Engels ‘ram pressure stripping’ heet. Ik weet even niet hoe je dat officiëel moet vertalen – een probleem waar ik eerder ook al mee te maken had – maar voor ’t gemak praat ik maar even van strippen door stuwdruk. Als je maar begrijpt wat ik bedoel. 😉 Komt er op neer dat de twee onderhavige stelsels, NGC 4522 (boven) en NGC 4402 (beneden) zich door een zeer heet gas begeven dat zich tussen de stelsels in bevindt. Dat gas staat bekend als het intra-cluster medium, welk zó heet is dat het röntgenstraling uitzendt. Als de sterrenstelsels tegen het hete gas ‘botsen’ ontstaat een soort van stuwdruk, vergelijkbaar met de wind die je in je gezicht voelt als je aan het fietsen bent. Maar dan een poepie sterker, als je maar begrijpt wat ik bedoel. Door die stuwdruk (of stormfront, zoals ik ’t eerst noemde) worden de beide stelsels ontdaan van hun gas, raakt hun vorm ontregeld en stopt zelfs de stervorming. En met de Hubble ruimtetelescoop is dat heel mooi in beeld gebracht, met name bij NGC 4522, een spiraalstelsels 60 miljoen lichtjaar om de hoek. En weet je wat nou het allermooiste van dit hele verhaal is? Dat de beide foto’s gemaakt zijn door Hubble VOORDAT ‘ie in mei van dit jaar werd gereviseerd!

En ook NGC 4402. Credit: NASA & ESA

Kortom, je begrijpt wel dat we allemaal met smart zitten te wachten op de foto’s van NGC 4522 en 4402 door Hubble nádat ‘ie is gereviseerd. Als je begrijpt wat ik bedoel. 😀 Wie trouwens geïnteresseerd is in mega-grote versies van beide foto’s, met megahoeveelheden pixels, kan terecht op de Hubble site: NGC 4522 (40 Mb in Tiff versie) en NGC 4402 (29 Mb, zelfde versie). Bron: ESA.

Messenger in safe mode bij nadering Mercurius

Een close up van Mercurius. Credit: MESSENGER team

De Messenger is gisteravond kort voor het moment van de dichtste nadering tot Mercurius door een nog onbekende oorzaak in safe mode geraakt, een toestand waarbij geen foto’s worden gemaakt of gegevens worden verzameld. Hierdoor is een deel van de wetenschappelijke doelen die men bij deze derde scheervlucht voor ogen had helaas niet gehaald. Wel is de baancorrectie van de Messenger correct uitgevoerd, zodat de sonde klaar is om in maart 2011 in een definitieve baan om Mercurius te geraken. De geleerden en technici merkten gisteravond dat plotseling alle communicatie met de Messenger wegviel, nog vóór het moment dat er een geplande ‘verduistering’ was, die het gevolg was van het feit dat de Messenger vanaf de Aarde gezien achter Mercurius vloog. Via Twitter meldde één van de vluchtleiders, Gene Gordon (@porchdragon op Twitter), daarover op dat moment:

Suddenly room got quiet and people hovering near computers. Unexpected signal drop just occurred. Sense of nervousness seems to have happened.

Dat zal inderdaad even schrikken zijn geweest. Na vijftig minuten kwam de Messenger uit de radioschaduw van Mercurius en er werd opgelucht ademgehaald toen bleek dat de communicatie weer hersteld was. Vandaag is gebleken dat alles weer normaal is. Ook zijn foto’s gepubliceerd van de Messenger vóór het moment van de safe mode. Eentje daarvan zie je hierboven, een blik op de noordelijke horizon van Mercurius. Ondanks de troubles nog altijd een prachtig shot! De komende dagen zal precies uitgezocht worden wat er nou precies fout ging bij de derde en laatste rendez-vous van de Messenger. Wordt vervolgd! Bron: Universe Today.

Een kosmische middelvinger

Credit: ESA/NASA/HST

Het is weliswaar een moleculaire waterstofwolk, die losgeraakt is van de bekende Eta Carinanevel, maar je zou toch zweren dat hier een ware kosmische middelvinger te zien is. 😀 De Hubble ruimtetelescoop nam de foto in 1999. De foto van de moleculaire wolk komt voor in het boek “Heelal” (2007) van de ANWB, welke volgens mij tegenwoordig in de ramsj te koop is. Bron: Last Best Place (Tip kwam van Jos Haring, Jos thanx!).

Morgen start nieuwe Nederlandse ruimtevaartorganisatie

Credit: NSO

ESA-astronaut André Kuipers lanceert morgen (woensdag 30 september) met de minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven en ESA-directeur generaal Jean-Jacques Dordain de nieuwe Nederlandse ruimtevaartorganisatie Netherlands Space Office (NSO). Samen met vier astronauten uit het ruimtevaartproject voor 4 VWO van het Northgo-college uit Noordwijk geeft de minister een ‘go for launch’. De lancering in Den Haag is het slotstuk van een middag die in het teken staat van de toekomst van de Nederlandse ruimtevaart. Op het programma staat onder meer een discussie tussen experts over het belang van ruimtevaart voor wetenschap en samenleving. Nu en in de toekomst. Verschillende concrete voorbeelden van Nederlandse bijdragen aan de ruimtevaart, of Nederlandse toepassingen van ruimtevaart worden getoond en gedemonstreerd. De kiem voor het Netherlands Space Office werd in oktober vorig jaar gelegd. Toen tekenden het ministerie van Economische Zaken, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het ministerie van Verkeer en Waterstaat en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) het convenant voor de oprichting van NSO. Met het NSO heeft Nederland een eigen ruimtevaartorganisatie die in opdracht van de overheid het Nederlandse ruimtevaartprogramma ontwikkelt en uitvoert. Daarnaast vertegenwoordigt het NSO Nederland naar andere nationale en internationale ruimtevaartorganisaties zoals ESA, NASA, DLR en CNES. Bron: Nova.

3-8-2005: de Messenger blikt terug op de Aarde

Nog vier uren en 31 minuten en een paar seconden en de Messenger nadert Mercurius het dichtst in haar derde en laatste scheervlucht langs deze planeet. Nog 534 dagen, 16 uren, 33 minuten en een paar seconden en dan komt de Messenger definitief in een baan om Mercurius. Dat laatste vindt plaats op 18 maart 2011. Goed om te weten dat de Messenger op 2 augustus 2005 langs de Aarde vloog. Een dag later filmde ze in haar achteruitkijkspiegel dit:

Prachtig gefilmd, nietwaar? E

Vijftig portretten van sterrenkundigen

Sterrenkunde lijkt tegenwoordig het werk uitsluitend van machines. Ontdekkingen worden gedaan met ruimtetelescopen zoals Hubble en Chandra, en met sondes zoals Cassini en Messenger. Maar achter al die machines zitten mensen, sterrenkundigen van beroep. Mensen die niet alleen die instrumenten en machines besturen, maar die ook de resultaten analyseren en interpreteren. De fotograaf Mad Alexander heeft vijftig van die sterrenkundigen geportretteerd. Vijftig prachtige foto’s met ieder een korte beschrijving van wat hij/zij voor de sterrenkunde heeft betekent. Vijftig bekende en minder bekende sterrenkundigen. Tot de bekenden behoren Sir Martin Rees, Jocelyn Bell, (alweer) Sir Bernard Lovell, (en nog een keer) Sir Patrick Moore, Brian May (yep!) en (zucht) Sir Roger Penrose. Veel geridderde sterrenkundigen dus, veel Britten (zo niet allen) en veel, héél veel wijsheid bij elkaar. De vijftig portretten zijn tot en met 2 november 2009 ook allemaal te bewonderen in de expositie Explorers of the Universe in The Royal Albert Hall in Londen. Kortom, ga gauw die portretten bekijken, online of in Londen. Wanneer volgt de eregalerij van de Nederlandse sterrenkundigen? Bron: Max Alexander (tip kwam van Jan Brandt, thanx!).

Doel LCROSS gewijzigd van Cabeus A in… Cabeus

LCROSS ziet de Centaurus inslaan. Credit: NASA

De NASA heeft besloten om de maansonde LCROSS op 9 oktober a.s. niet in te laten slaan in de maankrater Cabeus A, maar in Cabeus. We hebben het dan over de ‘hoofdkrater’ Cabeus, waar de ‘bijkraters’ Cabeus A en B in de buurt van liggen. De NASA komt tot de wijziging van het doel door analyses van de laatste gegevens van de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), Lunar Prospector (LP), Chandrayaan-1 en de Japanse Kaguya maansonde. Daaruit blijkt dat Cabeus (zonder toevoeging dus) de meeste hoeveelheid waterstof van alle kraters op de zuidpool van de maan heeft. Ook heeft men de hoogteverschillen in Cabeus nauwkeurig gemeten en gebleken is dat er grote kans is dat de pluim die het gevolg zal zijn van de inslag van de Centaurus draagraket en vervolgens van de LCROSS zelf goed te zien zal zijn vanaf de Aarde. Als je wilt weten wáár Cabeus precies ligt op de zuidpool van de maan moet je de onderstaande video bekijken, welke 3D-beelden bevat, verkregen via LRO’s Laser Altimeter (LOLA).

Bron: Planetary Society.

Blijf op de hoogte van Iridium flares met Twiridium

Een iridium flare (plus komeet Holmes). Credit: Brocken Inaglory/Wikipedia.

Iedereen die wel eens een Iridium flare heeft gezien vergeet dat nooit meer: een voorbijtrekkend lichtpuntje aan de hemel, dat plotseling erg helder wordt en dan na een paar seconden weer langzaam uitdooft.  Het gaat om Iridiumsatellieten, waarvan er zo’n 66 in de ruimte rondtuffen – 780 km boven het aardoppervlak – en die gebruikt worden voor mobiele telefonie via de satelliet. De satellieten hebben drie grote reflecterende zonnepanelen en soms wil het zonlicht via zo’n paneel op een specifiek gebied op aarde worden geprojecteerd. In dat geval zie je aldaar een flare, een kortstondige uitbarsting die af en toe tot magnitude -8 of -9 reikt. Via de website Heavens Above kan je voor iedere plek op Aarde zien wanneer een Iridium flare te zien is, maar dan moet wel naar die site toe, inloggen en de Iridiumpagina openen. Gemakkelijker om te weten of er flares zullen plaatsvinden is daarom de Twitter-service Twiridium.  Dat werkt eenvoudig: als je zelf een Twitter-account heb volg je @twiridium en klaar is Kees. Je moet wel je woonplaats in je Twitterprofiel hebben staan, per slot moeten ze wel weten wáár je waarneemt. Vliegt er een Iridiumsatelliet over en wordt een flare voor jouw woonplaats voorspeld dan krijg je dat via Twitter vantevoren door. Twiridium lijkt daarmee op die andere Twitter-service Twisst, waarmee overgangen van het internationale ruimtestation ISS worden doorgegeven. Ik heb daar al een poosje erg positieve ervaringen mee.  Bron: Twiridium.