Astronomen hebben na Corot-7b een tweede superaarde ontdekt waarvan ze de massa en grootte hebben kunnen bepalen. Die geven belangrijke aanwijzingen over de structuur van deze exoplaneet. Het is ook de eerste superaarde waar een atmosfeer is gevonden. De exoplaneet, die draait rond een kleine ster op slechts 40 lichtjaar afstand, is heel belangrijk in de zoektocht naar bewoonbare werelden. De planeet genaamd GJ1214b heeft een massa van zes keer die van de aarde en bestaat waarschijnlijk voor een groot deel uit ijs. Het oppervlak lijkt kokend heet en de planeet is omgeven door een dikke atmosfeer die de planeet onbewoonbaar maakt voor leven zoals we dat op aarde kennen. De ontdekking van de planeet bij de lage-massa ster GJ 1214, die vijf keer zo licht is als onze zon, is vandaag gepubliceerd in Nature. Een overgang vindt plaats wanneer een planeet gezien vanaf de aarde precies voor zijn ster langs beweegt en daarbij een gedeelte van het sterlicht verduistert. De nieuw ontdekte planeet is ongeveer zes keer zo zwaar als de aarde en 2,7 keer zo groot, ongeveer half zo groot als de ijsgiganten Uranus en Neptunus. Hoewel de massa van GJ1214b gelijk is aan die van Corot-7b, is hij veel groter. Dit suggereert dat de samenstelling van de twee planeten verschillend is. Corot-7b heeft waarschijnlijk een rotsachtige kern en zou bedekt kunnen zijn met lava, terwijl astronomen denken dat GJ1214b voor driekwart bestaat uit ijs en verder uit silicium en ijzer. Bron: ESO.
Maandelijks archief: december 2009
Stephen Hawking op een voetstuk: Niet Normaal
Gisteren is in de Beurs van Berlage in Amsterdam de expositie Niet Normaal geopend, die de positie van gehandicapten aan de kaak wil stellen. Eén van de meest beroemde gehandicapten is toch wel de natuurkundige Stephen Hawking, die hier regelmatig de revue passeert en die we het beste kennen als degene die aankwam met de stelling dat zwarte gaten kunnen verdampen. De beeldenis van Hawking op een voetstuk, übermensch genaamd, is van Jake & Dinos Chapman en het stamt uit 1995. Rond Niet Normaal is ook al een relletje losgebarsten (wanneer niet?), want de Nederlandse Spoorwegen schijnen een in hun ogen aanstootgevende poster van de expositie niet in de stations te willen ophangen. Levert vast röhring op – goed Nederlands? dacht ’t niet – lees PR rond de expositie. Het is allemaal te bewonderen in de Beurs van Berlage van 11 tot 18 uur en het duurt t/m 7 maart 2010. Bron: NRC-Handelsblad, 17 december 2009.
Een kosmische kerstboom in R136
Credit: NASA, ESA, F. Paresce (INAF-IASF, Bologna, Italy), R. O’Connell (University of Virginia, Charlottesville), and the Wide Field Camera 3 Science Oversight Committee
Zie hier een juweel van een foto gemaakt met de Hubble ruimtetelescoop. Die groep heldere, blauwe sterren rechts is R136, een stercluster die deel uitmaakt van de 30 Doradus Nevel, die weer deel uitmaakt van de Grote Magelhaense Wolk (LMC), die weer als dwergstelsel deel uitmaakt van het Melkwegstelsel. Volgen jullie ’t nog (R136 > 30 Doradus > LMC > Melkweg, yep)? Links van R136 is een donkere silhouet zichtbaar, doorspekt met enkele blauwe sterren, die erg veel weg heeft van een… kerstboom. Een kosmische kerstboom, haha hoe toevallig in dit jaargetijde. Hubble fotografeerde het tafereel ergens tussen 20 en 27 oktober dit jaar met z’n Wide Field Camera 3. De 30 Doradusnevel is de meest productieve sterrenfabriek van het melkwegstelsel, waar zeer zware sterren tot soms wel honderd zonmassa’s of meer uit de ‘kosmische grond’ worden gestampt. Een 11,15 Mb versie van bovenstaande foto is hier te downloaden. En een video waarin ingezoomd wordt op het omgekeerde rijtje (LMC > 30 Doradus > R136) is daar te zien. Bron: Hubble.
Een hele Astrotour door het zonnestelsel
Publiekslezing: de ster van Bethlehem
Komende vrijdag, 18 december 2009, houdt sterrenkundevereniging Christiaan Huygens z’n jaarlijkse publiekslezing. De kerst is in aantocht, dus ze dachten bij Huygens, kom laten we dhr. F.H. Fockens vragen om een lezing te geven over ‘De ster van Bethlehem’ en aldus geschiedde. In z’n samenvatting van z’n verhaal zegt Fockens er zelf over: “Wat moeten wij ons toch voorstellen bij die ster van Bethlehem? Was het een nieuwe, heel grote heldere ster (een supernova), was het een komeet of was het een bijzondere samenstand van planeten? We zullen al die mogelijkheden eens kritisch vanuit de astronomie gaan bekijken. Daarbij zullen we steeds eerst nagaan wat een supernova is, waar kometen vandaan komen en hoe planeten langs de sterrenhemel zwerven. De komeet 17P/Holmes bracht mij op een idee. Zagen wij toen de ‘Ster van Bethlehem’ weer?” Afijn, komt allen tezamen op vrijdag bij Huygens! Klokslag 20.30 uur begint ’t. Hoe je d’r komt? Zo dus.
‘Volle Maan-commissie’ vernoemt 4 planetoïden naar Nederlanders
Op 2 december heeft de Internationale Astronomische Unie (IAU) vier planetoïden vernoemd naar bekende Nederlanders. Nou ja, bekend is ook maar relatief. Twee kennen we in ieder geval: Planetoïde 23403 is naar Boudewijn Buch (1948-2002) vernoemd, de schrijver / dichter / verzamelaar / reiziger / etc… en planetoïde 23404 die naar Godfried Bomans (1913-1971) – ook al een schrijver – is vernoemd. Twee zijn denk ik alleen bekend bij stoffige archivarissen of historici: Planetoïde (13097) is naar Lamoraal vernoemd en planetoïde (13112) naar Montmorency, de graven van Egmont respectievelijk Hoorne uit de tijd dat we aan ’t stoeien waren met die Spanjolen. De volledige lijst met daarop 298 namen van ‘Nederlandse planetoïden’ is hier te vinden. (23403) Boudewijnbuch werd in 1971 ontdekt door de sterrenkundige Tom Gehrels, vandaar z’n andere catalogusnaam 1971 FB. Alleen ontdekkers van planetoïden mogen een naam indienen bij de vijtienkoppige Committee on Small Body Nomenclature en dat is dan ook gedaan, door dezelfde Gehrels. En wie was het die hem die suggestie voor Büch gaf? Dat was de bekende wetenschapsjournalist Carl Koppeschaar. Weet je wat nou het grappige is van die speciale namencommissie van de IAU? Dat die enkel en alleen besluiten neemt bij Volle Maan. 😯 Yeah, klinkt als een duister mystiek clubje.
Weer enkele lage-massa planeten ontdekt bij zonachtige sterren
Zij is een astronoom: Els Baeten
419 Geminiden op één foto
WISE is vanmiddag succesvol gelanceerd
Wel een tikkeltje nep dat ze dwars door die echte beelden ook animaties gepropt hebben. Plus dat het geluid een paar seconden voorloopt op de beelden. 🙁 Maar ach, we moeten ’t ermee doen. Bron: NASA.

