Waarom ligt Uranus op z’n kant?

Waarom is Uranus gekanteld?

Credit: NASA/Erich Karkoschka (Univ. Arizona)

De planeet Uranus ligt op z’n kant, dat wil zeggen dat z’n equator een hoek van maar liefst 98° heeft met het vlak van de ecliptica waarin de planeet rond de Zon draait. De Aarde kent ook zo’n afwijkende rotatieas, maar diens afwijking bedraagt ‘slechts’ 23,45°. Hierdoor kennen wij de seizoenen. De grote vraag is natuurlijk hoe het komt dat Uranus op z’n kant ligt en als een soort rollende bal om de Zon beweegt. Er is al jaren een theorie die zegt dat Uranus ooit in botsing is gekomen met een object ter grootte van de Aarde, maar daarmee kan men niet alle eigenschappen van de baan van Uranus en van z’n omringende 27 manen verklaren. Vandaar dat Gwenaël Boué en Jacques Laskar (Observatorium van Parijs) met een nieuwe theorie zijn gekomen: Uranus heeft ooit een zeer zware maan gehad, die door z’n massa Uranus dusdanig uit balans heeft gebracht dat de gasplaneet kantelde. Een maan die 1% van de massa van Uranus heeft en een bepaalde afstand tot de planeet is volgens de twee Fransen voldoende om Uranus binnen twee miljoen jaar uit evenwicht te brengen. Uranus heeft die zware maan nu niet meer, dus de vraag is dan waar ‘ie is gebleven.  Boué en Laskar denken dat in een latere fase een andere voorbijtrekkende protoplaneet de maan ‘meenam’. Mmmmm, klinkt in mijn ogen een tikkie gekunsteld. Bedenk echter wel dat het in de beginfase van het zonnestelsel – 4,5 miljard jaartjes voor Christus – erg chaotisch was en planeten, protoplaneten, planetisemalen, planetoïden en andere legoblokjes op elkaar botsten alsof het een astronomisch botsautopaleis was. Bron: New Scientist.

Het heelal: bekijk ’t effe met Chromoscope

Het heelal in infrarood. Credit: Chromoscope

Deze week is het DotAstronomy congres in Leiden gaande, waar ik eigenlijk ook van plan was om aan deel te nemen, maar waar het door allerlei oorzaken weer niet van kwam. Op dat congres gaat het over de connectie tussen sterrenkunde en internet – goh, da’s toch iets wat voor 100% tot uiting komt in zoiets als de Astroblogs – en één van de dingen die daar werd gepresenteerd is een nieuwe online-tool: Chromoscope! Da’s een site die je de gehele sterrenhemel laat zien in diverse delen van het electromagnetisch spectrum, van radiogolven via het infrarood tot aan de röntgenstraling. Levert een prachtig beeld op, waar je via een schuifbalkje rechts van het ene naar het andere golfgebied kunt hobbelen. Dwars door alles heen zie je de Melkweg lopen, die vanwege z’n nabijheid alles overheersend is. Naast de Melkweg zijn allerlei puntbronnen te zien, die worden veroorzaakt door exotische objecten zoals neutronensterren, pulsars, radiosterrenstelsels, quasars en zwarte gaten in dubbelstersystemen. Chromoscope is online te bewonderen, maar je kan ook een offline versie downloaden. In ’t volgende filmpje vind je uitgelegd wat Chromoscope precies is en wat ’t voor nuttigs voor de menschheidt doet.

Ik heb overigens straks de firma Sint & Co op visite voor een daverend sinterklaasfeest met familie en zo, dus voor vandaag effe geen astroblogjes meer. Bron: Universe Today.

Dutch Bloggies award in ’t afvoerputje verdwenen

Goh, hebben ze van Science Palooza de Dutch Bloggies award voor de beste weblog op het terrein van technologie & wetenschap gewonnen, blijkt de prijs meegenomen te zijn en in het afvoerputje te zijn verdwenen:

Hetzelfde overkwam kennelijk ook de award voor de beste weblog op het terrein van Lifestyle, welke ging naar Nalden.net. Dat was mij allemaal nooit overkomen.

Video: een knap staaltje van L = r x p

Yep, L = r x p [1]Het impulsmoment L van een deeltje ten opzichte van een bepaalde as van draaiing wordt gedefinieerd als het uitproduct tussen de voerstraal r van het deeltje tot die as en de impuls p van het deeltje., oftewel impulsmoment. Da’s waar we het hier over hebben, de maat voor de “hoeveelheid draaibeweging” van een voorwerp, net zoals impuls de “hoeveelheid beweging” van een voorwerp aangeeft. Het is een belangrijk begrip uit de natuurkunde en in de volgende video geeft Rhett Allain (Southeastern Louisiana University) een prachtige demonstratie van impulsmoment:


Mooi gedaan, h

References[+]

References
1 Het impulsmoment L van een deeltje ten opzichte van een bepaalde as van draaiing wordt gedefinieerd als het uitproduct tussen de voerstraal r van het deeltje tot die as en de impuls p van het deeltje.

Frank De Winne weer met beide benen op de grond

Frank De Winne terug op Aarde. Credit: ESA/NASA

’t Is niet echt heet nieuws van de naald – tikkie druk gehad de laatste tijd, can happen – maar afgelopen dinsdag is de Belgische astronaut Frank De Winne met de Sojoez TMA-15 capsule veilig teruggekeerd op Aarde. Samen met de Russische ISS-kosmonaut Roman Romanenko en de Russische astronaut Robert Thirsk landde hij om 8.15 uur Nederlandse tijd ergens op de kale steppe van Kazachstan. Met dezelfde mensen ging De Winne op 27 mei naar het internationale ruimtestation ISS en daar hebben ze een half jaartje gebivakkeerd, om uitvoering te geven aan de zogenaamde OasISS missie. Frank De Winne was toen ook commandant van het ISS. Ik zal later nog wel es terugkomen op die missie en op de resultaten daarvan. Ik moet nu even verder werken aan m’n surprise, want morgenavond vieren we hier thuis Sinterklaas, voor een stel inmiddels doorgedraaide kidzz, dus even werk aan de winkel. Bron: Spaceref.

Een MAD-foto van de jonge cluster Trumpler 14

Trumpler 14. Credit: Hugues Sana (Universiteit van A’dam) 

Astronomen hebben met behulp van het zogenaamde MAD-instrument op de Europese Very Large Telescope in Chili de jonge sterrenhoop Trumpler 14 zeer gedetailleerd gefotografeerd. Voor de foto is gebruik gemaakt van een geavanceerde methode van adaptieve optiek, waarmee atmosferische verstoringen kunnen worden gecorrigeerd. De sterrenhoop bevindt zich in de indrukwekkende Carinanevel, die behalve de zware ster Eta Carinae, ook een handvol clusters van jonge sterren herbergt. De jongste van deze sterrenfamilies is Trumpler 14, met een leeftijd van minder dan een miljoen jaar. Deze open sterrenhoop bevindt zich op 8000 lichtjaar afstand van de aarde in de richting van het sterrenbeeld Carina (Kiel). Lees verder

De uitslag van de skybeamer-poll

Op 16 november startte ik een skybeamer-poll, om eens te pollen eh… polsen onder de lezers hoe deze oprukkende fenomenen beoordeeld worden door de lezers van de Astroblogs. Gedurende twee weken kon men stemmen en 78 lezers hebben daar gebruik van gemaakt. Hier de uitslag van die poll:

Conclusie is dat de overgrote meerderheid van de stemmers – bij elkaar 91% – van mening is dat die krengen apparaten weg moeten. Vier stemmers vinden die dingen best [1]Ik heb hun IP-nummers. Effe spamfilter d’r overheen! Geintje 🙂 en drie maakt ’t niets uit. Van de tegenstanders van de skybeamers is 45% van mening is dat de politiek ie ts moet doen aan de skybeamers. Da’s ook precies wat Paul Bakker op dit moment aan het doen is, want hij heeft naar aanleiding van de skybeamer die Café Teut in Dordrecht geplaatst heeft een brief aan de gemeente Dordrecht gestuurd, waarin gevraagd wordt om handhaving. Hij is namelijk van mening dat de huidige wetgeving voldoende houvast biedt om die dingen te weren. Ik ben niet zo thuis in dat juridische gedoe rondom die ex-bommenwerperzoeklichten, maar Paul daarentegen heeft ’t al geschopt tot aan de Raad van State. OK, hij heeft zich daar helaas niet op kunnen werpen als belanghebbende, maar het heeft ‘m wel de nodige kennis van zaken opgeleverd. Wordt vervolgd!

References[+]

References
1 Ik heb hun IP-nummers. Effe spamfilter d’r overheen! Geintje 🙂

Attentie: theepotten bespieden de Aarde!

De Aarde wordt in de gaten gehouden door mysterieuze theepotten, afkomstig uit een onbekend deel van het heelal! 😯 De kosmische theepotten schijnen al drie onderwerpen nauwkeurig te hebben bestudeerd: het ruimteafval dat om de Aarde cirkelt (zie de video hieronder), de twee missies Herschel en Planck en tenslotte wat sterrenkundigen precies doen.

Er schijnen binnenkort meer video’s te komen van deze theepotten, dus hou het in de gaten! Bron: Teapots from Space.

Uche uche, stof, stof en nog eens stof

De Irisnevel. Credit: NASA/ESA.

Hubble strikes again. Met NASA’s ruimtetelescoop Hubble hebben ze de Irisnevel (NGC 7023) gefotografeerd, een reflectienevel in het noordelijke sterrenbeeld Cepheus, 1.400 lichjaar verderop. Een reflectienevel is een diffuse nevel die aan de hemel zichtbaar is doordat het aanwezige gas en stof in de nevel door sterren in de buurt wordt verlicht, in dit geval de ster HD 200775 – met een massa van tien zonmassa’s een zwaargewicht. Die ster is niet zelf op de foto te zien, wel z’n felle licht bovenin. Zoals de naam al zegt reflecteert een reflectienevel het licht, in tegenstelling tot zogenaamde emissienevels, die dat vanwege hun hogere temperatuur wél doen. De Irisnevel bestaat uit kleine stofdeeltjes, die wel tien tot honderd keer kleiner zijn dan wat we aan stof in huis hebben. Goh, hoe zou de kosmische Nilfisk er uit zien? Interessant zijn overigens de roodachtige gebieden in de Irisnevel (links en iets boven ’t midden op de foto), die vermoedelijk koolwaterstoffen bevatten. En ja ja, daar komt ‘ie weer, koolwaterstoffen vormen de basis voor levensvormen. Vandaar dat sterrenkundigen van de NASA bijzonder geïntereseerd zijn in deze nevel. Wie overigens een echte pixelvreter is kan hier een versie in tif-formaat downloaden van bovenstaande foto van maar liefst 32 Mb. Bron: Hubble.

Science Palooza wint Dutch Bloggies Techniek & Wetenschap

Credit: Dutch Bloggies

Vanavond eventjes geen gewone Astroblog. Ik ben met Jan naar Den Haag, naar de finale van de Dutch Bloggies in het Paard van Troje. De Dutch Bloggies zijn de jaarlijkse verkiezingen voor de beste weblogs van Nederlandstalig grondgebied en worden voor de negende keer georganiseerd door de Stichting Dutch Bloggies. Waarom ik daar heen ga? Héhé, hoor je morgen wel. 😉