18 augustus 2022

Abell 1882, een cluster in wording

Credit: Percy Gomez et al.

Zie hier in de afbeelding de röntgenstraling afkomstig van Abell 1882, een supergroep van zo’n 300 sterrenstelsels in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). De gekleurde achtergrond geeft de intensiteit van de gemeten röntgenstraling weer (rood weinig, blauw-wit veel), de witte cirkels zijn de sterrenstelsels die lid zijn van de groep. Een team sterrenkundigen onder leiding van Percy Gomez heeft de groep uitgebreid bestudeerd met behulp van de SDSS photometric survey en de Gemini Multi-Object Spectrograph on Gemini South (GMOS-S) en afgelopen week heeft Gomez op de 215e bijeenkomst van de AAS in Washington z’n verhaal daarover verteld. Ik was d’r niet bij, snif snif snif, maar volgens de berichten komt het erop neer dat Gomez en z’n makkers denken dat Abell 1882 een cluster in wording is. Eh… het is een supergroep van sterrenstelsels en het wordt een cluster? What’s the difference? Welnu, da’s een kwestie van terminologie. Als meerdere sterrenstelsels bij elkaar staan én gravitationeel aan elkaar gebonden zijn dan onderscheiden sterrenkundigen enkele vormen, waarbij aangetekend dat de begrenzingen nogal vaag zijn:

  • groepen: hooguit zo’n 50 sterrenstelsels met een totale massa van 1013 zonmassa en een omvang van 1 á 2 megaparsec (1 mpc=3.262.000 lichtjaar). Het bekendste voorbeeld van een groep is de Lokale Groep, waar ons Melkwegstelsel, het Andromedastelsel (M31) en de Driehoeksnevel (M33) toe behoren. De Lokale Groep telt zo’n 40 sterrenstelsels;
  • supergroepen: geen officiële benaming, maar zoiets als Abell 1882 wordt wel een supergroep genoemd. Met z’n 300 sterrenstelsels als ‘lid’ en een massa van 2 x 1014 zonmassa kan ‘ie als een tussenvorm tussen de groepen en de clusters worden beschouwd;
  • clusters: deze bevatten meestal tussen 50 en duizend sterrenstelsels met een totale massa van 1014 tot 1015 zonmassa, gepropt in een gebied dat zo’n 2 á 10 mpc groot is. Huh, 50 is toch minder dan die 300 van Abell 1882? Yep, ik vind ’t net zo vaag als jullie. Een bekend voorbeeld van een cluster is de Comacluster in het sterrenbeeld Haar van Berenice;
  • superclusters: de grootste opeenhopingen van sterrenstelsels, die gravitationeel gebonden zijn aan elkaar en die uit duizenden sterrenstelsels kunnen bestaan. De grootste van allemaal is de Shapley supercluster, die alleen al zo’n 25 clusters herbergt en die vermoedelijk de mysterieuze ‘great attractor’ is, waarheen de Lokale Groep wordt aangetrokken.

Afijn, we hadden het over Abell 1882 en die is volgens Gomez et al bezig te promoveren tot cluster á la de Comacluster. Wanneer ‘ie zal toetreden tot die klasse van kosmische grootheden? Over een jaartje of twee miljard. Oooooh, nog eventjes geduld dus. Bron: Gemini.

Comments

  1. Sommige sterrenstelsels stralen dus geen röntgenstraling uit en sommige heel veel. Waar ligt dat aan?

    En als onze melkweg in het centrum zo'n röntgenbron zou hebben, zou de aarde dan nog goed bewoonbaar zijn of zouden we worden kapotgestraald?

    • Er zijn op die foto vier gebieden te zien waar de röntgenstraling sterker is. Drie daarvan zijn het gevolg van een sterke concentratie van sterrenstelsels aldaar, dus kennelijk is er één of ander mechanisme waardoor zo'n concentratie leidt tot verhitting van het gas, met als gevolg een sterkere röntgenstraling. Of we op Aarde een dergelijke straling zouden overleven weet ik niet, ik ken de sterkte ervan niet op die afstand (27.000 lichtjaar).

Speak Your Mind

*

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: