First Light: Fotografie & Astronomie

Credit: NASA, ESA, STScI, J. Hester and P. Scowen (Arizona State University)

Met First Light presenteert fotografiemuseum Huis Marseille in Amsterdam voor het eerst een grote tentoonstelling over fotografie en astronomie, waarin bijzondere historische foto’s worden gecombineerd met de meest spectaculaire beelden van bekende telescopen op aarde en in de ruimte. De tentoonstelling is van 6 maart tot en met 30 mei 2010 in Huis Marseille, Keizersgracht 401 in Amsterdam. De toegang bedraagt € 5,- voor volwassenen, € 3.- voor studenten en 65+ en het is gratis voor MJK’ers en iedereen onder de 18 jaar. Zenitlezers krijgen 20% korting op de bijbehorende, rijk geïllustreerde catalogus (normale verkoopprijs € 30,-) op vertoon van de bon in het maartnummer van Zenit. De openingstijden zijn dinsdag-zondag van 11 tot 18 uur, ook open op 2e Paasdag en 2e Pinksterdag. Op 30 april zijn ze gesloten.  Lees verder

Observatoria in Chili lijken onbeschadigd na aardbeving

De Chileense kust vanuit het ISS. Credit: NASA.

Zoals bekend was er gisteren een zware aardbeving in het zuidwesten van Chili met een kracht van 8,8 op de schaal van Richter. De foto hiernaast is van een eiland voor de kust van Chili, gemaakt door de Japanse astronaut Soichi Noguchi aan boord van het ISS, genomen net na de aardbeving. Je ziet dat er modder in de zee zit, losgemaakt door de aardbeving. Chili kennen we ook als de lokatie van vele grote observatoria bovenop plateau’s in het Andes hooggebergte, zoals de Very Large Telescopes op de berg Cerro Paranal in de Atacamawoestijn, de in diezelfde woestijn in aanbouw zijnde Atacama Large Millimeter Array (ALMA), het Cerro Tololo Inter-American Observatorium op Cerro Tololo, het La Silla Observatorium op La Silla, het Las Campanas Observatorium op Las Campas en de Gemini-South telescoop op Cerro Pachón. Uit wat ik heb begrepen in de schaarse berichtgeving hierover is dat de observatoria en dan met name de spiegeltelescopen onbeschadigd zijn. De observatoria bevinden zich minstens enkele honderden km van het epicentrum van de aardbeving, welke bij de stad Concepción lag (zie dit kaartje met enkele van de observatoria). Mocht ik uit nadere berichten nog nieuws horen over de toestand van de observatoria dan horen jullie ’t van mij. Bron: o.a. Astropixie en Daily Galaxy.

Bolden (NASA) versus Grayson (Congres)

Afgelopen week maakte NASA-baas Charles Bolden een rondje langs het congres om daar z’n plannen toe te lichten, eerst bij de Senaat en daarna bij ’t Huis van Afgevaardigden. Bij die laatste trof hij Alan Grayson (Democratische Partij) aan, waar Bolden ’t flink mee aan de stok kreeg. Kijk zelf maar:

Meer videonieuws over Bolden’s toer, de landing van de Space Shuttle Endeavour en andere ruimtevaart-onderwerpen kan je zien in de wekelijkse aflevering van This Week in Space

Ruimte-ondergoed te koop!

J-Ware boxer en -sokken met astronaut Koichi Wakata. Credit: NASA. Inset: J-Space/JAXA

Sinds deze week heeft de Japanse firma J-Space ondergoed te koop dat getest is in het internationale ruimtestation ISS. De zogenaamde J-Ware boxers werden maart 2009 getest door de Japanse astronaut Takao Doi, die middels STS-119 een poosje aan boord van het ISS werkzaam was. En daarna werden de onderbroeken nog eens dunnetjes overgedaan eh… gedragen door een collega-Japanner in de ruimte, Koichi Wakata, die tot juli 2009 voor 140 dagen werkzaam was in het ISS. De boxer plus Wakata met J-Ware sokken zie je op de afbeelding hiernaast. Het ondergoed is speciaal voor gebruik in de ruimte ontworpen door een team onder leiding van Prof. Yoshiko Taya van de Vrouwenuniversiteit van Tokio – huh, hebben ze die daar? – in het kader van het zogenaamde Aerospace Open Lab Program van de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA. De voordelen van het aldus verkregen J-Ware ondergoed is dat het zelfs na intensief gebruik niet gaat ruiken, dat het snel droogt, absorbeert, antistatisch is én dat het bacteriën doodt. Mmmm, klinkt alsof daar ook mogelijkheden zijn om luiers met dezelfde eigenschappen mee te gaan maken. Wakata was uiterst tevreden over de boxers die hij droeg, getuige de volgende quote die van hem afkomstig schijnt te zijn:

“I wore it for about a month and my station crewmembers never complained for that month, so I think the experiment went fine.” Astronaut Koichi Wakata (JAXA)

Geen idee of z’n collega’s vóór die tijd wel over z’n onderbroeken klaagden. Eén waarschuwing: de oplage van de J-Ware boxers is met slechts 100 stuks beperkt  (maat M en L) en de prijs is zo’n $ 115,-. 😯 Wowie, geef mij dan maar een boxer van de Zeeman. 😉 Bron: Collect Space.

De Ruis van Hogan

De ruis kan vergroot worden. Credit: University of Chicago

De recente discussie op de Astroblogs over de gravitationele entropietheorie van Erik Verlinde laat zien dat het onderwerp van gravitatie en quantum-theorie sterk in de belangstelling staat. Ik las zojuist een artikel over de ideeën van de Amerikaanse kosmoloog Craig Hogan, directeur van het Fermilab Center for Particle Astrophysics in Batavia bij Chigago, en die roepen bij mij erg veel deja-vu’s op, dus het lijkt mij wel aardig om daar even op in te gaan. Hogan’s theorie start met het uitgangspunt dat de ruimtetijd-structuur korrelig is op een schaalgrootte van de Planck-lengte (10-35 m), geen nieuw idee overigens. Vervolgens ‘leent’ hij het holografische principe uit de snaartheorie, welke zegt dat het oppervlak van een bepaald volume alle informatie bevat over wat zich in dat volume bevindt. Een idee dat ook Verlinde in z’n model gebruikt en dat oorspronkelijk van Nobelprijswinnaar Gerard ’t Hooft komt. Hogan’s theorie komt er kortgezegd op neer dat die ruis in de ruimtetijd, die normaal gesproken vanwege de superkleine schaal niet zichtbaar is voor ons, vergroot wordt als je er van veraf naar kijkt, een vergroting die Hogan the holographic uncertainty principle noemt, in navolging van Heisenberg’s onzekerheidsprincipe. Lees verder

Heeft CoGeNT een lichte WIMP (=donkere materie) gezien?

De CoGeNT resultaten. Credit: CoGeNT Collaboration.

Af en toe wordt de wereld van natuurkundigen opgeschrikt door geroezemoes over mogelijke belangrijke ontdekkingen, zoals vorig jaar december toen men bij het CDMS-experiment twee kandidaten vond voor een WIMP-deeltje [1]en waarbij een kans van 23% was dat deze twee gebeurtenissen achtergrond zijn. Volgens de wetenschappelijke standaarden is dat te hoog om als betrouwbaar te worden gezien.. Afgelopen week is dezelfde opwinding merkbaar, want bij een experiment genaamd CoGeNT (Coherent Germanium Neutrino Technology) – in gebruik in dezelfde Soudanmijn in Minnesota als CDMS – heeft men wellicht honderden aanwijzingen gevonden voor het bestaan van een licht WIMP-deeltje met een massa tussen 7 en 11 GeV. WIMP’s zijn ‘weakly interactive massive particles’, op dit moment in alle theoretische modellen van donkere materie dé beste kandidaat voor donkere materie. Van donkere materie weten we dat 23% van het gehele heelal eruit moet bestaan, maar nog nooit is één deeltje ervan direct waargenomen. Lees verder

References[+]

References
1 en waarbij een kans van 23% was dat deze twee gebeurtenissen achtergrond zijn. Volgens de wetenschappelijke standaarden is dat te hoog om als betrouwbaar te worden gezien.

Dé laatste test van de Solid Rocket Booster-motor

De laatste test van de FSM-17. Credit: NASA

Op donderdag 25 februari werd in de woestenij van Promontory, Utah (VS) de FSM-17 (flight support motor) getest. Da’s de motor die het brullende hart vormt van de Solid Rocket Boosters, die paarsgewijs al meer dan dertig jaar de Space Shuttles omhoog brengen. Het zijn die witte draagraketten, aan weerszijden van de oranjegekleurde brandstoftank. Gisteren was de allerlaatste test van deze door Alliant Techsystems (ATK) ontworpen motor. De FSM-17 brandde gedurende 123 seconden, precies de tijd die de motoren bij daadwerkelijke lanceringen branden. Daarna worden ze afgestoten en vervolgt de Space Shuttle de rest van de vlucht op eigen houtje motoren. Hieronder zie je de video van de test, op veilige afstand gefilmd. De test werd op veilige afstand bijgewoond door zo’n 400 scholieren, die je hoort aftellen. Je ziet de klok rechts in beeld en pas bij 8 seconden komt het brullende geluid van de FSM-17 bij de filmer, ergo de afstand is zo’n 2,7 km. Het is de 52e keer dat de FSM-17 is getest, de allereerste vond in juli 1977 plaats. Hé wacht eens even, er zijn nog vier vluchten met de Space Shuttles te gaan dus waarom gaan ze die motoren nog testen? Nou simpel, de NASA wil er zeker van zijn dat ook die laatste vluchten veilig verlopen. Beschouw de test als een soort van APK voor de draagraket, om alles te checken. Bij de test worden 43 doelen gemeten, door de inzet van 248 instrument-kanalen. Eh… geen idee wat dat laatste betekent, maar ik neem aan dat de motor de test goed heeft doorstaan en dat de laatste Shuttlevluchten wat de motor betreft groen licht hebben.

Bron: NASA.

Venus is weer avondster!

Credit: Hemel.waarnemen.com.

Het is weer zo ver! vanaf februari tot september is de planeet Venus een avondverschijning in het westen! Niks wekker meer zetten om de heldere planeet te kunnen zien, gewoon ’s avonds in of na de schemering naar buiten kijken en genieten maar. 😀 Tot begin maart is Venus op het einde van de schemering laag boven de westelijke horizon te zien, daarna neemt ze snel in hoogte toe tot ze de stralende ‘Avondster’ is, die de sterrenhemel in de schemering en vroege avond domineert. Komende weken is z’n helderheid -3,4m en dat klimt geleidelijk op tot -4,1m eind augustus. Eind maart komt ook Mercurius in de buurt van Venus en begin april zullen ze vlak bij elkaar aan de hemel te vinden zijn. Op het kaartje hierboven zie je de positie van Venus aan de hemel, waarbij de rode stippen de 1e van iedere maand zijn (3=maart, 4=april, etc..). Bron: Hemel.waarnemen + Sterrengids 2010.

Stardust-onderzoek toont dynamisch oer-zonnestelsel aan

Mineraal-inclusie van Wild 2. Credit: J. E. P. Matzel et al.

Onderzoek van het materiaal van komeet Wild 2, welke NASA’s Stardust missie in 2006 naar de Aarde heeft teruggebracht, laat zien dat in de allereerste fase van het zonnestelsel ruim 4,5 miljard jaar geleden een grote dynamiek heerste. Het blijkt dat materiaal vanuit het binnenste gedeelte van het zonnestelsel over grote afstanden naar de buitenste regionen werd getransporteerd. Dat blijkt uit de vondst van zogenaamde calcium-aluminum rich inclusions (CAI’s) in het stof van Wild 2, deeltjes die alleen onder hoge temperatuursomstandigheden in het binnenste zonnestelsel kunnen zijn ontstaan. Kometen zoals Wild 2 daarentegen komen voor in de buitenste gedeelten, in de Kuiperwolk en de Oortwolk. Volgens het onderzoek moeten die CAI’s zo’n 1,7 miljoen jaar na hun ontstaan naar buiten zijn getransporteerd en moeten ze vervolgens de kometen hebben ‘vervuild’. Bron: Science Daily.