Maandelijks archief: juni 2010

Kern Melkweg spuwt gigantische hete gasbellen uit

Geplaatst op door Arie Nouwen
1

In het midden (grijs) de gasbellen met zandlopervorm. Credit: Meng Su et al.

Een team sterrenkundigen onder leiding van Douglas Finkbeiner (Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics in Cambridge, Massachusetts) heeft met behulp van NASA’s gammasatelliet Fermi ontdekt dat er uit de kern van de Melkweg een paar grote bellen van heet gas worden uitgespuwd. Er zijn twee van die bellen ontdekt, die elk een zandlopervorm hebben, waarvan iedere helft uitsteekt boven het Melkwegvlak. Op de afbeelding zie je één zo’n zandloper-gasbel in het midden in grijs (de witte balk is een kunstmatige afdekking). Het Melkwegvlak zelf is 2000 lichtjaar dik, maar de grootste gasbel is wel 65.000 lichtjaren lang, van ’top tot teen’. In hun zoektocht naar een verklaring voor de gasbellen, waarvan Fermi gammastraling heeft gezien, is annihilatie van donkere materie afgevallen. Dat zou namelijk geen zandlopervorm te zien moeten geven, maar slechts een diffuse gamma-achtergrond. Men denkt daarom dat er óf sprake is van een uitbarsting van stervorming, welke zo’n tien miljoen jaar geleden moet hebben plaatsgevonden, óf dat het centrale zwarte gat in de kern van de Melkweg zo’n 100 zonmassa’s moet hebben opgevreten. In beide gevallen moeten de uitstoot van gasbellen het resultaat zijn. In andere sterrenstelsels zijn al vaker straalstromen (jets) gezien, die röntgen- en gammastraling geven, dus genoeg voorbeelden om te zien hoe deze processen werken. Meer weten? Hier is het wetenschappelijke artikel over de ontdekking. Bron: New Scientist.

Zaterdagavond (5 juni ’10) vuurbol boven Nederland gezien

Geplaatst op door Arie Nouwen
33

Credit: © Robert Mikaelyan

Lezers van de Astroblogs melden dat zij gisteravond om ca. 23.15 uur boven Nederland een vuurbol hebben waargenomen. Hoog aan de hemel ging hij van het oosten naar het zuidwesten, waarbij het versnelde en vervolgens doofde. Zijn er meer waarnemers? Graag melden via het kontaktformulier of als reactie op deze blog. De foto hierboven is overigens van een andere in Nederland waargenomen vuurbol, die van 13 oktober 2009 (© Robert Mikaelyan). Zodra er een ‘echte’ foto van de vuurbol van gisteravond opduikt zal ik die hier uiteraard plaatsen.

Aftellen: nog twee Space Shuttlevluchten te gaan

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: NASA

Met de landing van ruimteveer Atlantis op 26 mei j.l. kwam er een einde aan dienstlange dienstverband en kan ‘ie een verder bestaan als museumstuk tegemoet zien [1]Even los van z’n mogelijke inzet als nood-shuttle bij de laatste STS-134 missie van de Endeavour eind dit jaar.. Betekent dat er nog maar twee resterende vluchten te gaan zijn. Hier even alles op een rijtje in een tabel, waar ik na missie STS-125 mee begon.

STS Nr.lanceringRuimteveerDuurBijzonderheid
127ca. 13 juni 2009Endeavour~15dISS assembly flight 2J/A: JEM Exposed Facility (EF) & JEM ELM ES.
1286 augustus 2009Discovery~11dISS assembly flight 17A: MPLM Leonardo & 6 person ISS crew.
12912 november 2009Atlantis~15dISS assembly flight ULF3: EXPRESS Logistics Carriers (ELCs) 1 & 2.
1308 februari 2010Endeavour12dISS assembly flight 20A: Node 3 and Cupola
1315 april 2010Discovery13dISS assembly flight Utility and Logistics Flight 4: Multi-Purpose Logistics Module Raffaello. Final planned flight of Atlantis.
13214 mei 2010Atlantis12dISS assembly flight 19A: Mini-Research Module 1. Laatste vlucht van de Atlantis.
13316 september 2010Discovery~8dISS assembly flight ULF5, MPLM Leonardo, ELC 4 (ExPRESS Logistics Carrier). Laatste vlucht van de Discovery.
134medio november 2010Endeavour~10dISS assembly flight ULF5, ELC 4, ROEU, Alpha Magnetic Spectrometer. Laatste vlucht van de Endeavour én laatste Shuttlevlucht. 🙁

16 September de eerstvolgende vlucht. Wie heeft er nog een retourtje Florida omstreeks die tijd over?

References[+]

References
↑1 Even los van z’n mogelijke inzet als nood-shuttle bij de laatste STS-134 missie van de Endeavour eind dit jaar.

Lancering Falcon 9 leidt tot ‘UFO-waarnemingen’ in Australië

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Vandaag rond zes uur in de ochtend lokale tijd werd in Zuid-Australië door vele mensen een lichtverschijnsel waargenomen waarbij een voortbewegende spiraliserende vorm zichtbaar was met een heldere stip in het midden. Het deed sterk denken aan hetgeen men december vorig jaar boven Noorwegen had gezien en dat uiteindelijk bleek te gaan om een Russische raket. Hier de beelden van het Australische lichtverschijnsel, gefilmd in Sydney:

Media in Australië spraken in eerste instantie van vele ‘UFO-waarnemingen’, maar ook hier bleek de soep uiteindelijk minder heet te zijn dan ‘ie was opgediend. Het verschijnsel was niets anders dan gas dat afkomstig was van de roterende tweede trap van de gisteravond gelanceerde Falcon 9 raket van de commerciële club SpaceX. Die tweede trap behoorde eigenlijk niet te roteren, maar deed ’t toch. Heeft niet geleid tot een mislukking, want de dummy Dragon 9 capsule werd succesvol in de ruimte gebracht en dat was ’t doel. Qua timing kan het niet anders dan dat hetgeen men in Australië zag de Falcon 9 was. Om 20.45 uur Nederlandse tijd werd ‘ie gelanceerd. Toen was het 04.45 uur in Sydney. Een uurtje later vloog de Falcon 9 boven het zuiden van Australië, zoals je op deze kaart kunt zien. Noppes UFO dus. Bron: Bad Astronomy.

Microbacterieën zouden op Mars kunnen overleven

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

De bron bij Lost Hammer. Credit: Dept. Natural Resource Sciences, McGill University, Montreal.

In een zoute bron in het noorden van Canada heeft een groep microbiologen onder leiding van Lyle Whyte (McGill University) een bacterie gevonden die in staat is de barre omstandigheden te overleven, omstandigheden die ook op Mars voorkomen. Op Axel Heiberg Island in de provincie Nunavut bevindt zich de Lost Hammer bron, welke zoveel zout bevat dat ‘ie, ondanks de plaatselijke temperatuur van soms wel vijftig graden onder nul, nooit bevriest. Ook zit er geen zuurstof in het water, wel bellen van opborrelend methaan. Dat zijn allemaal omstandigheden die ook op Mars voorkomen, waar men begin vorig jaar methaanpluimen ontdekte. Whyte en collegae dachten in Lost Hammer bacterieën te zullen aantreffen die dat methaan produceerden, maar het omgekeerde bleek het geval: ze zagen bacterieën die het methaan eten en omzetten in zwavel. En dergelijk microbacterieel leven zou ook kúnnen voorkomen in de gebieden op Mars waar de temperatuur redelijk hoog wordt. Er zijn plekken op Mars waar het net onder of zelfs net boven 0 °C wordt. Mocht je zelf een keertje pootje willen baden in dat bizarre meertje in Noord-Canada dan is hier de geografische positie: 79° 26′ 0″ N, 90° 46′ 0″ W.  Wel een knijper meenemen voor de stinklucht. 🙂 Op de maan Titan van Saturnus zijn overigens methaanmeren gevonden, alleen is de temperatuur daar een tikkie lager: -180 °C. Mócht daar ook leven voorkomen dan is dat explosief en stinkt ’t. Bron: Eurekalert.[Naschrift: aanwijzingen voor leven op Titan? ] Goh, even aanhakend op wat ik het laatste zei in de blog hierboven over leven op Titan: ik lees net dat er inderdaad aanwijzingen zijn dá t er wellicht leven op Titan is! 😯 In 2005 voorspelden Chris McKay (NASA’s Ames Research Center) en Heather Smith (International Space University in Straatsburg, Frankrijk) dat microbacterieën op Titan waterstof zouden kunnen inademen en acethyleen zouden ‘eten’, hetgeen zou leiden tot de aanmaak van methaan. Waterstof en acethyleen zouden daardoor verminderen aan het oppervlakte en dat blijkt daadwerkelijk waargenomen te zijn door de Visual and Infrared Mapping Spectrometer (VIMS) aan boord van Cassini. Hoeft allemaal niet per sé te wijzen op het bestaan van leven, maar het is wel degelijk een mogelijkheid. Bron: New Scientist.

Falcon 9 van SpaceX is succesvol gelanceerd

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Gisteravond, 4 juni om 20.45 uur Nederlandse tijd, is de commerciële raket Falcon 9 van SpaceX [1]Da’s voluit Space Exploration Technologies, de club van Elon Musk. vanaf  Cape Canaveral Air Force Station in Florida gelanceerd. De raket vloog naar een hoogte van 250 km. Bovenop de raket zat een namaakversie van de Dragon 9, de capsule die in de toekomst lading én astronauten omhoog moet brengen. De uiteindelijke lancering was voorafgegaan door een serie pogingen die telkens staakten door verschillende omstandigheden. Eerst was er een storing in het zogenaamde telemetriesysteem van de Falcon 9, daarna bleek er een boot te varen op de Atlantische Oceaan op de route waarover de Falcon 9 zou vliegen – tsja, d’r zou maar zo’n raket op je bootje terechtkomen – en tenslotte was er nog een kleine hapering in het lanceringssysteem. Afijn, alles is keurig opgelost en de lancering van deze commerciële raket is een succes. Elon Musk, oprichter van SpaceX in 1992 én medeoprichter van het online PayPal betalingssysteem, mag een feestje bouwen. Hieronder nog even de beelden, inclusief enge beesten die voor de camera vliegen, voor degenen die ’t gemist hebben.

Bron: Space.com.

References[+]

References
↑1 Da’s voluit Space Exploration Technologies, de club van Elon Musk.

Carl Sagan schittert (weer) in Marsvideo

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Carl Sagan (1934-1996) ligt al een poosje tussen zes planken, maar telkens weer schittert de sterrenkundige in allerlei muziekcompilaties die opdoemen op YouTube. Hadden we bijvoorbeeld september vorig jaar Glorious Dawn, waarin hij samen met Stephen Hawking optrad, nu is daar ‘The Case for Mars’, waarin Sagan, Robert Zubrin (The Mars Society) en nog wat spul optreden. Het zal duidelijk zijn dat Mars – een wereld vol wonderen – het thema van de video is.

Ik ben bang dat ik met al die video’s die ik de laatste tijd aan de lopende band laat zien niet meer genoeg heb aan een astro-video Top 10. De astro-video Top 100 lonkt. 🙂 Bron: Cosmic Log.

Alweer een inslag gezien op Jupiter

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

De inslag op Jupiter. Credit: Anthony Wesley

Een klein jaar geleden werd Jupiter geraakt door een komeet, tenminste da’s het vermoeden. Dat vond plaats op 9 juli 2009 en de eerste die ’t zag was de Australische amateur Anthony Wesley. Geloof het of niet, maar de beste man heeft op 3 juni j.l., dat was gisteren volgens mijn agenda, wéér een inslag op Jupiter gezien en fotografisch vastgelegd. 😯 Die man is vast en zeker recordhouder inslagen-van-objecten-op-Jupite-ontdekken. Was het vorig jaar een donkere vlek die zichtbaar was, dit keer zag Wesley een lichtpuntje verschijnen op het oppervlak van de gasreus – links op de foto. Tijdstip van ’t delict: 20:31 uur en nog een paar seconden. De amateur zag het verschijnsel ook met het blote oog, door de telescoop gezien uiteraard, en het was een paar seconden te zien. Onafhankelijk van Wesley is de inslag ook waargenomen door de Filipijnse amateur Christopher Go en die heeft ‘m zelfs weten te filmen. Mmmm, Jupiter is nogal aantrekkelijk voor kometen, planetoïden en ander rondzwervend materiaal. Niet zo gek uiteraard met diens massa, na de zon de grootste van het zonnestelsel. Bron: Astro Bob.

Hubble ziet sterren bewegen in compacte cluster

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

De cluster in NGC 3603. Credit: NASA, ESA and Wolfgang Brandner (MPIA), Boyke Rochau (MPIA) and Andrea Stolte (University of Cologne)

Met behulp van de Hubble ruimtetelescoop zijn sterrenkundigen erin geslaagd sterren te zien bewegen in de compacte stercluster die deel uitmaakt van het gigantische stervormingsgebied NGC 3603. Dat gebied ligt 20.000 lichtjaren hiervandaan en binnen een volume van nog geen drie lichtjaren doorsnee bevindt zich maar liefst 10.000 zonmassa op een kluitje. In juli 1997 keek Hubble al eens naar die cluster en dat deed ‘ie met z’n Wide Field Planetary Camera 2 (WFPC2). Vervolgens deed men september 2007 hetzelfde kunstje opnieuw, met dezelfde WFPC2 en dat leverde een nieuwe foto op. Door de twee foto’s van 1997 en 2007 op elkaar te leggen kon men van enkele sterren de beweging zien. Voor nabije sterren is hun eigenbeweging gemakkelijk te zien, maar voor de afstand waarop NGC 3603 zich bevindt is dat echt een huzarenstukje. De waargenomen beweging, die op deze foto zichtbaar is voor enkele sterren [1]En hier voor de liefhebbers ook op video., bedraagt 27 miljoenste van een boogseconde per jaar, hetgeen overeenkomt met de dikte van een mensenhaar gezien op 800 km afstand. 😯 Het kostte de sterrenkundigen onder leiding van Wolfgang Brandner (Max-Planck Institute for Astronomy in Heidelberg) twee jaar om de 1997-2007 foto’s te analyseren, maar uiteindelijk leverde dat gegevens op van de beweging van maar liefst 700 sterren in NGC 3606. Dat leverde wel verbazing op, want kennelijk is de 1 miljoen jaar oude cluster nog lang niet uitgeraasd en wordt er kriskras door elkaar bewogen, terwijl het idee was dat een dergelijke cluster tot rust moest zijn gekomen. Men denkt dat clusters zoals die in NGC 3603 uiteindelijk zullen uitgroeien tot bolvormige sterrenhopen. Bron: Hubble.

References[+]

References
↑1 En hier voor de liefhebbers ook op video.