Phoenix werpt nieuw licht op speurtocht Vikingen naar leven op Mars

Eén van de Viking’s op Mars. Credit: NASA/Jet Propulsion Laboratory. 

Onderzoek met de Marslander Phoenix in 2008 werpt een nieuw licht op de speurtocht die de twee Vikinglanders dertig jaar eerder hebben gedaan op zoek naar leven op Mars. De Viking 1 en 2 – die in 1976 onderzoek deden op de Rode Planeet – hadden aan boord een mini-laboratorium waarbij een stukje Marsbodem werd verhit en geanalyseerd. De uitkomst was dat men de organische verbindingen chloormethaan en dichloormethaan aantrof. Die werden toen niet gekwalificeerd als biologisch van oorsprong, maar als afvalstoffen van de vloeistoffen die gebruikt werden bij de analyse. Phoenix ontdekte in 2008 perchloraat in de Marsbodem, een sterk oxiderende verbinding van chloor en zuurstof. Recent onderzoek van een team wetenschappers onder leiding van Rafael Navarro-González (Universiteit van Mexico) heeft laten zien dat eventueel aanwezige organische stoffen in de Marsbodem goed samen kunnen ‘leven’ met perchloraat. Maar zodra de boel wordt verhit gaat het perchloraat oxideren en verdwijnen de organische stoffen, behalve… chloormethaan en dichloormethaan. Kortom, er há dden organische stoffen in de Marsmonsters kunnen zitten die door de beide Vikings zijn onderzocht, maar zijn ze vernietigd in het onderzoeksproces. De organische stoffen kúnnen de bouwstenen zijn van leven op Mars. In 2012 wil men de Curiosity (voorheen het Mars Science Laboratory genaamd) naar Mars brengen, de volgende-generatie-Marsrover. Diens Sample Analysis at Mars (SAM) instrument kan Marsmonsters onderzoeken bij temperaturen hoger (!) dan bij de Vikings én lager. Phhhhewwwww….. 😀 Bron: Science Daily.

Wowie, wat zijn er een boel soorten exoplaneten

KLaas-Jan Mook bij z’n voordracht bij Huygens

Gisteravond hield Klaas-Jan Mook een lezing bij sterrenvereniging Christiaan Huygens over de zoektocht naar de Tweede Aarde en na afloop had ik één sterke indruk: gossie, wat zijn er ontzettend veel soorten exoplaneten! Er zijn op dit moment 490 exoplaneten bekend en tot nu toe had ik altijd de indruk dat die verdeeld waren in twee kampen: de exoplaneten die op de Aarde lijken, dus rotsachtig en met de potentie leven te bevatten, en de Jupiter-achtigen, die enorme gasreuzen zijn en die uitgesloten lijken om tot de ontwikkeling van leven te komen. Maar Mook z’n lezing bracht aan het licht dat er – in theorie tenminste – ontzettend veel verschillende types exoplaneten zijn, waar ik zo op terug zal komen. In z’n boeiende, maar ook wel een tikkie lange lezing, ging Mook niet alleen in op de soorten exoplaneten, maar ook op de verschillende detectiemethodes (zoals het schommelen van de ster als signaal van een aanwezige exoplaneet en de transitiemethode, waarbij het licht van de ster iets dimt als een exoplaneet voorbij schuift). Ook refereerde hij regelmatig naar de Fermi Paradox, waar hij eerder een lezing over hield bij Huygens: ‘Waar zijn ze?’  oftewel waarom hebben we nooit iets gemerkt van ander intelligent leven in het heelal? Mook’s antwoord daarop: dat intelligente leven zal héél zeldzaam zijn in onze Melkweg.

Verschillende types exoplaneten

Schets van een koolstofplaneet. Credit: Lynette Cook/NASA.

Zoals gezegd schetste Mook in z’n lezing vele types van exoplaneten die in theorie kunnen worden onderscheidden. Hij had er een hele avond voor nodig om die types te verklaren, maar in kort bestek geef ik even een overzicht ervan:
  • pulsar planeten: de eerste ‘gewone’ exoplaneet werd in 1995 ontdekt, maar daarvoor al – in 1989 en 1991 – werden exoplaneten bij pulsars ontdekt. Maar die zijn, zoals Mook stelde, geen gewone exoplaneten á la de Aarde en Jupiter maar meer planeten die ontstaan zijn uit de restanten van een supernova-explosie.
  • Chthoniaanse planeten: onuitsprekelijke naam voor zeer hete exoplaneten, die door de korte nabijheid tot hun moederster ‘gestript’ worden van hun atmosfeer. Lijken daarom net kometen met een staart.
  • Waterplaneten: planeten met veel water, maar ook met droge plekken. Zeg maar de film met Kevin Kostner, maar dan in ‘t echt.
  • Oceaanplaneten: alleen maar water aan het oppervlak en diep daaronder een dikke laag exotisch ijs.
  • Goldilock planeten: exoplaneten á la Gliese 581d, die gelegen zijn in de leefbare zone van een ster. Potentiële kandidaten dus voor exoplaneten met leven daarop.
  • Super aardes: planeten die een paar keer groter dan de Aarde zijn. Sommigen daarvan zijn ook Goldilock planeten.
  • Hete Jupiters: gasreuzen qua omvang vergelijkbaar met Jupiter, die door migratie in de planeetstelsels naar het binnenste gedeelte verhuisd zijn en daardoor zeer heet zijn. Grote vraag is waarom dat migreren Jupiter niet is overkomen.
  • Koolstofplaneten: deze bestaan uit een ijzerkern en koolstofmantel. Er schijnt ook een laag van zuivere diament in voor te komen, dus voor goudzoekers eh… diamantzoekers ‘the place to be’. 🙂
  • en nog een zooitje soorten, waar ik de naam van vergeten ben… Ja hallo, ik heb het niet allemaal opgeschreven hoor.

Afijn, na de avond duizelde het mij een tikkie van die verschillen in exoplaneten. Maar goed, da’s beter dan achteraf te constateren dat je niks nieuws hebt gehoord. Dus een interessante lezing van Mook!

Google heeft de jarige buckyball in z’n logo

Credit : Google

Ga es even wat zoeken op google.nl en je zal vandaag in het logo van Google – ook wel z’n doodle genoemd – een bewegende buckyball aantreffen:Het is vandaag precies 25 jaar geleden sinds de ontdekking van fullerenen, waar de buckyballs één vorm van zijn. Het zijn geheel uit koolstof bestaande moleculen, in de vorm van een holle bol, ellipsoïde of buis. Bolvormige fullerenen worden in de wandelgangen buckyballs genoemd en ze bestaan uit 60 koolstofatomenen, keurig in een soort van bol gerangschikt. Je hebt ook cilindrische fullerenen, buckybuizen (buckytubes)  genaamd die 70 atomen tellen. Onlangs werden beide varianten in de natuur ontdekt, in de jonge planetaire nevel genaamd Tc 1, 6500 lichtjaren van ons vandaan in het sterrenbeeld Altaar (Ara). Eh… ga voor de gein eens over de doodle met je muis, de linkermuisknop vasthoudend. Nee, niet op de doodle hierboven, maar op de website van Google, anders lukt ‘t niet. 🙂