Heeft de LHC een quark-gluon plasma gecreëerd?

Credit: CMS/CERN

De afgelopen week heeft bol gestaan van berichten dat men bij de Large Hadron Collider (LHC), de grootste deeltjesversneller ter wereld van CERN op de grens van Zwitsersland en Frankrijk, bij experimenten wellicht een quark-gluon plasma heeft gecreëerd. Quarks komen normaal gesproken nooit alleen voor in de natuur, maar altijd in twee- of drietallen, bijeengehouden door de gluonen, de dragers van de sterke wisselwerking. Quarks op hun beurt vormen de bouwstenen waar bijna alles uit gemaakt is, zoals protonen en neutronen. Natuurkundigen denken dat in de allereerste fasen van het heelal, ten tijde van de oerknal toen de temperatuur zeer hoog was, de quarks en gluonen niet gebonden waren, maar in een vrije fase verkeerden, in een toestand die een quark-gluon plasma wordt genoemd. In de LHC worden protonen met een energie van 7 TeV tegen elkaar geknald en in één van de aan de LHC verbonden meetinstrumenten, het Compact Muon Solenoid (CMS) experiment, heeft men afgelopen zomer iets merkwaardigs gezien. Bij sommige botsingen bleken wel meer dan 100 deeltjes te ontstaan, met bijna de lichtsnelheid wegvliegend van de plek van de botsing (zie de afbeelding), en daarvan bleken enkelen dezelfde hoek te hebben. Klinkt niet spectaculair, maar het vermoeden bestaat dat deze waarneming duidt op deeltjes die tijdens de botsing eventjes in zo’n quark-gluon plasma hebben verkeerd. Lees: dat men wellicht in de LHC de toestand zeer kort na de oerknal heeft nagebootst! 😯 De waarnemingen van CMS lijken op die van een ander experiment van de Relativistic Heavy Ion Collider van het Brookhaven National Laboratory (BNL) in New York, waar ze goud-ionen tegen elkaar knalden. Of een quark-gluon plasma daadwerkelijk bestaan heeft moet nog bevestigd worden, dus we wachten de berichtgeving rustig af. Bron: New Scientist + CERN + The Reference Frame.

Wat dacht je ervan zélf een telescoop te gaan bouwen?

Hoe bouw je zo’n Dobson? Jan van Gastel legt ‘t vrijdag allemaal uit.

Heb je toevallig het plan om zelf een telescoop te gaan bouwen dan moet je komende vrijdagavond echt naar sterrenkundevereniging Christiaan Huygens in Papendrecht komen, want Jan van Gastel houdt dan een lezing over dat onderwerp. De lezing zal gaan over het ontwerpen en het bouwen van lichtgewicht Dobson-telescopen. Daarbij zullen vooral de 30 en 50 cm telescopen van Jan van Gastel als voorbeeld dienen. Aan de orde komen onderwerpen zoals:

  • benodigde kwaliteit van de spiegels
  • waar plaats je het zwaartepunt van de telescoop
  • hoe bepaal je de grootte van de vangspiegel
  • wat is het verschil tussen een planetaire en een deepsky-telescoop en waarom
  • wat voor materiaal gebruik je het beste
  • wat heb je voor gereedschap nodig
  • het maken van een ‘wire’spider

En eh… ben je niet van plan om zelf een telescoop te bouwen dan ben je óók van harte welkom hoor. Klokslag 20.30 uur begint het en de zaal gaat een half uurtje eerder open. CU! 🙂 Bron: Christiaan Huygens.

Hoe Lego de komeetverkenner Rosetta kan helpen

“De Rosetta Lander Education Kit”. Credit: ESA/M. Roos

De bedoeling is dat Rosetta, de komeetverkenner die afgelopen zomer nog langs de planetoïde Lutetia scheerde, ergens in 2014 aankomt bij de komeet Churyumov-Gerasimenko. November dat jaar moet de Philae-lander, nu nog aan boord van Rosetta, landen op het ijsachtige oppervlak en dan metingen verrichten. Een dergelijke missie kan je op de computer nabootsen, maar je kan dat ook doen met… Lego®! Yep, het spul dat we allemaal kennen uit onze jeugd en waar we het nodige mee gebouwd hebben. In de serie Lego Mindstorms heeft Lego een heuse kopie gebouwd van de Rosetta, de Rosetta Lander Education Kit, aan wiens ontwikkeling ook studenten van de Universiteit van Rome hebben meegedaan. De Legoversie van de Philae-lander, die een soort van ijsschroeven aan z’n poten heeft waarmee ‘ie zich kan vastzetten in het ijsoppervlak van Churyumov-Gerasimenko, zie je in de afbeelding hiernaast. Naar de bouw van Rosetta + Philae met de Deense speelgoedblokjes is er nóg een reden waarom wetenschappers graag met Lego spelen: om de komeet Churyumov-Gerasimenko en de landing daarop van Philae te simuleren! Kijk maar naar de volgende video:

Er zijn nog twee andere video’s, waarin ESA-wetenschapper Detlef Koschny het prototype van de Lego-komeetverkenner toont en eentje waarin dezelfde man uitlegt waarom hij Rosetta zelf lang geleden eerst van Lego bouwde. Eh… nou we het toch over Lego hebben: heb ik al uitgelegd dat ze ook een Lego-versie van de beroemde wetenschapper Stephen Hawking hebben? Oh ja en hoe je creatief met kurk lego kunt zijn? 😀 Bron: ESA.