Gliese 581g, eerste exoplaneet in bewoonbare zone

Impressie van Gliese581g. Credit:  Lynette Cook/NSF/AP

Vlakbij de rode dwergster Gliese 581 hebben sterrenkundigen een exoplaneet gevonden, met een massa van ongeveer 3 á 4  keer die van de aarde, die in de bewoonbare zone rondom de ster ligt, de zone waar vloeibaar water kan voorkomen. De exoplaneet heet Gliese 581g en met diens ontdekking, resultaat van maar liefst 11 jaar onderzoek, is vermoedelijk de eerste planeet ondekt waar leven zou kúnnen voorkomen en die iets zwaarder dan de aarde is. Het onderzoek werd geleid door Steven Vogt (UC Santa Cruz) en Paul Butler (Carnegie Institution) en er werd gebruik gemaakt van de HIRES spectrometer op de Keck I telescoop van het W. M. Keck Observatorium op Hawaï. Gliese 581 ligt 20 lichtjaar van ons vandaan in het sterrenbeeld Weegschaal. Er waren al vier exoplaneten rond de dwergster bekend, waaronder Gliese 581c en d, beiden gelegen aan de rand van de bewoonbare zone – waarbij c aan de warme kant en d aan de koude kant gelegen is. Eén van de twee nieuwe exoplaneten rondom Gliese 581 is dus Gliese 581g en die ligt middenin de bewoonbare zone. Hij draait in 37 dagen één rondje om de ster. De ster zendt minder licht én warmte uit dan onze zon en dat zorgt ervoor dat de gemiddelde temperatuur op Gliese 581g – wiens afstand tot de ster 20 miljoen km is, da’s 1/7e van de afstand tussen aarde en zon – tussen -31 en -12 °C ligt. De planeet is door de getijdewerking altijd met dezelfde kant naar de ster gekeerd. Aan de kant naar de ster toe gekeerd kan het zeer heet zijn, aan de donkere kant is het ijzig koud. Maar de schemerzones op de planeet zijn het meest interessant, want daar zou de temperatuur rond het vriespunt kunnen schommelen. Dat gecombineerd met de mogelijkheid van het voorkomen van water voedt de speculatie dat er wellicht leven op deze planeet voorkomt. De straal van Gliese 581g is ongeveer 1,2 á 1,4 keer die van de aarde, dus de zwaartekracht zou een tikkeltje groter dan die van de aarde zijn.

Om er zeker van te zijn dat de HIRES-waarnemingen met de Keck telescoop klopten heeft men ook gebruik gemaakt van HARPS, the High Accuracy Radial velocity Planetary Search, en die gaven een bevestiging. Kortom, een sensationele ontdekking! Hieronder voor de volledigheid nog even een overzicht van het complete Gliese 581-systeem t/m exoplaneet Gliese 581f, die kortgeleden samen met Gliese 581g ontdekt is, vergeleken met het zonnestelsel.

Credit: National Science Foundation – Wikipedia

Bron: Eurekalert.

50% kans dat het heelal er binnen 3,7 miljard jaar niet meer is?

Einde heelal binnen 3,7 miljard jaar? Credit: NASA/Lynette R. Cook

Ik heb er wel eens een compleet dossier aan gewijd, aan het einde van alles: hoe komt ooit aan alles een einde, aan de aarde, het leven óp die aarde, aan de andere planeten, de zon, de sterren, de sterrenstelsels en tenslotte… het heelal?  Raphael Bousso (Universiteit van Californië, Berkeley) en z’n maatjes hebben over dezelfde vraag nagedacht en hun antwoord luidt eenvoudig: er bestaat een kans van 50% dat het heelal er binnen 3,7 miljard jaar niet meer is. Da’s kort de uitkomst van hun onderzoek, zoals te lezen valt in Eternal Inflation Predicts That Time Will End. Het team van Bousso begon met de constatering die in 1998 werd gedaan dat ons heelal versneld uitdijt. Die expansie zal eeuwig doorgaan en een dergelijk heelal is oneindig en eeuwig. Een oneindig heelal levert het probleem op dat in theorie iedere gebeurtenis kan plaatsvinden, hoe onwaarschijnlijk ook. Ik zal in mijn leven nooit de Postcodeloterij winnen – helaas pindakaas – maar in een oneindig heelal – met meerdere versies in een zogenaamd Multiversum – moet dat ooit door een andere ik wél gebeuren. In zo’n oneindig heelal kunnen geen uitspraken meer worden gedaan over waarschijnlijkheden dat dingen zullen plaatsvinden, want ze vinden hoe dan ook plaats. En dá t vinden Bousso e.a. niet te verkroppen. Vandaar hun stelling dat het heelal niet eeuwig doorgaat met expanderen, maar dat er een catastrofe zal plaatsvinden. Door een dergelijke cut-off worden waarschijnlijkheden weer eindig en dus uitrekenbaar.

De Guth-Vanchurin paradox

Credit: Katniss12/Pixabay.

Hoe ze aan die 50% kans van een catastrofaal einde aan het heelal binnen 3,7 miljard jaar komen zal ik een andere keer uitleggen – lees: daar heb ik nou effe geen zin in – maar interessant op dit moment is wel te weten dat de zogenaamde Guth-Vanchurin paradox er een rol in speelt. In die paradox gaat het over iemand die een munt gebruikt om te bepalen hoe laat hij gewekt wordt door de wekker. Gooit hij (of zij, OK kan ook) munt dan gaat de wekker na 1 minuut al af, wordt kop gegooid dan gaat de wekker na 1 miljard jaar af. En dat allemaal in een oneindig heelal levert leuke situaties op, zo zal ik later nog wel eens betogen. Wordt vervolgd! Bron: Technology Review + New Scientist.