Ik zal ‘m maar niet plaatsen op de homepage, want dan wordt deze een flink stuk langer en duurt het laden ook langer. Maar als je hieronder op de knop Lees verder etc… klikt dan krijg je een prachtige dwarsdoorsnede van de aardse atmosfeer te zien, 600 pixels breed en 16.500 pixels lang. Poehee, ga die maar eens uitprinten. De doorsnede start ‘bovenaan’ bij 350 km boven het aardoppervlak – waar het ISS zo’n beetje bungelt – en gaat naar beneden naar 0 km – waar wij zo’n beetje bungelen. Wat er tussendoor allemaal zit, vliegt, geschiedde, gebeurt moet je echt even op je gemak bekijken! Lees verder →
Het Solar Dynamics Observatory is de 11 februari 2010 gelanceerde sonde die de komende vijf jaren de invloed van de zon op de aarde en de ruimte om de aarde onderzoekt. De SDO bevindt zich in een zogenaamde geosynchrone baan, waarbij ‘ie op een hoogte van 36.000 km – recht boven de lengtegraad 102° W – stilstaat t.o.v. de aarde. Op 7 oktober j.l. was vanuit de SDO een gedeeltelijke zonsverduistering te zien, d.w.z. dat vanaf diens positie de maan tussen Zon en SDO schoof. Hierboven een ‘still’ daarvan, hieronder de bewegende beelden:
De verduistering heeft overigens nog een voordeel opgeleverd voor de wetenschappers. De scherpe maanrand stelt hun namelijk in staat de optiek van de detectoren aan boord van de SDO te verbeteren, met name de zogenaamde lichtdiffractie. Bron: New Scientist.
De radiant van de Orioniden. Credit: Sky & Telescope.
In de nacht van donderdag op vrijdag a.s. (21 > 22 oktober) bereikt de meteorenzwerm Orioniden z’n maximum. De ZHR (Zenith Hourly Rate), de maximale uurfrequentie onder ideale omstandigheden, bedraagt dan ongeveer 30. Iedere twee minuten zou je dus een Orionide kunnen zien, ware het niet dat het werkelijke aantal een stuk minder zal zijn. De maan zal flink storen, want een dag na het maximum is het Volle Maan. Vandaar dat je alleen de helderste Orioniden zal zien. De meteoren zijn snel en hebben nalichtende sporen. Aangeraden wordt om bij voorkeur in de nachten vóór het maximum te kijken, dus vanavond en morgenavond. Maar ja, dan gooit de bewolking weer roet in het eten. De Orioniden vinden hun oorsprong overigens in de beroemde komeet van Halley (formeel: 1P/Halley), die iedere 76 jaar in de buurt van Zon en Aarde komt. De laatste keer gebeurde dat in 1985-1986, de volgende keer is in 2061. Mmmm, dan ben ik honderd. Bron: Sterrengids 2010.
Planetaire nevel NGC 6210. Credit:ESA/Hubble and NASA
Zie hier NGC 6210, 6500 lichtjaren van ons vandaan in het sterrenbeeld Hercules. Voorland van onze eigen zon, zo kunnen we gerust stellen. Want deze planetaire nevel – schitterend in beeld gebracht met al z’n filamenten en grillige structuren door de Hubble ruimtetelescoop – is het eindstadium van sterren á la de zon. Nu vindt er in het centrum van de zon waterstoffusie plaats, via de zogenaamde proton-proton cyclus, en dat is al zo’n 5 miljard jaar aan de gang. Over nog eens vijf miljard jaar is de waterstof op en zal de zon geleidelijk overgaan op een volgende fase, die van heliumverbranding, waarbij de buitenlagen op zullen zwellen tot een rode reus. Als na een paar honderd miljoen jaar ook die fase voorbij is volgt nog een fase van koolstofverbranding en tenslotte een zuurstofverbranding, elk met steeds kortere periodes. Voor een volgende verbrandingsfase van nóg zwaardere elementen heeft de Zon niet genoeg massa. De buitenlagen zullen afgestoten worden, met een omringende planetaire nevel zoals NGC 6210 als gevolg en de Zon zal z’n pensioen als witte dwerg doorbrengen. We zien zo’n witte dwerg ook op de foto, het heldere puntje in het midden, bestaande uit gedegenereerde electronen en niet groter zijnde dan de aarde. Gemiddelde dichtheid: 1 ton per kubieke cm! 😯 Oeps. Bron: Spacetelescope.org.
Afgelopen zondag, 17 oktober 2010 om 05.24 uur Nederlandse tijd, bereikte de sonde New Horizons een mijlpaal, want hij was op dat moment exact halverwege zo’n lange tocht naar de dwergplaneet Pluto, waar hij 14 juli 2015 om 01.59 uur langs zal vliegen. Op 29 december vorig jaar had ik hier een zelfde soort bericht, namelijk dat New Horizons halverwege z’n tocht naar… Pluto was. Eh… is de New Horizons twee keer halverwege een tocht naar één en dezelfde planeet? Hoe kan dat? Nou, het antwoord is simpel. Die eerste keer was de New Horizons halverwege de tocht gemeten in kilometers. Tussen aarde en sonde zat toen 2,45 miljard km en tussen sonde en Pluto ook. Afgelopen zondag was New Horizons halverwege qua tijd, welgeteld 1733 dagen tussen lancering (19 januari 2006) en die zondag, evenveel dagen waren er toen nog te gaan tot de 14e juli 2015. De afstand van de New Horizons tot de aarde bedraagt momenteel 18,37 Astronomische Eenheden (afstand aarde-zon, zo’n 149 miljoen km), da’s 2,73 miljard km. Over de missie van New Horizons hebben ze deze aardige video gemaakt:
Momenteel staat de periodieke komeet 103P/Hartley, alias Hartley 2, volop in de belangstelling, want hij is hoog aan de hemel zichtbaar voor kleine amateurkijkers. Maar behalve de amateurwereld kijkt ook de professionele wereld van ‘kometologen’ naar Hartley 2, want de sonde EPOXI – beter bekend als Deep Impact – vliegt op 4 november op 700 km langs de kern van de komeet. Emily Lakdawalla van de Planetary Society heeft een compleet tijdspad gemaakt van de scheervlucht en die laat ik hier zien:
Datum / tijdstip (UTC)
Tijd tot dichtste nadering
Gebeurtenis
Oct 20
-15d
Hartley 2 Earth closest approach. Comet Hartley 2 passes within 0.12 AU of the Earth.
Oct 26 19:00
-9d
Preview press conference 11:00 PDT / 19:00 UTC
Oct 27 19:00
-8d
Trajectory Correction Maneuver (TCM-21). Imaging ceases in order for the spacecraft to fine-tune its approach trajectory. Deep Impact is within 8.5 million km of the comet.
Oct 27 TBD
-8d
UStream broadcast
Oct 28
-7d
Hartley 2 passes through perihelion. Hartley 2's closest approach to the Sun happens once every 6.4 years at a distance of 1.059 AU (close to earth's orbit). Comets are most active near perihelion.
Oct 28
-7d
Approach Imaging. For 6 days, until 1 day before the flyby, Deep Impact acquires MRI and HRIVIS images every 2 minutes and HRIIR spectral scans every hour. Compared to the previous imaging phase, images are captured 2.5 times more frequently, while spectral scans are taken only half as often. Imaging is conducted for 16 hours, then turns to downlink data in a communications session lasting 8 hours.
Nov 2 21:00:00
-1d 6h
Trajectory Correction Maneuver (TCM-22). This maneuver may be waved off on October 30 if the trajectory is within acceptable limits.
Nov 3
-1d
Final pre-encounter data download
Nov 3 20:50:00
-18h
High resolution imaging begins. During the closest approach, Deep Impact's high-gain antenna is pointed away from Earth, so all images are stored aboard the spacecraft, filling all available data volume.
Nov 4 13:50:00 (approx)
-1h (approx)
Deep Impact resolves Hartley 2 nucleus. One hour before closest approach, the spacecraft is at a distance of 45,000 kilometers. The nucleus is seen at a phase angle of 86°, or about half-phase. If estimates of the nucleus' diameter (about 1.2 kilometers) are correct, it should be about 10 pixels across in the HRIVIS, and 2 pixels across in the MRI.
Nov 4 14:00:00
-50m
Spacecraft begins autonomous navigation. The spacecraft uses its own images to update its pointing and maintain the comet's proper position in its instruments' field of view.
Nov 4 14:30:00
-20m
NASA TV broadcast begins. The broadcast focuses on the flight and science teams at the Jet Propulsion Laboratory, who are expected have contact with the spacecraft throughout the flyby, though data downlink does not begin right away. The broadcast continues until 16:10.
Nov 4 14:50:00
-0m
Closest approach. Hartley 2 and Deep Impact are 1.064 AU from the Sun and 0.156 AU from Earth. At closest approach, the MRI will achieve about 7 meters per pixel, and the nucleus should appear about 170 pixels across.
Nov 4 15:20:00
+30m
Data downlink begins; images posted to Web as available. Data does not begin flowing to Earth until the high-gain antenna can point in our direction. Five raw images from closest approach will be released on the mission website as they become available. Data downlink continues through November 6.
Nov 4 16:10:00
+1h 20m
NASA TV broadcast ends.
Nov 4 21:00:00
+6h 10m
Post-encounter press briefing on NASA TV. The press briefing is to include processed versions of the 5 images previously released.
Nov 6
+2d
Outburst monitoring. After flyby downlink is complete, Deep Impact will return to monitoring Hartley 2's activity with MRI and HRIVIS images every 2 minutes and HRIIR spectral scans every 15 minutes for a period of 10 days.
Nov 16
+12d
Outburst monitoring. Image frequency is reduced to MRI and HRIVIS images every 30 minutes and HRIIR spectral scans every 30 minutes for a period of 9 days.
Nov 30
+26d
Hartley 2 data collection complete. The spacecraft is still active, collecting data for calibration purposes. NASA has recently solicited proposals for a further extended mission.
Op zaterdag de 30e oktober a.s. wordt in heel Nederland weer de Nacht van de Nacht gevierd, waarbij aandacht wordt gevraagd voor de lichtvervuiling en van de mogelijkheden om deze vorm van vervuiling terug te dringen. In dat verband wil ik eventjes aandacht vragen voor de zogenaamde Schaal van Bortle, waarmee de ‘donkerheid’ van de nachthemel wordt weergegeven. De schaal is bedacht door John E. Bortle, die ‘m in februari 2001 in het bekende maandblad Sky & Telescope publiceerde. De schaal loopt van 1 (de donkerste nacht die mogelijk is) tot 9 (de meeste belabberde stadslucht, waarin alleen de helderste sterren zichtbaar zijn). Bij 1 – vast ergens op de hoogvlaktes in Chili te zien – schijn je met het blote oog magnitude 7,6 tot 8 😯 te kunnen zien, de klassieke visuele grens van 6m zit bij 4/5 in Bortle’s schaal en bij 9 – vast ergens op de laagvlaktes in Dordrecht te zien – zijn alleen sterren helderder dan 4m te zien. De link hierboven over de Schaal van Bortle brengt je naar een uitvoerige beschrijving van de nummer 1 t/m 9 gemaakt door Sidney Strangmann. Bron: Supernova Condensate.
Tot vijf minuten geleden had ik er nog nooit van m’n leven van gehoord, maar het bestaat echt: Rickrollen. Het is een internetgrap, waarbij je een ander een link geeft naar een website, waarop de muziekvideo Never Gonna Give You Up van Rick Astley wordt afgespeeld of waarbij dat nummer op een andere manier ten gehore wordt gebracht. De grap begon in 2007, toen mensen die zochten naar een trailer van GTA 4 doorgelinkt werden naar de video van Rick Astley op YouTube. De makers van Zug zochten het letterlijk hogerop, ze lanceerden een heliumgevulde ballon, camera en muziek van Astley eronder hangend en dat leidde tot een unieke Rickroll op 29 km hoogte:
Rick Astley zoekt ’t letterlijk hoger op. Bron: Universe Today.
Op 20 november a.s. staat het symposium, georganiseerd door Vereniging Gemma Frisius, afdeling Friesland van de KNVWS geheel in het teken van de speurtocht naar buitenaards leven. Drie befaamde sprekers zullen in beeld brengen wat we op dit moment weten van het ontstaan van het leven op onze aarde, wat we weten over de omstandigheden die noodzakelijk zijn voor het ontstaan van leven op andere planeten en over de noodzakelijke voorwaarden en waarschijnlijkheden van de ontwikkeling van hoger ontwikkelde levensvormen. Het symposium wordt georganiseerd in het kader van de viering van het 50 jarige jubileum van het SETI onderzoek (Search for Extra Terrestrial Intelligence). In april 1960 werd door de astronoom Frank Drake voor het eerst gericht gezocht naar radiosignalen van een buitenaardse beschaving. Sindsdien is er veel meer bekend over dit onderzoeksonderwerp en hoewel het in veel sterkere mate speculatief is dan conventionele wetenschap kan het onderwerp op een methodische en indringende manier benaderd worden, geïnformeerd door de allerbeste wetenschap waarover we heden ten dagen beschikken.
Het symposium van 20 november a.s.
Met de radiotelescoop van Arecibo in Puerto Rico wordt gespeurd naar buitenaards leven. Credit: Arecibo/NSF
Het symposium heeft als doel het bredere publiek een overzicht te geven van de huidige stand van zaken, waarbij feiten zorgvuldig worden gescheiden van theorieën waarin men enig vertrouwen mag hebben, van redelijke maar niet getoetste aannames, en van wildere speculaties. Naast de voordrachten wordt het publiek ruimschoots de mogelijkheid geboden om met de sprekers te discussiëren, is er een tentoonstelling aanwezig met als onderwerp “50 jaar SETI onderzoek” en kan men een aantal topstukken uit de fossielencollectie van de bekende fossielenverzamelaar Henk Nieuwenhuis bezichtigen. Daarnaast zijn er diverse stands van andere organisaties op astronomisch en paleontologisch gebied, zoals bijvoorbeeld van Stichting de Koepel, die ook diverse astronomische artikelen (boeken, tijdschriften, globes e.d.) te koop aanbiedt. Tevens staan er een aantal kijkers ter bezichtiging opgesteld. Advies over de aanschaf van een eigen telescoop kan desgewenst worden ingewonnen bij de eigenaren van deze kijkers. Het symposium vind plaats op zaterdag 20 november en wordt gehouden in het Eden Oranje Hotel, Stationsweg 4, Leeuwarden. De toegangsprijs bedraagt á 10,-. Daar het onderwerp sterk in de belangstelling staat verdient het aanbeveling om tijdig aanwezig te zijn. Men kan zich tevens van tevoren aanmelden. Aanmelden kan telefonisch via telefoonnummer 06-22647705 (K.J.J. Mook), of door een e-mail bericht te sturen naar ator2338@xs4all.nl, met vermelding van persoonsgegevens (naam, adres, telefoonnummer en bezoekersaantal). Beschrijving voordrachten: Lees verder →
Gebruikmakend van een nieuwe techniek zijn sterrenkundigen erin geslaagd om een directe foto te maken van een exoplaneet. Het gaat om de planeet Beta Pictoris b, waarvan het bestaan al eerder was bevestigd en waarvan ze zelfs al de beweging hebben waargenomen. In 2008 waren eerder al exoplaneten gefotografeerd, zoals eentje bij de ster Fomalhaut, maar die exoplaneten staan allemaal ver van hun ster vandaan en daardoor worden ze minder overstraald door die ster, welke letterlijk miljoenen keren meer licht uitstraalt dan de planeet. Met de nieuwe techniek, ontwikkeld door sterrenkundigen van het Steward Observatorium van de Universeit van Arizona, kunnen ook exoplaneten dichterbij de ster worden gezien. Bij de techniek wordt gebruik gemaakt van een Apodizing Phase Plate (APP), een stukje glas ter grootte van een muntdropje, dat een ingewikkeld geëtst patroon op z’n oppervlak heeft. Dat patroon zorgt ervoor dat de lichtgolven van de ster worden gedempt, zodat het kleine beetje licht van de planeet tevoorschijn komt. De APP is in de lichtgang van de Very Large Telescope (VLT) op Paranal in Chili geplaatst en daar is vervolgens β Pic mee gefotografeerd, met het bijgaand resultaat. De APP dempt de lichtgolven maar aan één kant, links in dit geval en da’s ook net de kant waar β Pic b zich bevond – géén toeval hoor, dat wist men vantevoren. Rechts zie je nog wel de lichtgolven, vergelijkbaar met de golven in een vijver waar je een steen in gooit. β Pic b staat zeven Astronomische Eenheden van z’n ster vandaan, een afstand die het tot voor kort onmogelijk maakte de exoplaneet te zien. Nu is dat wel mogelijk en dat opent grote perspectieven om veel meer exoplaneten direct te fotograferen. Meer weten over de waarnemingen met zo’n APP? Lees dan dit wetenschappelijke artikel van John Codona en z’n team, binnenkort te publiceren in The Astrophysical Journal. Bron: Eurekalert.
