Deze rots ligt er pas sinds voorjaar 2010. Rara hoe kan dat?

Credit: Ragnar Th. Sigurdsson

Zie hier een foto (© Ragnar Th. Sigurdsson) van een rotsblok van 15 meter hoog en zo’n 900 ton in gewicht. Rechts staat er iemand ademloos naar te staren, illustratief voor de grootte van dat stenen gevaarte. Je bent niet alleen ademloos, maar ook sprakeloos als je beseft dat dit rotsblok er pas sinds het voorjaar van 2010 ligt. 😯 Nee, het is geen meteoriet die uit de ruimte is gevallen, want dan zou er van die omgeving vermoedelijk weinig meer over gebleven zijn. Ja, het is een rotsblok die daar terecht is gekomen dankzij de uitbarsting van de vulkaan Eyjafjallajökull, die in maart en april dit jaar op IJsland uitbarstte. Door de hitte die bij de uitbarsting vrijkwam smolten de omringende gletsjers en de in het ijs aanwezige rotsen, zoals bovenstaand exemplaar, kwamen vervolgens her en der los in het landschap te liggen. Eh… hoe heten dat soort stenen ook al weer, morenen? Heb ik ooit geleerd bij aardrijkskunde. Alleen nooit geweten dat ze zó groot kunnen zijn. Bron: New Scientist.

NASA heeft ontdekking gedaan over buitenaards leven

Credit: Enriquelopezgarre/Pixabay.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA zal komende donderdag 2 december op een persconferentie nieuws onthullen over een ontdekking op het gebied van buitenaards leven. Yep, niet gelogen. Lees zelf maar:

NASA will hold a news conference at 2 p.m. EST on Thursday, Dec. 2, to discuss an astrobiology finding that will impact the search for evidence of extraterrestrial life. Astrobiology is the study of the origin, evolution, distribution and future of life in the universe.

14.00 uur EST, da’s volgens mij 20.00 uur bij ons in Nederland. De persconferentie zal live te volgen zijn via de website van de NASA. Danny, thanx voor de tip! Bron: NASA
[Naschrift] : blogger Jason Kottke

Wat is er allemaal te zien in december 2010?

Morgen is ’t al weer 1 december – yep, de tijd vliegt – en dan start die oh zo drukke, maar óók oh zo gezellige laatste maand van het jaar. Aan de hemel boven ons is ‘t in december ook een drukte van jewelste en dat laat deze video allemaal zien. Onder andere over de maansverduistering van 21 december a.s., waarvan wij in Europa het begin kunnen zien, tenminste als de weergoden meewerken.

Altijd al een eerste druk van Newton of Galileï willen kopen? Nu kan het!

Voorblad van de Sidereus Nuncius van Galileï. Credit: Wikimedia Commons

Mocht je goed in de slappe was zitten, de erfenis van die pas overleden tante hebben gekregen of € 460.000 bij de Postcodeloterij hebben gewonnen, terwijl je niet eens meedeed, en je hebt altijd al een eerste druk willen hebben van de beroemde werken van Isaac Newton of Galileï Galileo dan is dát het moment. Bij veilinghuis Christie in New York gaan ze 2 december namelijk 160 zeldzame boeken veilen die afkomstig zijn uit de collectie van Edward Tufte, professor emeritus van de Yale Universiteit. Tot die boeken behoren onder andere Opticks (1704) van Newton, de Sidereus nuncius (1610) van Galileï – waarin hij de allereerste waarnemingen met een telescoop beschrijft – en René Descartes’ Principia philosophiae (1644). Oh ja, van onze landgenoot Christiaan Huygens wordt de Systema Saturnium (1659) geveild, waarin één van de allereerste tekeningen van de Orionnevel staat. Dat die boeken niet bij De Slegte liggen doet vermoeden dat de prijs een stuk hoger zal liggen dan bij die kiloknaller en dat blijkt uit de richtprijzen. De Opticks gaat vermoedelijk voor een bedrag tussen $30.000 en $40.000 over de toonbank, de Principia philosophiae zal tussen $6.000 en $8.000 liggen en wil je de Siderius nuncius op je nachtkastje dan moet je iets tussen $600.000 en $800.000 dokken. Voor Huygens’ boek moet je iets tussen $25.000 en $35.000 neertellen. Da’s toch geen geld voor een leuk kerstkadootje voor je geliefde? Hup naar Christies! Bron: Universe Today.

Tataratááá Astroblogs bestaat vijf jaar!

Credit: Padrinan/Pixabay.

Champagne, gebak, felicitaties, kado’s! Astroblogs bestaat deze maand vijf jaar! Eigenlijk was dat negen dagen geleden al het geval, want op 20 november 2005 vloog m’n eerste astroblog de lucht in. Maar de eerste blogjes stelden nog niks voor, dat was een tikkeltje experimenteren. Pas op 1 december 2005 had ik een blog over het warmer wordende klimaat en op 5 december – Sinterklaasdag – kwam m’n eerste echte Astroblog tevoorschijn, over de resultaten van de landing van de Huygenssonde op de maan Titan. Dus met die proefblogjes erbij kunnen we wel stellen dat ergens eind november 2005 de Astroblogs begonnen is. OK, ik was ’t ook eerlijk gezegd helemaal vergeten de 20e te vermelden. Kan gebeuren, ja?!

Er is iets opmerkelijks aan dit onopmerkelijke op de maan

Kijk eens naar onderstaand plekje op de maan, dat aangewezen wordt door de rode pijl. Zie je er iets opmerkelijks aan?

Credit: LRO/NASA

Nee, niks gevonden? Mmmmm, en als je deze foto bekijkt, waarop je hetzelfde gebied bij de witte pijl ziet, maar dan als onderdeel van een groter gebied vlakbij de krater Engel’gradt? Nee, nog geen idee? Nou, da’s geen schande hoor. Ik kon er ook niks aan ontdekken, ondanks uren eh… minuten eh… seconden turen naar die foto. En tóch is er met dat onopvallende stukje maan iets opmerkelijks aan de hand. Het is namelijk met een hoogte van 10.786 meter boven het maangemiddelde het allerhoogste punt op de maan. 😯 Yep, dat stukje maan bij de rode pijl is dus hoger gelegen dan het topje van de Mount Everest op aarde, waar je 8848 meter boven zeeniveau – zeg ‘aardegemiddelde’ – zit. Eh… maar wat je op die foto hierboven ziet dat ziet er toch helemaal niet uit als een gebergte? Klopt, het is inderdaad géén maangebergte. Maar het is wel de plek waar veel inslagmateriaal vanuit het nabijgelegen Aitken bekken terecht kwam. Later ontstane kraters zoals Engel’gardt hebben er letterlijk ‘nog een schepje bovenop gedaan’ en dat heeft geleid tot het hoogterecord van dit opmerkelijke stukje maan. Hoe ze dat allemaal weten? Door waarnemingen met de Lunar Orbiter Laser Altimeter (LOLA) aan boord van de Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) van de NASA. Meer hierover vind je in de bron, waar Emily Lakdawalla uitlegt hoe bergen op aarde door platentektoniek ontstaan, hoe op Mars vulkanen de hoogste punten vormen en hoe op de maan de hoogste punten ontstaan. Bron: Planetary Society.

Kosmische straling waarnemen met je mobieltje?

Een cascade van de kosmische straling. Credit: photo by Nicole Gordon, from UCAR digital image library; diagram by Randy Russell, UCAR Center for Science Education

De aarde wordt voortdurend gebombardeerd door energierijke deeltjes, zoals electronen en protonen, afkomstig van objecten als de zon en ver weg staande bronnen, zoals supernovae en zwarte gaten in de kernen van quasars. Professionals nemen die kosmische straling waar met enorme detectoren, zoals in het Pierre Auger Observatorium in Argentinië en met de H.E.S.S. telescopen (High Energy Stereoscopic System, een viertal telescopen in Namibië). Mark Stacey uit Johannesburg denkt dat de detectie van kosmische straling ook zonder die dure apparaten kan. Hij heeft een plan bedacht om de straling waar te nemen met behulp van hét apparaat dat tegenwoordig iedereen in z’n broekzak heeft zitten: een mobieltje. Volgens Stacey kunnen de naar schatting twee miljard mobieltjes die momenteel op aarde in gebruik zijn ingezet worden om te dienen als ‘Distributed Observatory’.  In veel van die mobieltjes zit een CMOS of CCD chip, waarmee het licht van de camera wordt ingevangen. Als een deeltje van de kosmische straling een pixel of een spoor van pixels in zo’n chip raakt kunnen die belicht worden. Dat deeltje is niet het oorspronkelijke deeltje van de kosmische straling, maar één van de duizenden of zelfs miljoenen deeltjes, deel uitmakend van wat ze een cascade of deeltjeslawine noemen en die ontstaan als het echte kosmische deeltje bovenin de aardse atmosfeer in botsing komt met een deeltje van die atmosfeer (zie afbeelding). Voor de Android mobieltjes – tikkie minder dan twee miljard – heeft Stacey een app gemaakt, waarmee de mobieltjes iedere gedetecteerd deeltje van de kosmische straling automatisch doorgeven aan een centrale. Die kan op basis van de waarnemingen bepalen uit welke richting aan de hemel het oorspronkelijke deeltje komt. Eén groot nadeel: de app blijkt batterijen te vreten, dus Stacey heeft noodgedwongen z’n project in de wacht gezet. Maar hij roept mensen op om de programmacode aan te passen en met een energiezuiniger versie te komen. Het idee is in ieder geval leuk! Bron: Astronomy Blog.

Arp 157, botsing of explosie?

Arp 157. Credit: ESO

Hiernaast staat Arp 157, nummertje 157 uit de catalogus van de sterrenkundige Halton Arp. Die catalogus staat bomvol vreemde objecten – 338 in totaal – en het is niet voor niets dat ‘ie de naam Atlas of Peculiar Galaxies (1966) heeft gekregen. Gefotografeerd door een zooitje filters met de Faint Object Spectrograph and Camera die vastzit aan de  3,6-meter telescoop van de Europese Zuidelijke Sterrenwachten (ESO) op de berg La Silla in Chili hebben ze Arp 157 prachtig in beeld gebracht. De grote vraag is of wat we zien een botsing of explosie van sterrenstelsels is? Doe eens een gokje! Yep goed geraden, het is een botsing. Het zijn twee grote spiraalstelsels die in botsing met elkaar zijn, hetgeen zo’n 300 miljoen jaar geleden startte. De stelsels van Arp 157, die ook wel te boek staan als NGC 520, staan in het sterrenbeeld Vissen, 100 miljoen lichtjaar van ons vandaan. Hun platte schijven, ieder 100.000 lichtjaar in doorsnede, zijn al behoorlijk gemengd, alleen de kernen van de spiraalstelsels zijn nog gescheiden. In die kernen huizen superzware zwarte gaten. Als deze eenmaal samensmelten dan heb je echt eerste klas vuurwerk. Eh… nog even over die atlas van Arp. Daarin staan ook een stuk of twintig objecten die door amateurs kunnen worden bekeken en een lijstje daarvan vind je hier, bijeenvergaard door de amateur-sterrenkundige Maynard Pittendreigh. Bron: ESO.

Kort astronieuws van de afgelopen week


Daar is ‘ie weer, een lijstje met interessante linkjes naar nieuwsberichten, die afgelopen week verschenen zijn en waar ik niet aan toe gekomen ben ze om te toveren in een astroblogje:

Veel leesplezier!