10 januari 2011: Wereldpremière van de Hubblefoto van Hanny’s Voorwerp

Tatataratááá: op maandag 10 januari 2011 zal op de 217e bijeenkomst van de American Astronomical Society (AAS) in Seattle de foto die de Hubble ruimtetelescoop gemaakt heeft van Hanny’s Voorwerp en het nabije sterrenstelsel IC 2497 voor het eerst gepresenteerd worden. Die wereldpremiére is om 21.45 uur Nederlandse tijd en niemand minder dan Hanny van Arkel herself zal daarbij aanwezig zijn! Wat zeg je, ik jaloers? Welnee. 😉 Voor degenen die zich afvragen wat Hanny’s Voorwerp precies is – kennelijk de afgelopen drie jaar onder een steen liggend – hier een foto van die mysterieuze gaswolk in de ruimte, zoals gefotografeerd door de WIYN Telescoop. Lees ook m’n dossier erover, dan ben je weer helemaal bij.

Credit: Kitt Peak National Observatory/Galaxy Zoo

Als ik het allemaal goed heb begrepen heeft de Hubble met een aantal instrumenten – de STIS, ACS en WFC3 [1]Space Telescope Imaging Spectrograph, Advanced Camera for Surveys en de Wide Field Camera 3 respectievelijk – tussen 22 februari en 19 juni 2010 in totaal 6,5 uren naar Hanny’s Voorwerp en IC 2497 gekeken. Ik ben benieuwd wat de foto ons zal laten zien. Die bijeenkomsten van de AAS, die ieder half jaar worden gehouden (een zomer- en wintereditie), zijn overigens sowieso leuke meetings, waar het laatste nieuws op astronomisch gebied gebracht wordt. De persconferenties en Q&A bijeenkomsten zijn online te volgen en tegen die tijd zal ik jullie wel wat linkjes daarheen geven. Dit zal zo’n beetje de laatste Astroblog van dit jaar zijn. Straks gaan we naar vrienden in de buurt om de laatste uurtjes van 2010 door te brengen. Kortom, een fijne jaarwisseling allemaal! Bron: Hanny’s Voorwerp en Galaxy Zoo Blog.

References[+]

References
1 Space Telescope Imaging Spectrograph, Advanced Camera for Surveys en de Wide Field Camera 3 respectievelijk

De zonsverduistering van 4 januari 2011

De eclips van 4 januari 2011. Credit: NOVA

Het komende jaar 2011 begint op uitstekende wijze, want op dinsdagmorgen 4 januari kunnen we een gedeeltelijke zonsverduistering meemaken. Als de zon rond 8.48 uur opkomt in het zuidoosten dan blijkt deze voor driekwart verduisterd te zijn. Het is deze dag Nieuwe Maan en de maan beweegt nu vanaf aarde gezien bijna precies voor de zon langs. Terwijl de zon verder stijgt, neemt de verduistering af, en omstreeks 10.40 is deze afgelopen. Zie de afbeelding hiernaast voor de grootte van de verduistering op verschillende tijdstippen. Deze zonsverduistering is de eerste van vier gedeeltelijke zonsverduisteringen die dit jaar optreden. Maar de andere drie (op 1 juni, 1 juli en 25 november) zijn in onze streken niet te zien. De verduistering van dinsdag a.s. is nergens op aarde volledig. In het noorden van Zweden wordt de grootste verduistering bereikt, waarbij bijna 86% van de zonsdiameter verduisterd is tijdens het maximum.

Kijk veilig naar de zonsverduistering

Gebruik een eclipsbril om de verduistering te bekijken. Credit: NOVA

Het is niet veilig om onbeschermd naar de zon te kijken. Het felle licht kan onze ogen beschadigen. Overigens zal het licht van de opkomende zon sterk door de dampkring worden gefilterd en kan een korte onbeschermde blik op de rode zonneschijf niet zo’n kwaad. Maar ga zeker niet staren, en kijk uit als de zon wat hoger komt; dan mag u zeker niet onbeschermd kijken. Het beste kunt u kijken met een zogeheten eclipsbrilletje. Deze zijn voor een paar euro te koop bij veel publiekssterrenwachten en bij Stichting ‘De Koepel’ in Utrecht. In plaats van een eclipsbril kan ook een lasbril met verduisteringsfactor 14 of meer worden gebruikt. Meer daarover op www.zonsverduistering.nl. Daar vind je ook informatie over bijvoorbeeld het fotograferen van een verduistering, waarbij je speciale filters nodig hebt. Oh ja, voordat ik het vergeet: op maandag 3 januari hebben we nog het maximum van de meteorenzwerm Boötiden. Een goed begin van het jaar, nietwaar? Bron: Nova + Sterrengids 2011.

En wij maar klagen over die sneeuw

We klagen vaak over het weer. Dan is ’t weer te warm, te koud, te nat, te droog, te dit, te dat. De laatste tijd klagen we steen en been over de sneeuw en de daarbij behorende gladheid. Maar als ze ergens recht hebben op klagen is het wel in Japan, waar op de tateyama kurobe alpine route behoorlijk wat sneeuw gevallen is:

Credit: via tywkiwdbi

😯 Wat gebruiken ze daar in hemelsnaam als sneeuwschuif? Een mamoettanker of zo? Bron: Astropixie.

Slechte wetenschap in sciencefiction films

Medewerkers van de website io9 – ik heb geen idee wat dat voor site is, maar dat doet er even niet toe – hebben 18 sciencefiction films bekeken. Niet voor de lol, al is dat ook wel leuk, maar om ze op hun wetenschappelijkheid te testen. Niet alle SF-films blijken namelijk ‘science-proof’ te zijn. Sterker nog, van de 18 bekeken films zijn er maar twee die voldoen aan de natuurwetenschappelijke wetten, zoals geformuleerd door grootheden als Isaac Newton en Albert Einstein. Dat zijn Apollo 13 en The Right Stuff. Hier het lijstje van bekeken films mét de onvoldoendes die ze scoorden:Voorbeelden van slechte wetenschap zijn geluid van explosies in de ruimte – tikkeltje lastig in het vacuüm zonder een geluidsdrager –  andere planeten die altijd de aardse zwaartekracht blijken te hebben en buitenaardse wezens die wonderbaarlijk ook Engels spreken. De films van Star Trek mis je wellicht in ’t lijstje, maar dat is omdat die films in alles slechte wetenschap tonen, aldus io9. Bron: Io9.

SOHO ontdekt z’n 2000e (!) komeet

Komeet nr. 2000 en SOHO. Credit: SOHO/Karl Battam/NASA/ESA/Alex Lutkus

De zonnesatelliet SOHO (Solar and Heliospheric Observatory) heeft op 26 december 2010 z’n 2000 komeet ontdekt! Tweeduizend kometen ontdekt door één instrument, op 2 december 1995 gelanceerd, da’s behoorlijk knap. Zóhó om ’t maar even anders te formuleren. SOHO zelf doet die ontdekking natuurlijk niet, dat is en blijft mensenwerk. En het was de Pool Michal Kusiak, sterrenkundestudent van de Universiteit van Krakau, die op die Tweede Kerstdag nr. 1999 én 2000 ontdekte. Samen met een stuk of zeventig andere mensen, zowel professionals als amateurs, worden de foto’s gemaakt met de LASCO (Large Angle and Spectrometric Coronagraph) camera’s aan boord van SOHO nauwkeurig bekeken. Zodra men een onbekend vlekje op de foto’s ziet wordt dat onderzocht en wordt bekeken of het geen reeds bekend komeet is. Het aantal ontdekte kometen is de laatste jaren sterk gegroeid, vooral door de inzet van het publiek daarbij. Over de eerste duizend kometen deed SOHO tien jaar, de volgende duizend stuks werden in vijf jaar ontdekt. Als je meer wilt weten over dat ontdekken van kometen met de SOHO-satelliet óf als je zelfs mee wilt doen moet je op deze SOHO-site kijken. Kusiak heeft er op die manier al meer dan honderd ontdekt. Zóhó!  Bron: NASA.

De Heilige Maria in drie dimensies

Nee, het heeft niks met Kerstmis te maken. Ik heb ’t niet over de heilige maagd Maria, de onbevlekte moeder van ’t kindeke Jezus, maar over Santa Maria, de krater op Mars waar de Opportunity onlangs arriveerde. Dá­e krater is door deze Marsrover in drie dimensies gefotografeerd. Pak dus je rood-groene 3D brilletje en bekijk die krater mét diepte.

Credit: NASA/JPL-Caltech

Je kan ook de 1,2 Mb grote full-resolutionversie bekijken, waarbij je echt het idee hebt dat als je te dichtbij bent je over de rand kukelt. En ben je je brilletje kwijt dan is er altijd nog de ‘gewone’ 2D-versie. Bron: Cosmic Log.

Cassini ziet gigastorm op Saturnus

Saturnianen zullen waarschijnlijk geen rustige Kerstavond hebben beleefd, want rond die tijd was er een gigantische storm op Saturnus gaande. Cassini, de verkenner die al jaren rond Saturnus vliegt, nam onderstaande foto op 24 december j.l.

Credit: NASA/JPL/Space Science Institute

Die horizontale strepen op Saturnus zijn z’n ringen plus schaduw, dat zal je vast wel begrepen hebben. De dagen er voor was de storm al gesignaleerd door amateur-sterrenkundigen, zoals Anthony Wesley en Chris Go. Beiden kennen we goed, want ze hebben eerder al diverse inslagen van grote objecten (kometen en/of planetoïden) op Jupiter waargenomen. Bron: Universe Today.