Jaarlijks archief: 2010

Zonnestelsel is 5 miljoen jaar jonger dan gedacht

Geplaatst op door Arie Nouwen
2

Het zonnestelsel in wording. Credit: jupiter.plymouth.edu

Het zonnestelsel blijkt vijf miljoen jaar jonger te zijn dan voorheen werd gedacht. Geen 4,5662 miljard jaar, maar 4,5657 miljard jaar oud, aldus de sterrenkundige Gregory Brennecka en z’n collegae. Op zo’n lange periode van ruim viereneenhalf miljard jaar lijkt die vijf miljoen een oogwenk, maar voor een goed begrip van de opeenvolgende processen bij het ontstaan van het zonnestelsel is een goede datering nodig. Sterrenkundigen leiden de leeftijd af uit zogenaamde inclusies – insluitingen – in meteorieten, waarbij gekeken wordt naar oude isotopen zoals uranium-238 en -235, die in de loop van de tijd als gevolg van radioactief verval overgaan in recentere isotopen, zoals lood-206 en -207. Het tempo van het verval, de zogenaamde halveringstijd, is nauwkeurig bekend en door de concentraties te meten van moederisotoop (238U/235U) en dochterisotoop (206Pb/207P) kan gemakkelijk berekend worden gedurende welke tijdsspanne dit verval heeft plaatsgevonden. Eén van de meteorieten waarmee dit werd gedaan was de Allende-meteoriet, die op 8 februari 1969 in Mexico in verschillende brokstukken verspreid neerkwam. Lange tijd werd gedacht dat de concentraties 238U en 235U in alle brokstukken hetzelfde zijn, maar onderzoek van Brennecka’s team laat zien dat er variaties zijn. Men denkt dat die verschillen ontstaan zijn door kleine hoeveelheden curium-247 (247Cu), dat tijdens het ontstaan van het zonnestelsel vrij snel tot uranium-235 is vervallen. Dat zorgde ervoor dat de concentratie van dat laatste isotoop iets werd verhoogd en daardoor werd de leeftijd iets te hoog ingeschat. Kortom, het zonnestelsel is vijf miljoen jaar jonger. Da’s een mooie start van een nieuw jaar. 😀 Bron: NRC-Handelsblad, 2 januari 2010.

Berg je, de 215e bijeenkomst van de AAS begint

Geplaatst op door Arie Nouwen
3

Credit: AAS.

Het is weer zover: morgen, 3 januari 2010, start in Washington D.C. de 215e bijeenkomst van de American Astronomical Society (AAS). Die club komt jaarlijks bij elkaar, één keertje ’s zomers en vanaf morgen dus een keer in de winter. Op donderdag 7 januari is de laatste dag en wordt ’t feestje afgesloten. Jullie zullen je wellicht afvragen ‘eh… wat heb ik met die AAS te schaften’ en dan zeg ik daarop dat al die AAS-bijeenkomsten astronomisch spektakel opleveren. Ik heb er al vele verslagen – vanaf m’n bureaustoel achter de PC, helaas nog nooit live – en telkens blijkt dat zo’n week bol staat met ontdekkingen die gedaan zijn. Er zijn vele live media-events vanuit Washington, via Twitter, UStream, etc.. dus wie weet dat ik dat soort channels ook kan plaatsen op de Astroblogs en jullie live mee kunnen genieten.

Ik heb net een nieuwe pagina aangemaakt – AAS-live – waarop je vanaf morgen live de publieke media-events en persconferenties kunt volgen. Vandaag staan alle schermen nog op zwart,maar vanaf morgen zal dat anders zijn. 😀

Bron: Astrosphere.

Nog een paar blauwe maan-weetjes

Geplaatst op door Arie Nouwen
Beantwoorden

Credit: Activedia/Pixabay

Ja ja ik weet het, die blauwe maan komt inmiddels je strot uit, maar ik wil toch één keertje nog enkele weetjes over dit fenomeen de wereld insturen. Daarna hou ik er over op… voor een poosje, OK? 😉

  • Ten eerste dat in iedere periode van negentien jaar er zeven keer een blauwe maan optreedt. Op welke data dat allemaal plaatsvindt in de 21e eeuw vind je in deze lijst. In al die jaren heb je dus 13 volle manen in plaats van 12, oftwel in die jaren is er telkens een seizoen waarin niet drie volle manen voorkomen, maar vier. Da’s ook de oeroude betekenis van het begrip blauwe maan, namelijk een extra volle maan in een seizoen.
  • Vervolgens dat er enkele jaren zijn waarin twéé blauwe manen voorkomen! Nee, niet denken dat er dan 14 volle manen optreden, dat kan gewoon niet. De reden van twee blauwe manen is meestal doordat er eentje plaatsvindt in januari. Aangezien februari korter is dan de tijdspanne tussen twee Volle Manen (29,5306 dagen) is de kans groot dat de maand maart dan weer een blauwe maan kent. Deze eeuw maken we dat drie keer mee: in 2018, 2037 en 2094. Die laatste is weer bijzonder, want dan wordt maart overgeslagen en vinden twee blauwe manen plaats in januari en april.
  • Tenslotte de interessante vraag wanneer zich weer zoiets voordoet, namelijk een combinatie van drie opmerkelijke fenomenen: Oudjaarsavond + blauwe maan + maansverduistering. Met behulp van Fred Espenak’s website over maansverduisteringen heb ik er eentje gevonden: op 31 december 2028 is er een blauwe maan én een totale maansverduistering! Alleen het begin van die verduistering is niet zichtbaar in Nederland.

Bron: Starts with a bang + Hemel-waarnemen.

Wubbo Ockels op TEDx over tijd en zwaartekracht

Geplaatst op door Arie Nouwen
19

Credit: TEDx

Beste wensen iedereen voor 2010! Gisteravond had ik hier een heel huis vol vrienden en dat was allemaal heel gezellig. Van Jorn hoorde ik dat een poosje geleden – 20 november om precies te zijn – Wubbo Ockels, Nederlandsch eerste astronaut, een poosje geleden op TEDx in Amsterdam een lezing had gehouden, waarin hij betoogde dat tijd door onszelf wordt gecreeërd als reactie op de zwaartekracht en dat we de tijd ook gewoon stop kunnen zetten. 😯 Wowie, hoezo gewaagde steling?! Ik heb hier regelmatig lezingen van TED laten zien, maar deze kende ik nog niet en zeker niet met zo’n hypothese. Hier de video van Ockels’ presentatie (kost je 22 van de in 2010 525.600 beschikbare minuten):

Ik zal later wel eens ingaan op de natuurkundige achtergronden van Ockels’ theorieën. Moet nu nog even het huis op orde brengen en daarna nog wat nieuwjaarsbezoekjes hier en daar afleggen. Jorn, bedankt voor je tip! Veilig thuisgekomen vannacht?

Naar aanleiding van Ockels’ presentatie heeft lezer Johan op m’n forum een discussie geopend over de ideeën van Ockels. Ik wil iedereen uitnodigen daaraan mee te doen en een bijdrage te leveren.